ಋಗ್ವೇದ · ಮಂಡಲ 1

ಅಗ್ನಿಗೆ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆಹ್ವಾನ

ಭಾಗ 1

ದೇವತೆಗಳ ಆಹ್ವಾನ ಮತ್ತು ಕಣ್ವರ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2, 3, 4, 5

ಮಂತ್ರ 1

ಐಭಿ॑ರಗ್ನೇ॒ ದುವೋ॒ ಗಿರೋ॒ ವಿಶ್ವೇ॑ಭಿಃ॒ ಸೋಮ॑ಪೀತಯೇ । ದೇ॒ವೇಭಿ॑ರ್ಯಾಹಿ॒ ಯಕ್ಷಿ॑ ಚ ॥

ऐभि॑रग्ने॒ दुवो॒ गिरो॒ विश्वे॑भिः॒ सोम॑पीतये । दे॒वेभि॑र्याहि॒ यक्षि॑ च ॥

ಮಂತ್ರ 2

ಆ ತ್ವಾ॒ ಕಣ್ವಾ॑ ಅಹೂಷತ ಗೃ॒ಣಂತಿ॑ ವಿಪ್ರ ತೇ॒ ಧಿಯಃ॑ । ದೇ॒ವೇಭಿ॑ರಗ್ನ॒ ಆ ಗ॑ಹಿ ॥

आ त्वा॒ कण्वा॑ अहूषत गृ॒णंति॑ विप्र ते॒ धियः॑ । दे॒वेभि॑रग्न॒ आ ग॑हि ॥

ಮಂತ್ರ 3

ಇಂ॒ದ್ರ॒ವಾ॒ಯೂ ಬೃಹ॒ಸ್ಪತಿಂ॑ ಮಿ॒ತ್ರಾಗ್ನಿಂ ಪೂ॒ಷಣಂ॒ ಭಗಂ॑ । ಆ॒ದಿ॒ತ್ಯಾನ್ಮಾರು॑ತಂ ಗ॒ಣಂ ॥

इं॒द्र॒वा॒यू बृह॒स्पतिं॑ मि॒त्राग्निं पू॒षणं॒ भगं॑ । आ॒दि॒त्यान्मारु॑तं ग॒णं ॥

ಮಂತ್ರ 4

ಪ್ರ ವೋ॑ ಭ್ರಿಯಂತ॒ ಇಂದ॑ವೋ ಮತ್ಸ॒ರಾ ಮಾ॑ದಯಿ॒ಷ್ಣವಃ॑ । ದ್ರ॒ಪ್ಸಾ ಮಧ್ವ॑ಶ್ಚಮೂ॒ಷದಃ॑ ॥

प्र वो॑ भ्रियंत॒ इंद॑वो मत्स॒रा मा॑दयि॒ष्णवः॑ । द्र॒प्सा मध्व॑श्चमू॒षदः॑ ॥

ಮಂತ್ರ 5

ಈಳ॑ತೇ॒ ತ್ವಾಮ॑ವ॒ಸ್ಯವಃ॒ ಕಣ್ವಾ॑ಸೋ ವೃ॒ಕ್ತಬ॑ರ್ಹಿಷಃ । ಹ॒ವಿಷ್ಮಂ॑ತೋ ಅರಂ॒ಕೃತಃ॑ ॥

ईळ॑ते॒ त्वाम॑व॒स्यवः॒ कण्वा॑सो वृ॒क्तब॑र्हिषः । ह॒विष्मं॑तो अरं॒कृतः॑ ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಋಷಿಯು ಅಗ್ನಿದೇವನನ್ನು ವಿಶ್ವದ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ಬಂದು ಸೋಮರಸವನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ಕಣ್ವ ಮಹರ್ಷಿಗಳ ವಂಶಸ್ಥರು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಅರ್ಪಿಸುವ ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಹವಿಸ್ಸುಗಳು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಒಲಿಸುತ್ತವೆ. ಇಂದ್ರ, ವಾಯು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮಿತ್ರ, ಪೂಷನ್, ಭಾಗ, ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಾರುತರು ಮುಂತಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಈ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಆಹ್ವಾನಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೋಮರಸವು ಹರಿಯುತ್ತಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಆನಂದವನ್ನು ನೀಡಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಅರ್ಚಕರು ಪವಿತ್ರವಾದ ಬರ್ಹಿಷಿನ (ದರ್ಭೆ) ಮೇಲೆ ಕುಳಿತು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 1: ಎೇ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಈ ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಗೆ ಬಂದು ಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಅವರನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸು ಮತ್ತು ಯಜ್ಞವನ್ನು ನೆರವೇರಿಸು.

ಮಂತ್ರ 2: ಕಣ್ವ ಮಹರ್ಷಿಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಸ್ತುತಿಸಿದ್ದಾರೆ, ಎೇ ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದ ಅಗ್ನಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬಾ.

ಮಂತ್ರ 3: ಇಂದ್ರ, ವಾಯು, ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಮಿತ್ರ, ಅಗ್ನಿ, ಪೂಷನ್, ಭಾಗ, ಆದಿತ್ಯರು ಮತ್ತು ಮಾರುತರ ಗಣವನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.

ಮಂತ್ರ 4: ನಿಮಗಾಗಿ ಸೋಮರಸವು ಹರಿಯುತ್ತಿದೆ, ಇದು ಆನಂದದಾಯಕವೂ ಮದವನ್ನುಂಟುಮಾಡುವುದೂ ಆಗಿದೆ.

ಮಂತ್ರ 5: ದರ್ಭೆಯನ್ನು ಹಾಸಿದ, ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸಿದ ಕಣ್ವರು ತಮ್ಮ ಆಸೆಗಳ ಈಡೇರಿಕೆಗಾಗಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಭಾಷ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ ಇಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಲು ಬರುವ ಅಧಿದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಾಗಿವೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 1

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಅಗ್ನೇअग्नेಎೇ ಅಗ್ನಿಯೇ
ಸೋಮಪೀತಯೇसोमपीतयेಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ

ಮಂತ್ರ 2

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕಣ್ವಾಃकण्वाःಕಣ್ವ ಮಹರ್ಷಿಗಳು
ವಿಪ್ರविप्रಎೇ ಜ್ಞಾನಿಯೇ / ವಿಪ್ರನೇ

ಮಂತ್ರ 3

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಇನ್ದ್ರವಾಯೂइन्द्रवायूಇಂದ್ರ ಮತ್ತು ವಾಯು
ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್बृहस्पतिम्ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು

ಮಂತ್ರ 4

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಇನ್ದವಃइन्दवःಸೋಮ ಹನಿಗಳು
ಮತ್ಸರಾಃमत्सराःಆನಂದದಾಯಕವಾದ

ಮಂತ್ರ 5

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕಣ್ವಾಸಃकण्वासःಕಣ್ವರು
ಹವಿಷ್ಮನ್ತಃहविष्मन्तःಹವಿಸ್ಸನ್ನುಳ್ಳವರು
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆಗಳ ರಥದ ಸಾರಥಿಯಾಗಿ ಇಂದ್ರ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಇತರ ದೇವಗಣಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞಶಾಲೆಗೆ ಕರೆತರುವ ದೃಶ್ಯ.

ಭಾಗ 2

ದೇವತೆಗಳ ರಥಯಾತ್ರೆ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಹೋತೃತ್ವ

ಮಂತ್ರಗಳು 6, 7, 8, 9, 10, 11, 2

ಮಂತ್ರ 6

ಘೃ॒ತಪೃ॑ಷ್ಠಾ ಮನೋ॒ಯುಜೋ॒ ಯೇ ತ್ವಾ॒ ವಹಂ॑ತಿ॒ ವಹ್ನ॑ಯಃ । ಆ ದೇ॒ವಾನ್ತ್ಸೋಮ॑ಪೀತಯೇ ॥

घृ॒तपृ॑ष्ठा मनो॒युजो॒ ये त्वा॒ वहं॑ति॒ वह्न॑यः । आ दे॒वान्त्सोम॑पीतये ॥

ಮಂತ್ರ 7

ತಾನ್ಯಜ॑ತ್ರಾಁ ಋತಾ॒ವೃಧೋಽಗ್ನೇ॒ ಪತ್ನೀ॑ವತಸ್ಕೃಧಿ । ಮಧ್ವಃ॑ ಸುಜಿಹ್ವ ಪಾಯಯ ॥

तान्यज॑त्राँ ऋता॒वृधोऽग्ने॒ पत्नी॑वतस्कृधि । मध्वः॑ सुजिह्व पायय ॥

ಮಂತ್ರ 8

ಯೇ ಯಜ॑ತ್ರಾ॒ ಯ ಈಡ್ಯಾ॒ಸ್ತೇ ತೇ॑ ಪಿಬಂತು ಜಿ॒ಹ್ವಯಾ॑ । ಮಧೋ॑ರಗ್ನೇ॒ ವಷ॑ಟ್ಕೃತಿ ॥

ये यज॑त्रा॒ य ईड्या॒स्ते ते॑ पिबंतु जि॒ह्वया॑ । मधो॑रग्ने॒ वष॑ट्कृति ॥

ಮಂತ್ರ 9

ಆಕೀಂ॒ ಸೂರ್ಯ॑ಸ್ಯ ರೋಚ॒ನಾದ್ವಿಶ್ಚಾ॑ನ್ದೇ॒ವಾಁ ಉ॑ಷ॒ರ್ಬುಧಃ॑ । ವಿಪ್ರೋ॒ ಹೋತೇ॒ಹ ವ॑ಕ್ಷತಿ ॥

आकीं॒ सूर्य॑स्य रोच॒नाद्विश्चा॑न्दे॒वाँ उ॑ष॒र्बुधः॑ । विप्रो॒ होते॒ह व॑क्षति ॥

ಮಂತ್ರ 10

ವಿಶ್ವೇ॑ಭಿಃ ಸೋ॒ಮ್ಯಂ ಮಧ್ವಗ್ನ॒ ಇಂದ್ರೇ॑ಣ ವಾ॒ಯುನಾ॑ । ಪಿಬಾ॑ ಮಿ॒ತ್ರಸ್ಯ॒ ಧಾಮ॑ಭಿಃ ॥

विश्वे॑भिः सो॒म्यं मध्वग्न॒ इंद्रे॑ण वा॒युना॑ । पिबा॑ मि॒त्रस्य॒ धाम॑भिः ॥

ಮಂತ್ರ 11

ತ್ವಂ ಹೋತಾ॒ ಮನು॑ರ್ಹಿ॒ತೋಽಗ್ನೇ॑ ಯ॒ಜ್ಞೇಷು॑ ಸೀದಸಿ । ಸೇಮಂ ನೋ॑ ಅಧ್ವ॒ರಂ ಯ॑ಜ ॥

त्वं होता॒ मनु॑र्हि॒तोऽग्ने॑ य॒ज्ञेषु॑ सीदसि । सेमं नो॑ अध्व॒रं य॑ज ॥

ಮಂತ್ರ 2

ಆ ತ್ವಾ॒ ಕಣ್ವಾ॑ ಅಹೂಷತ ಗೃ॒ಣಂತಿ॑ ವಿಪ್ರ ತೇ॒ ಧಿಯಃ॑ । ದೇ॒ವೇಭಿ॑ರಗ್ನ॒ ಆ ಗ॑ಹಿ ॥

आ त्वा॒ कण्वा॑ अहूषत गृ॒णंति॑ विप्र ते॒ धियः॑ । दे॒वेभि॑रग्न॒ आ ग॑हि ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ದ್ವಿತೀಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿದೇವನ ರಥದ ಅಶ್ವಗಳ ವರ್ಣನೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಅಗ್ನಿಯು ತುಪ್ಪದ ಬೆನ್ನಿನ ಹಾಗೂ ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತು ತರುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಕರೆತಂದು ಮಧುಪಾನ ಮಾಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ತಾನೇ ಸ್ವತಃ ದೇವತೆಗಳ ಮಂತ್ರದ್ರಷ್ಟಾರನಾದ 'ಹೋತೃ' ಆಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸೂರ್ಯನ ಲೋಕದಿಂದ ಉಷಸ್ಸು ಎಚ್ಚರಗೊಳ್ಳುವಂತೆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿ ತರುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದ ಅಗ್ನಿಯು ಯಜ್ಞದ ಪ್ರಮುಖ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 6: ತುಪ್ಪದಿಂದ ಹೊಳೆಯುವ, ಮನಸ್ಸಿನಂತೆ ವೇಗವಾಗಿ ಚಲಿಸುವ ಕುದುರೆಗಳು ನಿನ್ನನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಸೋಮಪಾನಕ್ಕಾಗಿ ಕರೆತರುತ್ತವೆ.

ಮಂತ್ರ 7: ಎೇ ಒಳ್ಳೆಯ ನಾಲಿಗೆಯ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಆ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಅವರ ಪತ್ನಿಯರೊಂದಿಗೆ ಪೂಜಾರ್ಹರನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ ಸೋಮರಸವನ್ನು ಕುಡಿಸು.

ಮಂತ್ರ 8: ಯಾವ ದೇವತೆಗಳು ಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹರೋ, ಅವರು ವಷಟ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ ನಿನ್ನ ನಾಲಿಗೆಯಿಂದ ಮಧುವನ್ನು ಪಾನ ಮಾಡಲಿ.

ಮಂತ್ರ 9: ಸೂರ್ಯನ ಲೋಕದಿಂದ, ಉಷಸ್ಸಿನೊಂದಿಗೆ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಈ ವಿಪ್ರನಾದ ಹೋತೃವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಕರೆತರಲಿ.

ಮಂತ್ರ 10: ಎೇ ಅಗ್ನಿಯೇ, ಇಂದ್ರ, ವಾಯು ಮತ್ತು ಮಿತ್ರನ ಧಾಮಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳ ಜತೆಗೆ ಸೋಮಮಧುವನ್ನು ಕುಡಿ.

ಮಂತ್ರ 11: ನೀನು ಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿತನಾದ ಹೋತೃವಾಗಿ ಯಜ್ಞಗಳಲ್ಲಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳುತ್ತೀಯೆ; ನಮ್ಮ ಈ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸಿ ನಡೆಸು.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಅಗ್ನಿಯನ್ನು 'ಮನುಹಿತ' ಎಂದು ಕರೆಯುವುದರ ಹಿಂದೆ ಮನು ಮಹಾರಾಜನು ಮೊದಲು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಿದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 6

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಘೃತಪೃಷ್ಠಾಃघृतपृष्ठाःತುಪ್ಪದಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬೆನ್ನಿನ
ಮನೋಜುಜಃमनोजुजःಮನಸ್ಸಿನ ವೇಗದ ಅಶ್ವಗಳು

ಮಂತ್ರ 7

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಯಜತ್ರಾನ್यजत्रान्ಪೂಜಾರ್ಹರಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು
ಸುಜಿಹ್ವसुजिह्वಒಳ್ಳೆಯ ನಾಲಿಗೆಯ ಅಗ್ನಿಯೇ

ಮಂತ್ರ 8

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಯಜತ್ರಾಃयजत्राःಪೂಜೆಗೆ ಅರ್ಹರು
ವಷಟ್ಕೃತಿवषट्कृतिವಷಟ್ಕಾರದೊಂದಿಗೆ

ಮಂತ್ರ 9

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸೂರ್ಯಸ್ಯसूर्यस्यಸೂರ್ಯನ
ಉಷರ್ಬುಧಃउषर्बुधःಬೆಳಕಿನಲ್ಲಿ ಎಚ್ಚೆತ್ತುಕೊಳ್ಳುವ

ಮಂತ್ರ 10

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸೋಮ್ಯಮ್सोम्यम्ಸೋಮ ಸಂಬಂಧಿ
ಮಧುमधुಮಧು / ಸಿಹಿ ರಸ

ಮಂತ್ರ 11

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಮನುಹಿತಃमनुहितःಮನುಷ್ಯರಿಂದ ಸ್ಥಾಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
ಅಧ್ವರಮ್अध्वरम्ಯಜ್ಞವನ್ನು

ಮಂತ್ರ 12

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಅರುಷೀಃअरुषीःಕೆಂಪು ಬಣ್ಣದ ಅಶ್ವಗಳು
ಹರಿತಃहरितःಹಳದಿ ಬಣ್ಣದ ಅಶ್ವಗಳು
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಅಗ್ನಿಯ ದಿವ್ಯ ರಥದ ಮೇಲೆ ನಾನಾ ವರ್ಣಗಳ ಅಶ್ವಗಳು ಕಟ್ಟಿರುವುದೂ, ಅಗ್ನಿಯು ಹೋತೃವಾಗಿ ಯಜ್ಞವನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವುದೂ.