ಮಂತ್ರ 13ಅದ॑ದಾ॒ ಅರ್ಭಾಂ॑ ಮಹ॒ತೇ ವ॑ಚ॒ಸ್ಯವೇ॑ ಕ॒ಕ್ಷೀವ॑ತೇ ವೃಚ॒ಯಾಮಿಂ॑ದ್ರ ಸುನ್ವ॒ತೇ ।
ಮೇನಾ॑ಭವೋ ವೃಷಣ॒ಶ್ವಸ್ಯ॑ ಸುಕ್ರತೋ॒ ವಿಶ್ವೇತ್ತಾ ತೇ॒ ಸವ॑ನೇಷು ಪ್ರ॒ವಾಚ್ಯಾ॑ ॥
अद॑दा॒ अर्भां॑ मह॒ते व॑च॒स्यवे॑ क॒क्षीव॑ते वृच॒यामिं॑द्र सुन्व॒ते ।
मेना॑भवो वृषण॒श्वस्य॑ सुक्रतो॒ विश्वेत्ता ते॒ सव॑नेषु प्र॒वाच्या॑ ॥
ಮಂತ್ರ 14ಇಂದ್ರೋ॑ ಅಶ್ರಾಯಿ ಸು॒ಧ್ಯೋ॑ ನಿರೇ॒ಕೇ ಪ॒ಜ್ರೇಷು॒ ಸ್ತೋಮೋ॒ ದುರ್ಯೋ॒ ನ ಯೂಪಃ॑ ।
ಅ॒ಶ್ವ॒ಯುರ್ಗ॒ವ್ಯೂ ರ॑ಥ॒ಯುರ್ವ॑ಸೂ॒ಯುರಿಂದ್ರ॒ ಇದ್ರಾ॒ಯಃ ಕ್ಷ॑ಯತಿ ಪ್ರಯಂ॒ತಾ ॥
इंद्रो॑ अश्रायि सु॒ध्यो॑ निरे॒के प॒ज्रेषु॒ स्तोमो॒ दुर्यो॒ न यूपः॑ ।
अ॒श्व॒युर्ग॒व्यू र॑थ॒युर्व॑सू॒युरिंद्र॒ इद्रा॒यः क्ष॑यति प्रयं॒ता ॥
ಮಂತ್ರ 15ಇ॒ದಂ ನಮೋ॑ ವೃಷ॒ಭಾಯ॑ ಸ್ವ॒ರಾಜೇ॑ ಸ॒ತ್ಯಶು॑ಷ್ಮಾಯ ತ॒ವಸೇ॑ಽವಾಚಿ ।
ಅ॒ಸ್ಮಿನ್ನಿಂ॑ದ್ರ ವೃ॒ಜನೇ॒ ಸರ್ವ॑ವೀರಾಃ॒ ಸ್ಮತ್ಸೂ॒ರಿಭಿ॒ಸ್ತವ॒ ಶರ್ಮ॑ನ್ತ್ಸ್ಯಾಮ ॥
इ॒दं नमो॑ वृष॒भाय॑ स्व॒राजे॑ स॒त्यशु॑ष्माय त॒वसे॑ऽवाचि ।
अ॒स्मिन्निं॑द्र वृ॒जने॒ सर्व॑वीराः॒ स्मत्सू॒रिभि॒स्तव॒ शर्म॑न्त्स्याम ॥
📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ
ಕೊನೆಯ ಮೂರು ಮಂತ್ರಗಳು ಇಂದ್ರನ ಉದಾರತೆಯನ್ನು ಕಕ್ಷೀವಾನ್ ಋಷಿಯ ಉದಾಹರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತವೆ. ವಚನಪ್ರಿಯನಾದ ಮಹಾನ್ ಕಕ್ಷೀವಾನನಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನ ಸ್ತೋತ್ರವು ಮನೆಯಲ್ಲಿನ ಯೂಪಸ್ತಂಭದಂತೆ (ಯಜ್ಞದ ಕಂಬದಂತೆ) ಭದ್ರವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ.
ಅಶ್ವ, ಗೋವು, ರಥ ಮತ್ತು ವಸುಗಳನ್ನು ಬಯಸುವವರಿಗೆ ಇಂದ್ರನೇ ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಒಡೆಯ ಹಾಗೂ ಪ್ರದಾತ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಋಷಿಯು ಸಮಸ್ತ ಪರಿವಾರ ಹಾಗೂ ಸೂರಿಗಳೊಂದಿಗೆ (ಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ) ಇಂದ್ರನ ದೈವಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ (ಶರ್ಮನ್) ನಾವೆಲ್ಲರೂ ಚಿರಕಾಲವಿರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾ ಈ ಸೂಕ್ತವನ್ನು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ.
💭 ಭಾವಾರ್ಥ
ಮಂತ್ರ 13: ಸೋಮವನ್ನು ಹಿಂಡುವ, ಸ್ತುತಿಸುವ ಕಕ್ಷೀವಾನನಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡಿ ಅವನಿಗೆ ತಾಯಿಯಂತೆ ಅಥವಾ ವಧುವಿನಂತೆ ಪ್ರಿಯನಾದೆ.
ಮಂತ್ರ 14: ಕುಶಲ ಕರ್ಮಿಗಳ ನಡುವೆ ಇಂದ್ರನ ಸ್ತೋತ್ರವು ಯಜ್ಞದ ಕಂಬದಂತೆ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ; ಆಕೆಯೇ ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತಿನ ಒಡೆಯ.
ಮಂತ್ರ 15: ವೃಷಭನೂ, ಸ್ವಯಂಪ್ರಭುವೂ, ಸತ್ಯಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳವನೂ ಆದ ಇಂದ್ರನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ; ಜ್ಞಾನಿಗಳೊಂದಿಗೆ ನಾವು ನಿನ್ನ ರಕ್ಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸುವಂತಾಗಲಿ.
📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ
ಸಾಯಣರು ಕಕ್ಷೀವಾನನಿಗೆ ಇಂದ್ರನು ಅನುಗ್ರಹಿಸಿದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಐಹಿಕ ಗೋ-ಅಶ್ವ-ಧನಗಳೆಂದು ಬಣ್ಣಿಸಿದರೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಚಿಂತಕರು ಅದನ್ನು ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನದ ಸಮೃದ್ಧಿ ಎಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ.
🧠ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)
ಯಜ್ಞದ ಕಂಬದಂತೆ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ನಿಂತ ಸ್ತೋತ್ರದೊಂದಿಗೆ, ಜ್ಞಾನಿಗಳೊಡಗೂಡಿ ಇಂದ್ರನ ಅಭಯದ ನೆರಳಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಯಿಂದ ಕುಳಿತ ಭಕ್ತರು.