Rigveda · Maṇḍala 1

Sūkta 51

मन्त्र 1

अ॒भि त्यं मे॒षं पु॑रुहू॒तमृ॒ग्मिय॒मिंद्रं॑ गी॒र्भिर्म॑दता॒ वस्वो॑ अर्ण॒वं । यस्य॒ द्यावो॒ न वि॒चरं॑ति॒ मानु॑षा भु॒जे मंहि॑ष्ठम॒भि विप्र॑मर्चत ॥

abhí tyám meṣám puruhūtámṛgmíyamíndram gīrbhírmadatā vásvo arṇavám ǀ yásya dyā́vo ná vicáranti mā́nuṣā bhujé máṃhiṣṭhamabhí vípramarcata ǁ

मन्त्र 2

अ॒भीम॑वन्वन्त्स्वभि॒ष्टिमू॒तयो॑ऽंतरिक्ष॒प्रां तवि॑षीभि॒रावृ॑तं । इंद्रं॒ दक्षा॑स ऋ॒भवो॑ मद॒च्युतं॑ श॒तक्र॑तुं॒ जव॑नी सू॒नृतारु॑हत् ॥

abhī́mavanvantsvabhiṣṭímūtáyo’ntarikṣaprā́m táviṣībhirā́vṛtam ǀ índram dákṣāsa ṛbhávo madacyútam śatákratum jávanī sūnṛ́tā́ruhat ǁ

मन्त्र 3

त्वं गो॒त्रमंगि॑रोभ्योऽवृणो॒रपो॒तात्र॑ये श॒तदु॑रेषु गातु॒वित् । स॒सेन॑ चिद्विम॒दाया॑वहो॒ वस्वा॒जावद्रिं॑ वावसा॒नस्य॑ न॒र्तय॑न् ॥

tvám gotrámáṅgirobhyo’vṛṇorápotā́traye śatádureṣu gātuvít ǀ saséna cidvimadā́yāvaho vásvājā́vádrim vāvasānásya nartáyan ǁ

मन्त्र 4

त्वम॒पाम॑पि॒धाना॑वृणो॒रपाधा॑रयः॒ पर्व॑ते॒ दानु॑म॒द्वसु॑ । वृ॒त्रं यदिं॑द्र॒ शव॒साव॑धी॒रहि॒मादित्सूर्यं॑ दि॒व्यारो॑हयो दृ॒शे ॥

tvámapā́mapidhā́nāvṛṇorápā́dhārayaḥ párvate dā́numadvásu ǀ vṛtrám yádindra śávasā́vadhīráhimā́dítsū́ryam divyā́rohayo dṛśé ǁ

मन्त्र 5

त्वं मा॒याभि॒रप॑ मा॒यिनो॑ऽधमः स्व॒धाभि॒र्ये अधि॒ शुप्ता॒वजु॑ह्वत । त्वं पिप्रो॑र्नृमणः॒ प्रारु॑जः॒ पुरः॒ प्र ऋ॒जिश्वा॑नं दस्यु॒हत्ये॑ष्वाविथ ॥

tvám māyā́bhirápa māyíno’dhamaḥ svadhā́bhiryé ádhi śúptāvájuhvata ǀ tvám píprornṛmaṇaḥ prā́rujaḥ púraḥ prá ṛjíśvānam dasyuhátyeṣvāvitha ǁ

मन्त्र 6

त्वं कुत्सं॑ शुष्ण॒हत्ये॑ष्वावि॒थारं॑धयोऽतिथि॒ग्वाय॒ शंब॑रं । म॒हांतं॑ चिदर्बु॒दं नि क्र॑मीः प॒दा स॒नादे॒व द॑स्यु॒हत्या॑य जज्ञिषे ॥

tvám kútsam śuṣṇahátyeṣvāvithā́randhayo’tithigvā́ya śámbaram ǀ mahā́ntam cidarbudám ní kramīḥ padā́ sanā́devá dasyuhátyāya jajñiṣe ǁ

मन्त्र 7

त्वे विश्वा॒ तवि॑षी स॒ध्र्य॑ग्घि॒ता तव॒ राधः॑ सोमपी॒थाय॑ हर्षते । तव॒ वज्र॑श्चिकिते बा॒ह्वोर्हि॒तो वृ॒श्चा शत्रो॒रव॒ विश्वा॑नि॒ वृष्ण्या॑ ॥

tvé víśvā táviṣī sadhryágghitā́ táva rā́dhaḥ somapīthā́ya harṣate ǀ táva vájraścikite bāhvórhitó vṛścā́ śátroráva víśvāni vṛ́ṣṇyā ǁ

मन्त्र 8

वि जा॑नी॒ह्यार्या॒न्ये च॒ दस्य॑वो ब॒र्हिष्म॑ते रंधया॒ शास॑दव्र॒तान् । शाकी॑ भव॒ यज॑मानस्य चोदि॒ता विश्वेत्ता ते॑ सध॒मादे॑षु चाकन ॥

ví jānīhyā́ryānyé ca dásyavo barhíṣmate randhayā śā́sadavratā́n ǀ śā́kī bhava yájamānasya coditā́ víśvéttā́ te sadhamā́deṣu cākana ǁ

मन्त्र 9

अनु॑व्रताय रं॒धय॒न्नप॑व्रताना॒भूभि॒रिंद्रः॑ श्न॒थय॒न्नना॑भुवः । वृ॒द्धस्य॑ चि॒द्वर्ध॑तो॒ द्यामिन॑क्षतः॒ स्तवा॑नो व॒म्रो वि ज॑घान सं॒दिहः॑ ॥

ánuvratāya randháyannápavratānābhū́bhiríndraḥ śnatháyannánābhuvaḥ ǀ vṛddhásya cidvárdhato dyā́mínakṣataḥ stávāno vamró ví jaghāna saṃdíhaḥ ǁ

मन्त्र 10

तक्ष॒द्यत्त॑ उ॒शना॒ सह॑सा॒ सहो॒ वि रोद॑सी म॒ज्मना॑ बाधते॒ शवः॑ । आ त्वा॒ वात॑स्य नृमणो मनो॒युज॒ आ पूर्य॑माणमवहन्न॒भि श्रवः॑ ॥

tákṣadyátta uśánā sáhasā sáho ví ródasī majmánā bādhate śávaḥ ǀ ā́ tvā vā́tasya nṛmaṇo manoyúja ā́ pū́ryamāṇamavahannabhí śrávaḥ ǁ

मन्त्र 11

मंदि॑ष्ट॒ यदु॒शने॑ का॒व्ये सचाँ॒ इंद्रो॑ वं॒कू वं॑कु॒तराधि॑ तिष्ठति । उ॒ग्रो य॒यिं निर॒पः स्रोत॑सासृज॒द्वि शुष्ण॑स्य दृंहि॒ता ऐ॑रय॒त्पुरः॑ ॥

mándiṣṭa yáduśáne kāvyé sácām̐ índro vaṅkū́ vaṅkutárā́dhi tiṣṭhati ǀ ugró yayím nírapáḥ srótasāsṛjadví śúṣṇasya dṛṃhitā́ airayatpúraḥ ǁ

मन्त्र 12

आ स्मा॒ रथं॑ वृष॒पाणे॑षु तिष्ठसि शार्या॒तस्य॒ प्रभृ॑ता॒ येषु॒ मंद॑से । इंद्र॒ यथा॑ सु॒तसो॑मेषु चा॒कनो॑ऽन॒र्वाणं॒ श्लोक॒मा रो॑हसे दि॒वि ॥

ā́ smā rátham vṛṣapā́ṇeṣu tiṣṭhasi śāryātásya prábhṛtā yéṣu mándase ǀ índra yáthā sutásomeṣu cākáno’narvā́ṇam ślókamā́ rohase diví ǁ

मन्त्र 13

अद॑दा॒ अर्भां॑ मह॒ते व॑च॒स्यवे॑ क॒क्षीव॑ते वृच॒यामिं॑द्र सुन्व॒ते । मेना॑भवो वृषण॒श्वस्य॑ सुक्रतो॒ विश्वेत्ता ते॒ सव॑नेषु प्र॒वाच्या॑ ॥

ádadā árbhām mahaté vacasyáve kakṣī́vate vṛcayā́mindra sunvaté ǀ ménābhavo vṛṣaṇaśvásya sukrato víśvéttā́ te sávaneṣu pravā́cyā ǁ

मन्त्र 14

इंद्रो॑ अश्रायि सु॒ध्यो॑ निरे॒के प॒ज्रेषु॒ स्तोमो॒ दुर्यो॒ न यूपः॑ । अ॒श्व॒युर्ग॒व्यू र॑थ॒युर्व॑सू॒युरिंद्र॒ इद्रा॒यः क्ष॑यति प्रयं॒ता ॥

índro aśrāyi sudhyó nireké pajréṣu stómo dúryo ná yū́paḥ ǀ aśvayúrgavyū́ rathayúrvasūyúríndra ídrāyáḥ kṣayati prayantā́ ǁ

मन्त्र 15

इ॒दं नमो॑ वृष॒भाय॑ स्व॒राजे॑ स॒त्यशु॑ष्माय त॒वसे॑ऽवाचि । अ॒स्मिन्निं॑द्र वृ॒जने॒ सर्व॑वीराः॒ स्मत्सू॒रिभि॒स्तव॒ शर्म॑न्त्स्याम ॥

idám námo vṛṣabhā́ya svarā́je satyáśuṣmāya taváse’vāci ǀ asmínnindra vṛjáne sárvavīrāḥ smátsūríbhistáva śármantsyāma ǁ