ಸುಸ॑ಮಿದ್ಧೋ ನ॒ ಆ ವ॑ಹ ದೇ॒ವಾಁ ಅ॑ಗ್ನೇ ಹ॒ವಿಷ್ಮ॑ತೇ । ಹೋತಃ॑ ಪಾವಕ॒ ಯಕ್ಷಿ॑ ಚ ॥
सुस॑मिद्धो न॒ आ व॑ह दे॒वाँ अ॑ग्ने ह॒विष्म॑ते । होतः॑ पावक॒ यक्षि॑ च ॥
ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2, 3, 4
ಸುಸ॑ಮಿದ್ಧೋ ನ॒ ಆ ವ॑ಹ ದೇ॒ವಾಁ ಅ॑ಗ್ನೇ ಹ॒ವಿಷ್ಮ॑ತೇ । ಹೋತಃ॑ ಪಾವಕ॒ ಯಕ್ಷಿ॑ ಚ ॥
सुस॑मिद्धो न॒ आ व॑ह दे॒वाँ अ॑ग्ने ह॒विष्म॑ते । होतः॑ पावक॒ यक्षि॑ च ॥
ಮಧು॑ಮಂತಂ ತನೂನಪಾದ್ಯ॒ಜ್ಞಂ ದೇ॒ವೇಷು॑ ನಃ ಕವೇ । ಅ॒ದ್ಯಾ ಕೃ॑ಣುಹಿ ವೀ॒ತಯೇ॑ ॥
मधु॑मंतं तनूनपाद्य॒ज्ञं दे॒वेषु॑ नः कवे । अ॒द्या कृ॑णुहि वी॒तये॑ ॥
ನರಾ॒ಶಂಸ॑ಮಿ॒ಹ ಪ್ರಿ॒ಯಮ॒ಸ್ಮಿನ್ಯ॒ಜ್ಞ ಉಪ॑ ಹ್ವಯೇ । ಮಧು॑ಜಿಹ್ವಂ ಹವಿ॒ಷ್ಕೃತಂ॑ ॥
नरा॒शंस॑मि॒ह प्रि॒यम॒स्मिन्य॒ज्ञ उप॑ ह्वये । मधु॑जिह्वं हवि॒ष्कृतं॑ ॥
ಅಗ್ನೇ॑ ಸು॒ಖತ॑ಮೇ॒ ರಥೇ॑ ದೇ॒ವಾಁ ಈ॑ಳಿ॒ತ ಆ ವ॑ಹ । ಅಸಿ॒ ಹೋತಾ॒ ಮನು॑ರ್ಹಿತಃ ॥
अग्ने॑ सु॒खत॑मे॒ रथे॑ दे॒वाँ ई॑ळि॒त आ व॑ह । असि॒ होता॒ मनु॑र्हितः ॥
ಈ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಋಷಿಯು ಯಜ್ಞದ ಮುಖಂಡನಾದ ಅಗ್ನಿದೇವನನ್ನು ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತರಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ತನೂನಪಾತ್, ನರಾಸಂಸ ಇತ್ಯಾದಿ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಧುರವಾದ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ದೂತನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಮಾನವನ ಹಿತೈಷಿಯಾಗಿ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಗೆ ಕರೆತರಲಿ ಎಂಬ ಭಾವನೆಯು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭೌತಿಕ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಅಂತಃಕರಣದಲ್ಲಿ ಉರಿಯುವ ಜ್ಞಾನದ ಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿದ್ದು, ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ನಮ್ಮೊಳಗೆ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತದೆ.
ಮಂತ್ರ 1: ಹೆಚ್ಚು ಉರಿದು ಬೆಳಗುತ್ತಿರುವ, ಶುದ್ಧನಾದ ಹೇ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ನಮ್ಮ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆತಂದು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನಡೆಸಿಕೊಡು.
ಮಂತ್ರ 2: ಹೇ ಕವಿ ಮನಸ್ಸಿನವನೇ, ತನೂನಪಾತ್ (ದೇಹವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವವನು) ಆದ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ದೇವತೆಗಳ ನಡುವೆ ಮಧುಯುಕ್ತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡು.
ಮಂತ್ರ 3: ಎಲ್ಲರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುವ, ಮಧುರವಾದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನುಳ್ಳ ಮತ್ತು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ನರಾಸಂಸನನ್ನು ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮಂತ್ರ 4: ಹೇ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಅತ್ಯಂತ ಸುಖಕರವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪ್ರಶಂಸಿತರಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆತಾಯಿ. ನೀನೇ ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಹಿತವಾಗಿರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಹೋತೃವಾಗಿದ್ದೀಯ.
ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳಾದ ತನೂನಪಾತ್ ಮತ್ತು ನರಾಸಂಸರನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇವೆಲ್ಲವೂ ಅಗ್ನಿದೇವನ ವಿಶೇಷ ನಾಮಗಳಾಗಿವೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಸುಸಮಿದ್ಧಃ | सुसमिद्धः | ಚೆನ್ನಾಗಿ ಉರಿಯುತ್ತಿರುವ ಅಗ್ನಿ |
| ಪಾವಕ | पावक | ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನು |
| ಯಕ್ಷಿ | यक्षि | ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡು ಅಥವಾ ಪೂಜಿಸು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ತನೂಪಾತ್ | तनूपात् | ದೇಹವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ಅಗ್ನಿ |
| ಕವೇ | कवे | ಕ್ರಾಂತದರ್ಶಿಯಾದ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿ |
| ವೀತಯೇ | वीतये | ಯಜ್ಞದ ಆನಂದಕ್ಕಾಗಿ ಅಥವಾ ಪಾನಕ್ಕಾಗಿ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ನರಾಶಂಸಮ್ | नराशंसम् | ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಪ್ರಶಂಸಿಸಲ್ಪಡುವ ಅಗ್ನಿ |
| ಮಧುಜಿಹ್ವಮ್ | मधुजिह्वम् | ಮಧುರವಾದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನುಳ್ಳವನು |
| ಹವಿಷ್ಕೃತಮ್ | हविष्कृतम् | ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವವನು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಸುಖತಮೇ ರಥೇ | सुखतमे रथे | ಅತ್ಯಂತ ಸುಖಕರವಾದ ರಥದಲ್ಲಿ |
| ಇಳಿತಃ | इळितः | ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನು |
| ಮನುರ್ಹಿತಃ | मनुर्हितः | ಮನು (ಮನುಷ್ಯ ಅಥವಾ ಪ್ರಜಾಪತಿ)ಯಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದವನು |
ಅಗ್ನಿಯು ಹೊತ್ತಿಕೊಂಡ ರಥದಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕರೆತರುವ ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಜ್ಯೋತಿಯಂತೆ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಮಂತ್ರಗಳು 5, 6, 7, 8
ಸ್ತೃ॒ಣೀ॒ತ ಬ॒ರ್ಹಿರಾ॑ನು॒ಷಗ್ಘೃ॒ತಪೃ॑ಷ್ಠಂ ಮನೀಷಿಣಃ । ಯತ್ರಾ॒ಮೃತ॑ಸ್ಯ॒ ಚಕ್ಷ॑ಣಂ ॥
स्तृ॒णी॒त ब॒र्हिरा॑नु॒षग्घृ॒तपृ॑ष्ठं मनीषिणः । यत्रा॒मृत॑स्य॒ चक्ष॑णं ॥
ವಿ ಶ್ರ॑ಯಂತಾಮೃತಾ॒ವೃಧೋ॒ ದ್ವಾರೋ॑ ದೇ॒ವೀರ॑ಸ॒ಶ್ಚತಃ॑ । ಅ॒ದ್ಯಾ ನೂ॒ನಂ ಚ॒ ಯಷ್ಟ॑ವೇ ॥
वि श्र॑यंतामृता॒वृधो॒ द्वारो॑ दे॒वीर॑स॒श्चतः॑ । अ॒द्या नू॒नं च॒ यष्ट॑वे ॥
ನಕ್ತೋ॒ಷಾಸಾ॑ ಸು॒ಪೇಶ॑ಸಾ॒ಸ್ಮಿನ್ಯ॒ಜ್ಞ ಉಪ॑ ಹ್ವಯೇ । ಇ॒ದಂ ನೋ॑ ಬ॒ರ್ಹಿರಾ॒ಸದೇ॑ ॥
नक्तो॒षासा॑ सु॒पेश॑सा॒स्मिन्य॒ज्ञ उप॑ ह्वये । इ॒दं नो॑ ब॒र्हिरा॒सदे॑ ॥
ತಾ ಸು॑ಜಿ॒ಹ್ವಾ ಉಪ॑ ಹ್ವಯೇ॒ ಹೋತಾ॑ರಾ॒ ದೈವ್ಯಾ॑ ಕ॒ವೀ । ಯ॒ಜ್ಞಂ ನೋ॑ ಯಕ್ಷತಾಮಿ॒ಮಂ ॥
ता सु॑जि॒ह्वा उप॑ ह्वये॒ होता॑रा॒ दैव्या॑ क॒वी । य॒ज्ञं नो॑ यक्षतामि॒मं ॥
ಈ ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯ ಸೌಂದರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮೇಧಾವಿಗಳು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಲೇಪಿತವಾದ ಪವಿತ್ರ ದರ್ಭೆಗಳನ್ನು (ಬರ್ಹಿ) ಹರಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಅಮೃತತ್ವದ ದರ್ಶನವನ್ನು ನೀಡುವ ಸ್ಥಳವಾಗಿದೆ. ಮುಂದುವರಿದು, ಯಜ್ಞದ ದ್ವಾರಗಳು ದೇವತೆಗಳ ಆಗಮನಕ್ಕಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ನಕ್ತೋಷಾಸಾ (ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎಂಬ ದೇವತೆಯರು) ಯಜ್ಞವೇದಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಆಸನವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಕವಿಗಳಾದ ದೈವಿಕ ಹೋತೃಗಳು ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಂಗಳಕರವಾಗಿ ನೆರವೇರಿಸಲಿ.
ಮಂತ್ರ 5: ಎ ಮನೀಷಿಗಳೇ, ಅಮೃತತ್ವದ ದರ್ಶನವಾಗುವ ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ತುಪ್ಪದ ಮೇಲ್ಮೈಯನ್ನುಳ್ಳ ಪವಿತ್ರ ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಹರಡಿರಿ.
ಮಂತ್ರ 6: ಯಜ್ಞದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವೃದ್ಧಿಸುವ ದೇವಿಯಾದ ದ್ವಾರಗಳು, ಇಂದೂ ಮತ್ತು ಮುಂದೆಯೂ ಪೂಜೆಗಾಗಿ ಚೆನ್ನಾಗಿ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳಲಿ.
ಮಂತ್ರ 7: ಅತ್ಯಂತ ಸುಂದರವಾದ ರೂಪವುಳ್ಳ ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎಂಬ ದೇವತೆಯರನ್ನು ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ದರ್ಭೆಯ ಮೇಲೆ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಮಂತ್ರ 8: ಮಧುರವಾದ ನಾಲಿಗೆಯನ್ನುಳ್ಳ, ದೈವಿಕ ಕವಿಗಳಾದ ಆ ಇಬ್ಬರು ಹೋತೃಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಅವರು ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಗೊಳಿಸಲಿ.
ನಕ್ತೋಷಸಾ ಎಂಬ ಪದವು ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸುಗಳನ್ನು ದೇವತೆಗಳಾಗಿ ಕಲ್ಪಿಸುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ವೈದಿಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಆರಾಧನೆಯ ಉದಾತ್ತ ರೂಪ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಬರ್ಹಿಃ | बर्हिः | ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹರಡುವ ದರ್ಭೆ |
| ಘೃತಪೃಷ್ಠಮ್ | घृतपृष्ठम् | ತುಪ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮೇಲ್ಮೈಯುಳ್ಳದ್ದು |
| ಮನೀಷಿಣಃ | मनीषिणः | ಬುದ್ಧಿವಂತರು ಅಥವಾ ಮೇಧಾವಿಗಳು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಋತವೃಧಃ | ऋतवृधः | ಸತ್ಯ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞದ ನಿಯಮವನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವರು |
| ದ್ವಾರಃ | द्वारः | ಯಜ್ಞಶಾಲೆಯ ದ್ವಾರಗಳು |
| ಅಸಶ್ಚತಃ | असश्चतः | ತಡೆಗಳಿಲ್ಲದೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ನಕ್ತೋಷಸಾ | नक्तोषसा | ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಷಸ್ಸು (ಹಗಲು) |
| ಸುಪೇಶಸಾ | सुपेशसा | ಸುಂದರವಾದ ರೂಪವುಳ್ಳ |
| ಆಸದೇ | आसदे | ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಸುಜಿಹ್ವೌ | सुजिह्वौ | ಮಧುರವಾದ ಮಾತನಾಡುವ ಅಥವಾ ಅಗ್ನಿ-ಸೂರ್ಯರಂತಹ ದೇವತೆಗಳು |
| ದೈವ್ಯಾ ಕವೀ | दैव्या कवी | ದೈವಿಕ ಜ್ಞಾನಿಗಳು ಅಥವಾ ಹೋತೃಗಳು |
| ಯಕ್ಷತಾಮ್ | यक्षताम् | ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಲಿ |
ಬಂಗಾರದ ಬಣ್ಣದ ದರ್ಭೆಯ ಹಾಸಿಗೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಗಿನ ಹಾಗೂ ರಾತ್ರಿಯ ಸುಂದರ ಆಗಮನದ ಚಿತ್ರಣವನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಮಂತ್ರಗಳು 9, 10, 11, 12
ಇಳಾ॒ ಸರ॑ಸ್ವತೀ ಮ॒ಹೀ ತಿ॒ಸ್ರೋ ದೇ॒ವೀರ್ಮ॑ಯೋ॒ಭುವಃ॑ । ಬ॒ರ್ಹಿಃ ಸೀ॑ದಂತ್ವ॒ಸ್ರಿಧಃ॑ ॥
इळा॒ सर॑स्वती म॒ही ति॒स्रो दे॒वीर्म॑यो॒भुवः॑ । ब॒र्हिः सी॑दंत्व॒स्रिधः॑ ॥
ಇ॒ಹ ತ್ವಷ್ಟಾ॑ರಮಗ್ರಿ॒ಯಂ ವಿ॒ಶ್ವರೂ॑ಪ॒ಮುಪ॑ ಹ್ವಯೇ । ಅ॒ಸ್ಮಾಕ॑ಮಸ್ತು॒ ಕೇವ॑ಲಃ ॥
इ॒ह त्वष्टा॑रमग्रि॒यं वि॒श्वरू॑प॒मुप॑ ह्वये । अ॒स्माक॑मस्तु॒ केव॑लः ॥
ಅವ॑ ಸೃಜಾ ವನಸ್ಪತೇ॒ ದೇವ॑ ದೇ॒ವೇಭ್ಯೋ॑ ಹ॒ವಿಃ । ಪ್ರ ದಾ॒ತುರ॑ಸ್ತು॒ ಚೇತ॑ನಂ ॥
अव॑ सृजा वनस्पते॒ देव॑ दे॒वेभ्यो॑ ह॒विः । प्र दा॒तुर॑स्तु॒ चेत॑नं ॥
ಸ್ವಾಹಾ॑ ಯ॒ಜ್ಞಂ ಕೃ॑ಣೋತ॒ನೇಂದ್ರಾ॑ಯ॒ ಯಜ್ವ॑ನೋ ಗೃ॒ಹೇ । ತತ್ರ॑ ದೇ॒ವಾಁ ಉಪ॑ ಹ್ವಯೇ ॥
स्वाहा॑ य॒ज्ञं कृ॑णोत॒नेंद्रा॑य॒ यज्व॑नो गृ॒हे । तत्र॑ दे॒वाँ उप॑ ह्वये ॥
ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇಳಾ, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಮಹೀ ಎಂಬ ಮೂವರು ದೇವಿಯರು ಪವಿತ್ರ ದರ್ಭೆಯ ಮೇಲೆ ಬಂದು ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಆಹ್ವಾನಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಸುಖವನ್ನು ನೀಡುವವರು ಮತ್ತು ದೋಷರಹಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತನಾದ ವಿಶ್ವರೂಪಿ ತ್ವಷ್ಟಾದೇವನು ನಮ್ಮವನಾಗಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ವನಸ್ಪತಿಯು ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಲುಪಿಸಲಿ ಎಂದು ಬೇಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 'ಸ್ವಾಹಾ' ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಇಂದ್ರನ ಯಜ್ಞವು ಯಜಮಾನನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನೆರವೇರಲಿ ಎಂದು ಈ ಸುಂದರ ಸೂಕ್ತವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಮಂತ್ರ 9: ಇಳಾ, ಸರಸ್ವತಿ ಮತ್ತು ಮಹೀ ಎಂಬ ಸುಖದಾತೃಗಳಾದ ಮೂವರು ದೇವಿಯರು ಯಾವುದೇ ದೋಷವಿಲ್ಲದೆ ಪವಿತ್ರ ದರ್ಭೆಯ ಮೇಲೆ ಆಸೀನರಾಗಲಿ.
ಮಂತ್ರ 10: ಎಲ್ಲ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಆದಿಯಾದ ತ್ವಷ್ಟಾದೇವನನ್ನು ಈ ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ; ಆತನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ನಮ್ಮವನಾಗಲಿ.
ಮಂತ್ರ 11: ಎ ವನಸ್ಪತಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳಿಗಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಮುಕ್ತವಾಗಿ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡು. ದಾನ ಮಾಡುವವನ ಈ ಸಂಕಲ್ಪವು ಪ್ರಕಾಶಿಸಲಿ.
ಮಂತ್ರ 12: ಯಜಮಾನನ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರನಿಗಾಗಿ ಸ್ವಾಹಾಕಾರದೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮಾಡಿರಿ. ಅಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ನಾನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇನೆ.
ಸಾಯಣರು 'ಇಳಾ, ಸರಸ್ವತಿ, ಮಹೀ' ಎಂಬ ಮೂವರು ದೇವಿಯರನ್ನು ವಾಗ್ದೇವತೆಯ ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳೆಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಮನ್ವಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಇಳಾ | इळा | ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ವಾಣಿಯ ರೂಪದ ದೇವತೆ |
| ಮಯಭುವಃ | मयभुवः | ಸುಖವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವವರು |
| ಅಸ್ರಿಧಃ | अस्रिधः | ಅಪರಾಧವಿಲ್ಲದ, ದೋಷರಹಿತವಾದ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ತ್ವಷ್ಟಾರಮ್ | त्वष्टारम् | ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ಅಥವಾ ರೂಪಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವವನು |
| ಅಗ್ರಿಯಮ್ | अग्रियम् | ಅಗ್ರೇಸರನಾದ, ಪ್ರಥಮವಾದ |
| ವಿಶ್ವರೂಪಮ್ | विश्वरूपम् | ಸಮಸ್ತ ರೂಪಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವವನು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ವನಸ್ಪತೇ | वनस्पते | ಮರ ಅಥವಾ ಯಜ್ಞದ ಮರದ ತುಂಡು |
| ಹವಿಃ | हविः | ಅರ್ಪಿಸುವ ದ್ರವ್ಯ |
| ಚೇತನಮ್ | चेतनम् | ಜ್ಞಾನ ಅಥವಾ ಜಾಗರೂಕತೆ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಸ್ವಾಹಾ | स्वाहा | ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವಾಗ ಉಚ್ಚರಿಸುವ ಮಂತ್ರಪದ |
| ಇನ್ದ್ರಾಯ | इन्द्राय | ಇಂದ್ರದೇವನಿಗಾಗಿ |
| ಯಜ್ವನಃ | यज्वनः | ಯಜ್ಞ ಮಾಡುವವನ |
ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳು, ನದಿಗಳು ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸೇರಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವ ಭವ್ಯ ದೃಶ್ಯ.