ಋಗ್ವೇದ · ಮಂಡಲ 1

ಶುುನಃಶೇಪನ ಮುಕ್ತಿ ಮತ್ತು ವರುಣನ ಕೃಪೆ

ಭಾಗ 1

ದೈವಿಕ ತಾಯ್ತನದ ಹಂಬಲ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಆವಾಹನೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2

ಮಂತ್ರ 1

ಕಸ್ಯ॑ ನೂ॒ನಂ ಕ॑ತ॒ಮಸ್ಯಾ॒ಮೃತಾ॑ನಾಂ॒ ಮನಾ॑ಮಹೇ॒ ಚಾರು॑ ದೇ॒ವಸ್ಯ॒ ನಾಮ॑ । ಕೋ ನೋ॑ ಮ॒ಹ್ಯಾ ಅದಿ॑ತಯೇ॒ ಪುನ॑ರ್ದಾತ್ಪಿ॒ತರಂ॑ ಚ ದೃ॒ಶೇಯಂ॑ ಮಾ॒ತರಂ॑ ಚ ॥

कस्य॑ नू॒नं क॑त॒मस्या॒मृता॑नां॒ मना॑महे॒ चारु॑ दे॒वस्य॒ नाम॑ । को नो॑ म॒ह्या अदि॑तये॒ पुन॑र्दात्पि॒तरं॑ च दृ॒शेयं॑ मा॒तरं॑ च ॥

ಮಂತ್ರ 2

ಅ॒ಗ್ನೇರ್ವ॒ಯಂ ಪ್ರ॑ಥ॒ಮಸ್ಯಾ॒ಮೃತಾ॑ನಾಂ॒ ಮನಾ॑ಮಹೇ॒ ಚಾರು॑ ದೇ॒ವಸ್ಯ॒ ನಾಮ॑ । ಸ ನೋ॑ ಮ॒ಹ್ಯಾ ಅದಿ॑ತಯೇ॒ ಪುನ॑ರ್ದಾತ್ಪಿ॒ತರಂ॑ ಚ ದೃ॒ಶೇಯಂ॑ ಮಾ॒ತರಂ॑ ಚ ॥

अ॒ग्नेर्व॒यं प्र॑थ॒मस्या॒मृता॑नां॒ मना॑महे॒ चारु॑ दे॒वस्य॒ नाम॑ । स नो॑ म॒ह्या अदि॑तये॒ पुन॑र्दात्पि॒तरं॑ च दृ॒शेयं॑ मा॒तरं॑ च ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಋಷಿಯು ಅಮೃತರಾದ ದೇವತೆಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾರ ಹೆಸರನ್ನು ನಾವು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವನ ಅಂತರಾತ್ಮವು ತನ್ನ ದೈವಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಅಂದರೆ ದೇವತೆಗಳಾದ ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯನ್ನು (ಅದಿತಿ) ಕಾಣಲು ಹಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರಿಗಿಂತ ಮೊದಲು ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಯ ಮೂಲಕವೇ ಆ ಪರಮ ದೇವತೆಯ ಸುಂದರ ಹೆಸರನ್ನು ಸ್ಮರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಇಲ್ಲಿ ಕವಿಯು ನುಡಿಯುತ್ತಾನೆ. ಮಾನವನ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಮೂಲವನ್ನು ಹುಡುಕುವ ಈ ಹಂಬಲವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿದೆ. ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ಪ್ರಪಂಚಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಾಗದೆ, ಅಗೋಚರವಾದ ದೈವಿಕ ತಾಯಿಯ ಮಡಿಲನ್ನು ಸೇರಬೇಕೆಂಬ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯು ಈ ಮಂತ್ರಗಳ ಆಳದಲ್ಲಿದೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಯಜ್ಞದ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲ, ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ದೇವತೆಗಳತ್ತ ಕೊಂಡೊಯ್ಯುವ ದೈವಿಕ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 1: Now, of which among the immortals shall we invoke the lovely name of the divine? Who will give us back to the great Aditi, that I may see father and mother?

ಮಂತ್ರ 2: We invoke Agni, the first of the immortals, the lovely name of the divine. May he give us back to the great Aditi, that I may see father and mother.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಭಾಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ 'ಅದಿತಿ' ಎಂದರೆ ಅಖಂಡವಾದ ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ದೇವಮಾತೆ. ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇದು ಅಪರ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಪರಮ ಸತ್ಯದ (ಅದಿತಿ) ಕಡೆಗೆ ಮನುಷ್ಯನ ಚೇತನದ ಹಾರೈಕೆಯಾಗಿದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 1

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕಸ್ಯकस्यof which / whose
ಅಮೃತಾನಾಮ್अमृतानाम्of the immortals
ನಾಮनामname
ಅದಿತಯೇअदितयेto the boundless Mother Aditi

ಮಂತ್ರ 2

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಅಗ್ನೇಃअग्नेःof Agni
ಪ್ರಥಮಸ್ಯप्रथमस्यof the first
ಅಮೃತಾನಾಮ್अमृतानाम्of the immortals
ಪುನಃपुनःagain
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

A child crying out in the dark for its mother and father, guided safely home by the bright flame of a torch (Agni).

ಭಾಗ 2

ಸವಿತೃ ದೇವರ ಅನುಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಭಗದ ಕೊಡುಗೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 3, 4, 5

ಮಂತ್ರ 3

ಅ॒ಭಿ ತ್ವಾ॑ ದೇವ ಸವಿತ॒ರೀಶಾ॑ನಂ॒ ವಾರ್ಯಾ॑ಣಾಂ । ಸದಾ॑ವನ್ಭಾ॒ಗಮೀ॑ಮಹೇ ॥

अ॒भि त्वा॑ देव सवित॒रीशा॑नं॒ वार्या॑णां । सदा॑वन्भा॒गमी॑महे ॥

ಮಂತ್ರ 4

ಯಶ್ಚಿ॒ದ್ಧಿ ತ॑ ಇ॒ತ್ಥಾ ಭಗಃ॑ ಶಶಮಾ॒ನಃ ಪು॒ರಾ ನಿ॒ದಃ । ಅ॒ದ್ವೇ॒ಷೋ ಹಸ್ತ॑ಯೋರ್ದ॒ಧೇ ॥

यश्चि॒द्धि त॑ इ॒त्था भगः॑ शशमा॒नः पु॒रा नि॒दः । अ॒द्वे॒षो हस्त॑योर्द॒धे ॥

ಮಂತ್ರ 5

ಭಗ॑ಭಕ್ತಸ್ಯ ತೇ ವ॒ಯಮುದ॑ಶೇಮ॒ ತವಾವ॑ಸಾ । ಮೂ॒ರ್ಧಾನಂ॑ ರಾ॒ಯ ಆ॒ರಭೇ॑ ॥

भग॑भक्तस्य ते व॒यमुद॑शेम॒ तवाव॑सा । मू॒र्धानं॑ रा॒य आ॒रभे॑ ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಎಲ್ಲಾ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡುವ ಸವಿತೃ ದೇವನನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸವಿತೃವು ಎಲ್ಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಭಕ್ತನು ತನ್ನ ಸಾಧನೆಯ ಮೂಲಕ ದೈವಿಕ ಅನುಗ್ರಹವನ್ನು ಪಡೆದು, ದ್ವೇಷರಹಿತವಾದ ಮತ್ತು ದೋಷಮುಕ್ತವಾದ ಭಾಗ್ಯವನ್ನು ತನ್ನ ಎರಡು ಹಸ್ತಗಳಲ್ಲಿ ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಭಗನಿಂದ ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ಆ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತೇವೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪತ್ತಿನ ಉತ್ತುಂಗವನ್ನು ತಲುಪಲು ದೇವತೆಯ ಸಹಾಯವು ಅತ್ಯಗತ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಸಂಪತ್ತು ಎಂದರೆ ಕೇವಲ ಧನ-ಕನಕವಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಸಮೃದ್ಧಿಯಾಗಿದೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 3: To thee, O God Savitar, ruler of desirable things, ever protecting, we pray for our share.

ಮಂತ್ರ 4: He who, worshipping, has truly made his share free from hostility and far from reproach, holds it in his hands.

ಮಂತ್ರ 5: May we, blessed by Bhaga, attain through your grace the very peak of riches.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣರು 'ಭಗ' ಪದಕ್ಕೆ ಐಶ್ವರ್ಯದಾತ ಅಥವಾ ಸೂರ್ಯನೆಂದು ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದಾರೆ. ಸಾಧಕನು ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ (ಶಶಮಾನಃ) ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 3

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ದೇವदेवO radiant deity
ಸವಿತಃसवितःO Savitar (the impeller)
ಈಶಾನಮ್ईशानम्ruler / lord
ಭಾಗಮ್भागम्portion / share

ಮಂತ್ರ 4

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಭಗಃभगःdispenser / fortune
ಶಶಮಾನಃशशमानःworshipping / striving
ಅದ್ವೇಷಃअद्वेषःfree from hatred
ಹಸ್ತಯೋಃहस्तयोःin the two hands

ಮಂತ್ರ 5

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ವಯಮ್वयम्we
ಅವಸಾअवसाby grace / protection
ಮೂರ್ಧಾನಮ್मूर्धानम्head / peak
ರಾಯಃरायःof wealth / abundance
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

Cupped hands held together respectfully, receiving a golden harvest showered from the heavens.

ಭಾಗ 3

ವರುಣನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವ ನಿಯಮ

ಮಂತ್ರಗಳು 6, 7, 8, 9, 10

ಮಂತ್ರ 6

ನ॒ಹಿ ತೇ॑ ಕ್ಷ॒ತ್ರಂ ನ ಸಹೋ॒ ನ ಮ॒ನ್ಯುಂ ವಯ॑ಶ್ಚ॒ನಾಮೀ ಪ॒ತಯಂ॑ತ ಆ॒ಪುಃ । ನೇಮಾ ಆಪೋ॑ ಅನಿಮಿ॒ಷಂ ಚರಂ॑ತೀ॒ರ್ನ ಯೇ ವಾತ॑ಸ್ಯ ಪ್ರಮಿ॒ನಂತ್ಯಭ್ವಂ॑ ॥

न॒हि ते॑ क्ष॒त्रं न सहो॒ न म॒न्युं वय॑श्च॒नामी प॒तयं॑त आ॒पुः । नेमा आपो॑ अनिमि॒षं चरं॑ती॒र्न ये वात॑स्य प्रमि॒नंत्यभ्वं॑ ॥

ಮಂತ್ರ 7

ಅ॒ಬು॒ಧ್ನೇ ರಾಜಾ॒ ವರು॑ಣೋ॒ ವನ॑ಸ್ಯೋ॒ರ್ಧ್ವಂ ಸ್ತೂಪಂ॑ ದದತೇ ಪೂ॒ತದ॑ಕ್ಷಃ । ನೀ॒ಚೀನಾಃ॑ ಸ್ಥುರು॒ಪರಿ॑ ಬು॒ಧ್ನ ಏ॑ಷಾಮ॒ಸ್ಮೇ ಅಂ॒ತರ್ನಿಹಿ॑ತಾಃ ಕೇ॒ತವಃ॑ ಸ್ಯುಃ ॥

अ॒बु॒ध्ने राजा॒ वरु॑णो॒ वन॑स्यो॒र्ध्वं स्तूपं॑ ददते पू॒तद॑क्षः । नी॒चीनाः॑ स्थुरु॒परि॑ बु॒ध्न ए॑षाम॒स्मे अं॒तर्निहि॑ताः के॒तवः॑ स्युः ॥

ಮಂತ್ರ 8

ಉ॒ರುಂ ಹಿ ರಾಜಾ॒ ವರು॑ಣಶ್ಚ॒ಕಾರ॒ ಸೂರ್ಯಾ॑ಯ॒ ಪಂಥಾ॒ಮನ್ವೇ॑ತ॒ವಾ ಉ॑ । ಅ॒ಪದೇ॒ ಪಾದಾ॒ ಪ್ರತಿ॑ಧಾತವೇಽಕರು॒ತಾಪ॑ವ॒ಕ್ತಾ ಹೃ॑ದಯಾ॒ವಿಧ॑ಶ್ಚಿತ್ ॥

उ॒रुं हि राजा॒ वरु॑णश्च॒कार॒ सूर्या॑य॒ पंथा॒मन्वे॑त॒वा उ॑ । अ॒पदे॒ पादा॒ प्रति॑धातवेऽकरु॒ताप॑व॒क्ता हृ॑दया॒विध॑श्चित् ॥

ಮಂತ್ರ 9

ಶ॒ತಂ ತೇ॑ ರಾಜನ್ಭಿ॒ಷಜಃ॑ ಸ॒ಹಸ್ರ॑ಮು॒ರ್ವೀ ಗ॑ಭೀ॒ರಾ ಸು॑ಮ॒ತಿಷ್ಟೇ॑ ಅಸ್ತು । ಬಾಧ॑ಸ್ವ ದೂ॒ರೇ ನಿರ್ಋ॑ತಿಂ ಪರಾ॒ಚೈಃ ಕೃ॒ತಂ ಚಿ॒ದೇನಃ॒ ಪ್ರ ಮು॑ಮುಗ್ಧ್ಯ॒ಸ್ಮತ್ ॥

श॒तं ते॑ राजन्भि॒षजः॑ स॒हस्र॑मु॒र्वी ग॑भी॒रा सु॑म॒तिष्टे॑ अस्तु । बाध॑स्व दू॒रे निर्ऋ॑तिं परा॒चैः कृ॒तं चि॒देनः॒ प्र मु॑मुग्ध्य॒स्मत् ॥

ಮಂತ್ರ 10

ಅ॒ಮೀ ಯ ಋಕ್ಷಾ॒ ನಿಹಿ॑ತಾಸ ಉ॒ಚ್ಚಾ ನಕ್ತಂ॒ ದದೃ॑ಶ್ರೇ॒ ಕುಹ॑ ಚಿ॒ದ್ದಿವೇ॑ಯುಃ । ಅದ॑ಬ್ಧಾನಿ॒ ವರು॑ಣಸ್ಯ ವ್ರ॒ತಾನಿ॑ ವಿ॒ಚಾಕ॑ಶಚ್ಚಂ॒ದ್ರಮಾ॒ ನಕ್ತ॑ಮೇತಿ ॥

अ॒मी य ऋक्षा॒ निहि॑तास उ॒च्चा नक्तं॒ ददृ॑श्रे॒ कुह॑ चि॒द्दिवे॑युः । अद॑ब्धानि॒ वरु॑णस्य व्र॒तानि॑ वि॒चाक॑शच्चं॒द्रमा॒ नक्त॑मेति ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ವರುಣ ದೇವರ ಮಹಾನ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಂಡಾಡಲಾಗಿದೆ. ಯಾರೂ ಸಹ ವರುಣನ ಕ್ಷತ್ರ (ಆಳ್ವಿಕೆ), ಸಹ (ಶಕ್ತಿ) ಅಥವಾ ಮನ್ಯುವನ್ನು (ಕೋಪ/ಇಚ್ಛೆ) ಮೀರಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಹರಿಯುವ ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯು ಕೂಡ ವರುಣನ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ವರುಣನು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ರಾಜನಾಗಿದ್ದು, ಪ್ರಪಂಚದ ರಹಸ್ಯಗಳನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾನೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳನ್ನು (ಋಕ್ಷಾಃ) ನೆಲೆಗೊಳಿಸಿರುವವನು ಅವನೇ. ಮನುಷ್ಯನ ಪಾಪಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಲು ಮತ್ತು ಅವನ ಆಯಸ್ಸನ್ನು ಕಾಪಾಡಲು ವರುಣನ ಬಳಿ ಸಾವಿರಾರು ಔಷಧಗಳಿವೆ ಎಂದು ಋಷಿ ನಂಬುತ್ತಾನೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 6: Neither thy dominion, nor thy might, nor thy wrath do flying birds attain, nor these unceasingly flowing waters, nor those who outrun the fury of the wind.

ಮಂತ್ರ 7: King Varuna, pure in his skill, upholds the upward pillar of the tree in the bottomless realm. Downward are its rays, and above do they rest; within us let them be hidden.

ಮಂತ್ರ 8: King Varuna has made a wide path for the sun to travel, making feet for the footless to walk upon, and he is the rejecter of heart-piercing evils.

ಮಂತ್ರ 9: A hundred, O King, are thy physicians, a thousand; wide and deep be thy benevolent grace. Drive far away Nirriti (calamity), and cast away even the sin we have committed.

ಮಂತ್ರ 10: Those stars placed high above, which are seen at night and go elsewhere by day—undeviating are the laws of Varuna, and the moon shines forth brightly at night.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣರು 'ಅಬುಧ್ನೆ ವನಸ್ಯ' ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಮೂಲವಿಲ್ಲದ ಆಕಾಶ ಲೋಕದ ಸಂಸಾರ ವೃಕ್ಷವೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ವರುಣನ ಹಗ್ಗಗಳು (ಪಾಶ) ಮಾನವನ ಬಂಧನಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತವೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 6

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕ್ಷತ್ರಮ್क्षत्रम्dominion / rule
ಸಹಃसहःmight / strength
ಆಪಃआपःwaters
ವಾತಸ್ಯवातस्यof the wind

ಮಂತ್ರ 7

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಅಬುಧ್ನೇअबुध्नेin the bottomless
ರಾಜಾराजाking
ವರುಣಃवरुणःVaruna
ಪೂತದಕ್ಷಃपूतदक्षःpure in skill / will

ಮಂತ್ರ 8

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಉರುಮ್उरुम्wide / broad
ಸೂರ್ಯಾಯसूर्यायfor the sun
ಪಂಥಾಮ್पंथाम्path
ಅಪದೇअपदेfor the footless

ಮಂತ್ರ 9

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಶತಮ್शतम्a hundred
ರಾಜನ್राजन्O King
ಭಿಷಜಃभिषजःphysicians / healers
ನಿಋತಿಮ್निऋतिम्destruction / ruin

ಮಂತ್ರ 10

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಋಕ್ಷಾಃऋक्षाःstars / bears
ನಕ್ತಮ್नक्तम्at night
ವ್ರತಾನಿव्रतानिobservances / laws
ಚನ್ದ್ರಮಾಃचन्द्रमाःthe moon
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

A vast, cosmic canopy of stars governed by an invisible, righteous king whose laws are absolute like the unalterable path of the sun.

ಭಾಗ 4

ಶುುನಃಶೇಪನ ಆರ್ತನಾದ ಮತ್ತು ವರುಣನ ಪಾಶ ವಿಮೋಚನೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 11, 12, 13, 14, 15

ಮಂತ್ರ 11

ತತ್ತ್ವಾ॑ ಯಾಮಿ॒ ಬ್ರಹ್ಮ॑ಣಾ॒ ವಂದ॑ಮಾನ॒ಸ್ತದಾ ಶಾ॑ಸ್ತೇ॒ ಯಜ॑ಮಾನೋ ಹ॒ವಿರ್ಭಿಃ॑ । ಅಹೇ॑ಳಮಾನೋ ವರುಣೇ॒ಹ ಬೋ॒ಧ್ಯುರು॑ಶಂಸ॒ ಮಾ ನ॒ ಆಯುಃ॒ ಪ್ರ ಮೋ॑ಷೀಃ ॥

तत्त्वा॑ यामि॒ ब्रह्म॑णा॒ वंद॑मान॒स्तदा शा॑स्ते॒ यज॑मानो ह॒विर्भिः॑ । अहे॑ळमानो वरुणे॒ह बो॒ध्युरु॑शंस॒ मा न॒ आयुः॒ प्र मो॑षीः ॥

ಮಂತ್ರ 12

ತದಿನ್ನಕ್ತಂ॒ ತದ್ದಿವಾ॒ ಮಹ್ಯ॑ಮಾಹು॒ಸ್ತದ॒ಯಂ ಕೇತೋ॑ ಹೃ॒ದ ಆ ವಿ ಚ॑ಷ್ಟೇ । ಶುನಃ॒ಶೇಪೋ॒ ಯಮಹ್ವ॑ದ್ಗೃಭೀ॒ತಃ ಸೋ ಅ॒ಸ್ಮಾನ್ರಾಜಾ॒ ವರು॑ಣೋ ಮುಮೋಕ್ತು ॥

तदिन्नक्तं॒ तद्दिवा॒ मह्य॑माहु॒स्तद॒यं केतो॑ हृ॒द आ वि च॑ष्टे । शुनः॒शेपो॒ यमह्व॑द्गृभी॒तः सो अ॒स्मान्राजा॒ वरु॑णो मुमोक्तु ॥

ಮಂತ್ರ 13

ಶುನಃ॒ಶೇಪೋ॒ ಹ್ಯಹ್ವ॑ದ್ಗೃಭೀ॒ತಸ್ತ್ರಿ॒ಷ್ವಾ॑ದಿ॒ತ್ಯಂ ದ್ರು॑ಪ॒ದೇಷು॑ ಬ॒ದ್ಧಃ । ಅವೈ॑ನಂ॒ ರಾಜಾ॒ ವರು॑ಣಃ ಸಸೃಜ್ಯಾದ್ವಿ॒ದ್ವಾಁ ಅದ॑ಬ್ಧೋ॒ ವಿ ಮು॑ಮೋಕ್ತು॒ ಪಾಶಾ॑ನ್ ॥

शुनः॒शेपो॒ ह्यह्व॑द्गृभी॒तस्त्रि॒ष्वा॑दि॒त्यं द्रु॑प॒देषु॑ ब॒द्धः । अवै॑नं॒ राजा॒ वरु॑णः ससृज्याद्वि॒द्वाँ अद॑ब्धो॒ वि मु॑मोक्तु॒ पाशा॑न् ॥

ಮಂತ್ರ 14

ಅವ॑ ತೇ॒ ಹೇಳೋ॑ ವರುಣ॒ ನಮೋ॑ಭಿ॒ರವ॑ ಯ॒ಜ್ಞೇಭಿ॑ರೀಮಹೇ ಹ॒ವಿರ್ಭಿಃ॑ । ಕ್ಷಯ॑ನ್ನ॒ಸ್ಮಭ್ಯ॑ಮಸುರ ಪ್ರಚೇತಾ॒ ರಾಜ॒ನ್ನೇನಾಂ॑ಸಿ ಶಿಶ್ರಥಃ ಕೃ॒ತಾನಿ॑ ॥

अव॑ ते॒ हेळो॑ वरुण॒ नमो॑भि॒रव॑ य॒ज्ञेभि॑रीमहे ह॒विर्भिः॑ । क्षय॑न्न॒स्मभ्य॑मसुर प्रचेता॒ राज॒न्नेनां॑सि शिश्रथः कृ॒तानि॑ ॥

ಮಂತ್ರ 15

ಉದು॑ತ್ತ॒ಮಂ ವ॑ರುಣ॒ ಪಾಶ॑ಮ॒ಸ್ಮದವಾ॑ಧ॒ಮಂ ವಿ ಮ॑ಧ್ಯ॒ಮಂ ಶ್ರ॑ಥಾಯ । ಅಥಾ॑ ವ॒ಯಮಾ॑ದಿತ್ಯ ವ್ರ॒ತೇ ತವಾನಾ॑ಗಸೋ॒ ಅದಿ॑ತಯೇ ಸ್ಯಾಮ ॥

उदु॑त्त॒मं व॑रुण॒ पाश॑म॒स्मदवा॑ध॒मं वि म॑ध्य॒मं श्र॑थाय । अथा॑ व॒यमा॑दित्य व्र॒ते तवाना॑गसो॒ अदि॑तये स्याम ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ಅಂತಿಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಶುುನಃಶೇಪನು ತಾನು ಯಜ್ಞಸ್ತಂಭಕ್ಕೆ (ದ್ರುಪದ) ಬದ್ಧನಾಗಿ ವರುಣನನ್ನು ಮೊರೆಹೊಕ್ಕ ಕಥೆಯನ್ನು ಬಿಚ್ಚಿಡುತ್ತಾನೆ. ಅಹೇಳನಾದ (ಕೋಪಗೊಳ್ಳದ) ವರುಣನೇ, ನನ್ನ ಆಯಸ್ಸನ್ನು ಕಳೆಯಬೇಡ ಎಂದು ಭಿಕ್ಷೆ ಬೇಡುತ್ತಾನೆ. ಮೂರು ಮರಗಳ ಕಂಬಗಳಿಗೆ ಕಟ್ಟಲ್ಪಟ್ಟ ಶುುನಃಶೇಪನು ತನ್ನ ಆರ್ತನಾದದಿಂದ ವರುಣನನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ವರುಣನು ತನ್ನ ಮೇಲಿನ, ಮಧ್ಯದ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಪಾಶಗಳನ್ನು (ಬಂಧನಗಳನ್ನು) ಕಳಚಿ, ಅವನನ್ನು ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದರೊಂದಿಗೆ ಸಾಧಕನು ಎಲ್ಲಾ ಪಾಪಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತನಾಗಿ ಅದಿತಿಯ ವ್ರತದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರನಾಗುತ್ತಾನೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 11: With prayer I seek thee, worshipping with offerings; the yajamana invokes thee with oblations. O Varuna, be here without wrath, do not shorten our life span, O thou of many praises.

ಮಂತ್ರ 12: This they proclaim by night and by day; this inner intuition of the heart perceives it. Bound, Sunahsepa invoked him; may King Varuna set him free.

ಮಂತ್ರ 13: Sunahsepa, bound to the three sacrificial posts, invoked the Aditya. May the wise, undeviating King Varuna loosen him and set him free.

ಮಂತ್ರ 14: O Varuna, we appease thy wrath with bows, with sacrifices, and with offerings. Ruling over us, O Asura, wise King, loosen the sins we have committed.

ಮಂತ್ರ 15: O Varuna, remove the uppermost bond from us, loosen the lowest, and untie the middle one; then, O Aditya, may we be sinless in thy observance, devoted to Aditi.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಐತರೇಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣದಲ್ಲಿ ಬರುವ ಶುುನಃಶೇಪನ ಕಥೆಯ ನೇರ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಇಲ್ಲಿದೆ. ವರುಣನ ಮೂರು ಪಾಶಗಳು ಮನಸ್ಸು, ಪ್ರಾಣ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಬಂಧನಗಳೆಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಿಗಳು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 11

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಬ್ರಹ್ಮಣಾब्रह्मणाwith prayer / mantra
ಯಜಮಾನಃयजमानःthe sacrificer
ಅಹೇಳಮಾನಃअहेळमानःunangered / gracious
ಆಯುಃआयुःlife

ಮಂತ್ರ 12

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕೇತಃकेतःperception / sign
ಹೃದಃहृदःfrom the heart
ಶುನಃಶೇಪಃशुनःशेपःSunahsepa (the Rishi)
ಮುಮೋಕ್ತುमुमोक्तुmay he release

ಮಂತ್ರ 13

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ತ್ರಿಷುत्रिषुin the three
ದ್ರುಪದೇಷುद्रुपदेषुat the wooden posts
ಬದ್ಧಃबद्धःbound
ಪಾಶಾನ್पाशान्bonds / fetters

ಮಂತ್ರ 14

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಹೇಳಃहेळःwrath / anger
ನಮಃಭಿಃनमःभिःwith reverent bows
ಅಸುರअसुरO mighty lord
ಏನಾಂಸಿएनांसिsins / faults

ಮಂತ್ರ 15

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಉತ್ತಮಮ್उत्तमम्uppermost / highest
ಪಾಶಮ್पाशम्bond / fetter
ಅನಾಗಸಃअनागसःsinless / blameless
ಅದಿತಯೇअदितयेto Aditi (the boundless divine)
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

A captive tied to three wooden pillars who suddenly feels heavy ropes fall away from his neck, chest, and feet as a warm, golden light embraces him.