ಮಂತ್ರ 11ಯದಿನ್ನ್ವಿಂ॑ದ್ರ ಪೃಥಿ॒ವೀ ದಶ॑ಭುಜಿ॒ರಹಾ॑ನಿ॒ ವಿಶ್ವಾ॑ ತ॒ತನಂ॑ತ ಕೃ॒ಷ್ಟಯಃ॑ ।
ಅತ್ರಾಹ॑ ತೇ ಮಘವ॒ನ್ವಿಶ್ರು॑ತಂ॒ ಸಹೋ॒ ದ್ಯಾಮನು॒ ಶವ॑ಸಾ ಬ॒ರ್ಹಣಾ॑ ಭುವತ್ ॥
यदिन्न्विं॑द्र पृथि॒वी दश॑भुजि॒रहा॑नि॒ विश्वा॑ त॒तनं॑त कृ॒ष्टयः॑ ।
अत्राह॑ ते मघव॒न्विश्रु॑तं॒ सहो॒ द्यामनु॒ शव॑सा ब॒र्हणा॑ भुवत् ॥
ಮಂತ್ರ 12ತ್ವಮ॒ಸ್ಯ ಪಾ॒ರೇ ರಜ॑ಸೋ॒ ವ್ಯೋ॑ಮನಃ॒ ಸ್ವಭೂ॑ತ್ಯೋಜಾ॒ ಅವ॑ಸೇ ಧೃಷನ್ಮನಃ ।
ಚ॒ಕೃ॒ಷೇ ಭೂಮಿಂ॑ ಪ್ರತಿ॒ಮಾನ॒ಮೋಜ॑ಸೋ॒ಽಪಃ ಸ್ವಃ॑ ಪರಿ॒ಭೂರೇ॒ಷ್ಯಾ ದಿವಂ॑ ॥
त्वम॒स्य पा॒रे रज॑सो॒ व्यो॑मनः॒ स्वभू॑त्योजा॒ अव॑से धृषन्मनः ।
च॒कृ॒षे भूमिं॑ प्रति॒मान॒मोज॑सो॒ऽपः स्वः॑ परि॒भूरे॒ष्या दिवं॑ ॥
ಮಂತ್ರ 13ತ್ವಂ ಭು॑ವಃ ಪ್ರತಿ॒ಮಾನಂ॑ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾ ಋ॒ಷ್ವವೀ॑ರಸ್ಯ ಬೃಹ॒ತಃ ಪತಿ॑ರ್ಭೂಃ ।
ವಿಶ್ವ॒ಮಾಪ್ರಾ॑ ಅಂ॒ತರಿ॑ಕ್ಷಂ ಮಹಿ॒ತ್ವಾ ಸ॒ತ್ಯಮ॒ದ್ಧಾ ನಕಿ॑ರ॒ನ್ಯಸ್ತ್ವಾವಾ॑ನ್ ॥
त्वं भु॑वः प्रति॒मानं॑ पृथि॒व्या ऋ॒ष्ववी॑रस्य बृह॒तः पति॑र्भूः ।
विश्व॒माप्रा॑ अं॒तरि॑क्षं महि॒त्वा स॒त्यम॒द्धा नकि॑र॒न्यस्त्वावा॑न् ॥
ಮಂತ್ರ 14ನ ಯಸ್ಯ॒ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀ ಅನು॒ ವ್ಯಚೋ॒ ನ ಸಿಂಧ॑ವೋ॒ ರಜ॑ಸೋ॒ ಅಂತ॑ಮಾನ॒ಶುಃ ।
ನೋತ ಸ್ವವೃ॑ಷ್ಟಿಂ॒ ಮದೇ॑ ಅಸ್ಯ॒ ಯುಧ್ಯ॑ತ॒ ಏಕೋ॑ ಅ॒ನ್ಯಚ್ಚ॑ಕೃಷೇ॒ ವಿಶ್ವ॑ಮಾನು॒ಷಕ್ ॥
न यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी अनु॒ व्यचो॒ न सिंध॑वो॒ रज॑सो॒ अंत॑मान॒शुः ।
नोत स्ववृ॑ष्टिं॒ मदे॑ अस्य॒ युध्य॑त॒ एको॑ अ॒न्यच्च॑कृषे॒ विश्व॑मानु॒षक् ॥
ಮಂತ್ರ 15ಆರ್ಚ॒ನ್ನತ್ರ॑ ಮ॒ರುತಃ॒ ಸಸ್ಮಿ॑ನ್ನಾ॒ಜೌ ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇ॒ವಾಸೋ॑ ಅಮದ॒ನ್ನನು॑ ತ್ವಾ ।
ವೃ॒ತ್ರಸ್ಯ॒ ಯದ್ಭೃ॑ಷ್ಟಿ॒ಮತಾ॑ ವ॒ಧೇನ॒ ನಿ ತ್ವಮಿಂ॑ದ್ರ॒ ಪ್ರತ್ಯಾ॒ನಂ ಜ॒ಘಂಥ॑ ॥
आर्च॒न्नत्र॑ म॒रुतः॒ सस्मि॑न्ना॒जौ विश्वे॑ दे॒वासो॑ अमद॒न्ननु॑ त्वा ।
वृ॒त्रस्य॒ यद्भृ॑ष्टि॒मता॑ व॒धेन॒ नि त्वमिं॑द्र॒ प्रत्या॒नं ज॒घंथ॑ ॥
📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ
ಕೊನೆಯ ಹಂತದ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನ ಅತಿಮಾನುಷ ಮಹತ್ವವು ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಭೂಮಿಯು ದಶದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರೂ, ಇಂದ್ರನ ಮಹಿಮೆಯು ಆಕಾಶವನ್ನೂ ಮೀರಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತದೆ. ಇವನಿಗೆ ಸಮಾನನಾದವನು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲ. ಇವನೇ ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಒಡೆಯ. ಮರುತರು ಮತ್ತು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು ಇಂದ್ರನ ಈ ಮಹಾವಿಜಯವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾ ಆನಂದಿಸುತ್ತಾರೆ.
💭 ಭಾವಾರ್ಥ
ಮಂತ್ರ 11: When earth and all peoples extend across days, then truly, oh Maghavan, your renowned might surpasses even the sky.
ಮಂತ್ರ 12: You are beyond this vast space, with self-born might and fearless mind; you made the earth a measure of your power.
ಮಂತ್ರ 13: You are the measure of the earth, lord of the vast and lofty heroes; you fill all the midspace with your greatness. Truly, there is no other like you.
ಮಂತ್ರ 14: Neither heaven and earth nor the rivers reach the end of your expanse; no one else has created all as you have.
ಮಂತ್ರ 15: The Maruts and all the gods rejoiced with you in this battle, oh Indra, when you struck down the enemy with your sharp weapon.
📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ
ಇಲ್ಲಿ 'ನಕಿರಣ್ಯಸ್ತ್ತ್ವಾವಾನ್' (ನಕಿಃ + ಅನ್ಯಃ + ತ್ವಾವಾನ್) ಎಂಬ ಪದ ಪ್ರಯೋಗವು ಇಂದ್ರನ ಏಕದೇವತಾತ್ಮಕ ಅತಿಮಾನುಷ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯನ್ನು ಸಾರುತ್ತದೆ, ಇದು ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಬರುವ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ಪರಮಾತ್ಮನ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮುನ್ನುಡಿಯಾಗಿದೆ.
🧠ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)
ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವೇ ಇಂದ್ರನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯೊಳಗೆ ಅಡಕವಾಗಿರುವುದು ಮತ್ತು ಇವನಿಗೆ ಸರಿಸಾಟಿಯಾದವರು ಯಾರೂ ಇಲ್ಲವೆಂಬ ಸತ್ಯದ ಸಾಕ್ಷಾತ್ಕಾರ.