ಋಗ್ವೇದ · ಮಂಡಲ 1

ಅಗ್ನಿಯ ದೈವಿಕ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತಿನ ಪ್ರದಾನ - ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ ೧, ಸೂಕ್ತ ೯೬

ಭಾಗ 1

ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ದೈವಿಕ ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಕಟಣೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2

ಮಂತ್ರ 1

ಸ ಪ್ರ॒ತ್ನಥಾ॒ ಸಹ॑ಸಾ॒ ಜಾಯ॑ಮಾನಃ ಸ॒ದ್ಯಃ ಕಾವ್ಯಾ॑ನಿ॒ ಬಳ॑ಧತ್ತ॒ ವಿಶ್ವಾ॑ । ಆಪ॑ಶ್ಚ ಮಿ॒ತ್ರಂ ಧಿ॒ಷಣಾ॑ ಚ ಸಾಧಂದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

स प्र॒त्नथा॒ सह॑सा॒ जाय॑मानः स॒द्यः काव्या॑नि॒ बळ॑धत्त॒ विश्वा॑ । आप॑श्च मि॒त्रं धि॒षणा॑ च साधंदे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

ಮಂತ್ರ 2

ಸ ಪೂರ್ವ॑ಯಾ ನಿ॒ವಿದಾ॑ ಕ॒ವ್ಯತಾ॒ಯೋರಿ॒ಮಾಃ ಪ್ರ॒ಜಾ ಅ॑ಜನಯ॒ನ್ಮನೂ॑ನಾಂ । ವಿ॒ವಸ್ವ॑ತಾ॒ ಚಕ್ಷ॑ಸಾ॒ ದ್ಯಾಮ॒ಪಶ್ಚ॑ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

स पूर्व॑या नि॒विदा॑ क॒व्यता॒योरि॒माः प्र॒जा अ॑जनय॒न्मनू॑नां । वि॒वस्व॑ता॒ चक्ष॑सा॒ द्याम॒पश्च॑ दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ಅಗ್ನಿಯ ಪ್ರಾಚೀನ ಹಾಗೂ ಸನಾತನ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲಿಯೇ ಬಲಶಾಲಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದ ಅಗ್ನಿಯು ಸಕಲ ದೈವಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಕಾವ್ಯಾನಿ) ತನ್ನೊಳಗೆ ಅಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ. ದೇವತೆಗಳು ಅಪರಂಜಿ ಹಾಗೂ ಮಿತ್ರರ ಸಹಾಯದಿಂದ ಈ ಜ್ಞಾನದಾಯಕ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದರು. ಮನುಕುಲದ ಆದಿಕಾಲದ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪೂರ್ವಕಾವ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಈ ಅಗ್ನಿಯು ಮಾನವರನ್ನು ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿದನು.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 1: ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಸಕಲ ಬಲದೊಂದಿಗೆ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತಾ, ಅಗ್ನಿಯು ತಕ್ಷಣವೇ ಸಕಲ ದೈವಿಕ ಕಾವ್ಯಗಳನ್ನು ತನ್ನೊಳಗೆ ಧರಿಸಿದನು. ದೇವತೆಗಳು ಜಲ, ಮಿತ್ರ ಮತ್ತು ಧಿಷಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು.

ಮಂತ್ರ 2: ಪೂರ್ವದ ನಿವಿದ್ ಮಂತ್ರದ ಮೂಲಕ ಮತ್ತು ಕವಿಗಳ ಜ್ಞಾನದಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ಮನುಕುಲದ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು. ವಿವಸ್ವಾನ್ ದೇವನ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ಸ್ವರ್ಗವನ್ನೂ, ಜಲವನ್ನೂ ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತು ನೀಡುವ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಧರಿಸಿದರು.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರ ಭಾಷ್ಯದಂತೆ ಇಲ್ಲಿ 'ಪ್ರತ್ನಥಾ' ಎಂದರೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಾರ್ಗ ಎಂದೂ, ಅಗ್ನಿಯು ಯಜ್ಞಗಳ ಮೂಲಕ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರನ್ನು ಬೆಸೆಯುವ ಶಕ್ತಿ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 1

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಪ್ರತ್ನಥಾप्रत्नथाಪುರಾತನ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ, ಹಿಂದಿನಂತೆ
ಸಹಸಾसहसाಬಲದಿಂದ, ಶಕ್ತಿಯಿಂದ
ಜಾಯಮಾನಃजायमानःಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುವವನು, ಪ್ರಕಟವಾಗುವವನು

ಮಂತ್ರ 2

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ನಿವಿದಾनिविदाಪ್ರಾಚೀನ ಮಂತ್ರ ಅಥವಾ ಸ್ತುತಿಯಿಂದ
ಮನೂನಾಮ್मनूनाम्ಮನುಷ್ಯರ, ಮನುವಿನ ಸಂತತಿಯವರ
ವಿವಸ್ವತಾविवस्वताವಿವಸ್ವಾನ್ (ಸೂರ್ಯ) ದೇವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಉದಯದಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನದ ಕಿಡಿಯಾಗಿ ಬೆಳಗುತ್ತಾ, ಸಕಲ ಜೀವರಾಶಿಗೆ ಬೆಳಕನ್ನು ನೀಡುವ ಆದಿ-ಅಗ್ನಿಯ ದಿವ್ಯ ದರ್ಶನ.

ಭಾಗ 2

ಯಜ್ಞದ ಸಾಧಕ ಮತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ಅಗ್ನಿ

ಮಂತ್ರಗಳು 3, 4, 5, 6, 7

ಮಂತ್ರ 3

ತಮೀ॑ಳತ ಪ್ರಥ॒ಮಂ ಯ॑ಜ್ಞ॒ಸಾಧಂ॒ ವಿಶ॒ ಆರೀ॒ರಾಹು॑ತಮೃಂಜಸಾ॒ನಂ । ಊ॒ರ್ಜಃ ಪು॒ತ್ರಂ ಭ॑ರ॒ತಂ ಸೃ॒ಪ್ರದಾ॑ನುಂ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

तमी॑ळत प्रथ॒मं य॑ज्ञ॒साधं॒ विश॒ आरी॒राहु॑तमृंजसा॒नं । ऊ॒र्जः पु॒त्रं भ॑र॒तं सृ॒प्रदा॑नुं दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

ಮಂತ್ರ 4

ಸ ಮಾ॑ತ॒ರಿಶ್ವಾ॑ ಪುರು॒ವಾರ॑ಪುಷ್ಟಿರ್ವಿ॒ದದ್ಗಾ॒ತುಂ ತನ॑ಯಾಯ ಸ್ವ॒ರ್ವಿತ್ । ವಿ॒ಶಾಂ ಗೋ॒ಪಾ ಜ॑ನಿ॒ತಾ ರೋದ॑ಸ್ಯೋರ್ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

स मा॑त॒रिश्वा॑ पुरु॒वार॑पुष्टिर्वि॒दद्गा॒तुं तन॑याय स्व॒र्वित् । वि॒शां गो॒पा ज॑नि॒ता रोद॑स्योर्दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

ಮಂತ್ರ 5

ನಕ್ತೋ॒ಷಾಸಾ॒ ವರ್ಣ॑ಮಾ॒ಮೇಮ್ಯಾ॑ನೇ ಧಾ॒ಪಯೇ॑ತೇ॒ ಶಿಶು॒ಮೇಕಂ॑ ಸಮೀ॒ಚೀ । ದ್ಯಾವಾ॒ಕ್ಷಾಮಾ॑ ರು॒ಕ್ಮೋ ಅಂ॒ತರ್ವಿ ಭಾ॑ತಿ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

नक्तो॒षासा॒ वर्ण॑मा॒मेम्या॑ने धा॒पये॑ते॒ शिशु॒मेकं॑ समी॒ची । द्यावा॒क्षामा॑ रु॒क्मो अं॒तर्वि भा॑ति दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

ಮಂತ್ರ 6

ರಾ॒ಯೋ ಬು॒ಧ್ನಃ ಸಂ॒ಗಮ॑ನೋ॒ ವಸೂ॑ನಾಂ ಯ॒ಜ್ಞಸ್ಯ॑ ಕೇ॒ತುರ್ಮ॑ನ್ಮ॒ಸಾಧ॑ನೋ॒ ವೇಃ । ಅ॒ಮೃ॒ತ॒ತ್ವಂ ರಕ್ಷ॑ಮಾಣಾಸ ಏನಂ ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

रा॒यो बु॒ध्नः सं॒गम॑नो॒ वसू॑नां य॒ज्ञस्य॑ के॒तुर्म॑न्म॒साध॑नो॒ वेः । अ॒मृ॒त॒त्वं रक्ष॑माणास एनं दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

ಮಂತ್ರ 7

ನೂ ಚ॑ ಪು॒ರಾ ಚ॒ ಸದ॑ನಂ ರಯೀ॒ಣಾಂ ಜಾ॒ತಸ್ಯ॑ ಚ॒ ಜಾಯ॑ಮಾನಸ್ಯ ಚ॒ ಕ್ಷಾಂ । ಸ॒ತಶ್ಚ॑ ಗೋ॒ಪಾಂ ಭವ॑ತಶ್ಚ॒ ಭೂರೇ॑ರ್ದೇ॒ವಾ ಅ॒ಗ್ನಿಂ ಧಾ॑ರಯಂದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಂ ॥

नू च॑ पु॒रा च॒ सद॑नं रयी॒णां जा॒तस्य॑ च॒ जाय॑मानस्य च॒ क्षां । स॒तश्च॑ गो॒पां भव॑तश्च॒ भूरे॑र्दे॒वा अ॒ग्निं धा॑रयंद्रविणो॒दां ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಇಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಫಲವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವವನೆಂದೂ, ಊರ್ಜೆಯ (ಶಕ್ತಿಯ) ಪುತ್ರನೆಂದೂ ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಮಾತರಂಶ್ವಾ (ಗಾಳಿ) ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಮನುಕುಲಕ್ಕೆ ತಲುಪಿಸಿದನು. ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎಂಬ ಎರಡು ದೇವತೆಯರು ಒಂದೇ ಶಿಶುವಿನಂತಹ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸಾಕಿ ಸಲಹುತ್ತಾರೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಮೂಲವಾಗಿದ್ದು, ಭೂಮಿ ಮತ್ತು ಆಕಾಶಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 3: ಯಜ್ಞವನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವ ಪ್ರಥಮ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಆರಾಧಿಸಿರಿ. ಆತನು ಊರ್ಜೆಯ ಪುತ್ರನೂ, ಉದಾರ ದಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದು, ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಮಂತ್ರ 4: ಮಾತರಿಶ್ವನು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ತಂದನು; ಆತನು ಪ್ರಜೆಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಾದದ್ದನ್ನು ಪೋಷಿಸುವವನು, ಸ್ವರ್ಗದ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆದವನು, ಜನತೆಯ ರಕ್ಷಕ ಹಾಗೂ ರೋಧಸಿಗಳ (ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶಗಳ) ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ.

ಮಂತ್ರ 5: ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎಂಬೆರಡು ಸೌಂದರ್ಯವತಿಯರು ಒಂದೇ ಆದ ಶಿಶುವನ್ನು (ಅಗ್ನಿಯನ್ನು) ತಾಯಿಯಂತೆ ಹಾಲುಣಿಸಿ ಬೆಳೆಸುತ್ತಾರೆ. ಸ್ವರ್ಗ ಮತ್ತು ಭೂಮಿಯ ಮಧ್ಯೆ ಆ ಚಿನ್ನದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವ ಅಗ್ನಿಯು ಬೆಳಗುತ್ತಾನೆ.

ಮಂತ್ರ 6: ಅಗ್ನಿಯು ಸಕಲ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಮೂಲ ಅಥವಾ ಬೇರು, ವಸುಗಳ ಸಂಗಮಸ್ಥಾನ, ಯಜ್ಞದ ಸಂಕೇತ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳನ್ನು ಸಿದ್ಧಪಡಿಸುವವನು. ದೇವತೆಗಳು ಅಮೃತತ್ವವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ ಈ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕಾಪಾಡುತ್ತಾರೆ.

ಮಂತ್ರ 7: ಹಿಂದೆಯೂ, ಈಗಲೂ ಸಂಪತ್ತಿನ ನೆಲೆವೀಡಾಗಿರುವ ಅಗ್ನಿಯು, ಹುಟ್ಟಿದ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟಲಿರುವ ಸಕಲ ಚರಾಚರಗಳ ಭೂಮಿಯಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಆತನೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲದರ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಇಲ್ಲಿ ಮಾತರಂಶ್ವಾ ಮತ್ತು ಅಗ್ನಿಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಶ್ರೀ ಅರಬೋಧರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯು ದೈವಿಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು (ಅಗ್ನಿ) ಭೂಮಿಗೆ ತರುವ ರೂಪಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 3

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಯಜ್ಞಸಾಧಮ್यज्ञसाधम्ಯಜ್ಞವನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸುವವನು
ಊರ್ಜಃऊर्जःಶಕ್ತಿ ಅಥವಾ ಅನ್ನದ
ಸೃಪ್ರದಾನುಮ್सृप्रदानुम्ಉದಾರವಾಗಿ ದಾನ ಮಾಡುವವನು

ಮಂತ್ರ 4

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಮಾತರಿಶ್ವಾमातरिश्वाಮಾತರಿಶ್ವ (ಗಾಳಿ ಅಥವಾ ದೇವತೆ ವಿಶೇಷ)
ಸ್ವರ್ವಿತ್स्वर्वित्ಸ್ವರ್ಗ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡವನು
ಜನಿತಾजनिताಹುಟ್ಟಿಸಿದವನು, ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ

ಮಂತ್ರ 5

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ನಕ್ತೋಷಸಾनक्तोषसाರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಉಷೆ (ಹಗಲು)
ಶಿಶುಮशिशुमಮಗುವನ್ನು, ಶಿಶುವನ್ನು
ರುಕ್ಮಃरुक्मःಚಿನ್ನದ ಆಭರಣದಂತೆ ಹೊಳೆಯುವವನು

ಮಂತ್ರ 6

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಬುಧ್ನಃबुध्नःಮೂಲ, ಆಧಾರ, ಬೇರು
ಕೇತುಃकेतुःಧ್ವಜ, ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ, ಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತ
ಅಮೃತತ್ವಮ್अमृतत्वम्ಅಮೃತತ್ವ ಅಥವಾ ಮುಕ್ತಿ

ಮಂತ್ರ 7

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸದನಮ್सदनम्ವಾಸಸ್ಥಾನ, ಮನೆ, ನೆಲೆವೀಡು
ಜಾತಸ್ಯजातस्यಹುಟ್ಟಿದ ಜೀವಿಗಳ
ಗೋಪಾಮ್गोपाम्ರಕ್ಷಕ, ಗೋಪಾಲಕ
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ರಾತ್ರಿ ಮತ್ತು ಹಗಲು ಎಂಬ ಎರಡು ತಾಯಂದಿರು ಮುದ್ದಿನಿಂದ ಪೋಷಿಸುವ ದಿವ್ಯ ಶಿಶುವೇ ಅಗ್ನಿ—ಸಕಲ ಸೃಷ್ಟಿಯ ರಕ್ಷಕ.

ಭಾಗ 3

ಸಂಪತ್ತು ಮತ್ತು ಆಯುಷ್ಯದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 8, 9

ಮಂತ್ರ 8

ದ್ರ॒ವಿ॒ಣೋ॒ದಾ ದ್ರವಿ॑ಣಸಸ್ತು॒ರಸ್ಯ॑ ದ್ರವಿಣೋ॒ದಾಃ ಸನ॑ರಸ್ಯ॒ ಪ್ರ ಯಂ॑ಸತ್ । ದ್ರ॒ವಿ॒ಣೋ॒ದಾ ವೀ॒ರವ॑ತೀ॒ಮಿಷಂ॑ ನೋ ದ್ರವಿಣೋ॒ದಾ ರಾ॑ಸತೇ ದೀ॒ರ್ಘಮಾಯುಃ॑ ॥

द्र॒वि॒णो॒दा द्रवि॑णसस्तु॒रस्य॑ द्रविणो॒दाः सन॑रस्य॒ प्र यं॑सत् । द्र॒वि॒णो॒दा वी॒रव॑ती॒मिषं॑ नो द्रविणो॒दा रा॑सते दी॒र्घमायुः॑ ॥

ಮಂತ್ರ 9

ಏ॒ವಾ ನೋ॑ ಅಗ್ನೇ ಸ॒ಮಿಧಾ॑ ವೃಧಾ॒ನೋ ರೇ॒ವತ್ಪಾ॑ವಕ॒ ಶ್ರವ॑ಸೇ॒ ವಿ ಭಾ॑ಹಿ । ತನ್ನೋ॑ ಮಿ॒ತ್ರೋ ವರು॑ಣೋ ಮಾಮಹಂತಾ॒ಮದಿ॑ತಿಃ॒ ಸಿಂಧುಃ॑ ಪೃಥಿ॒ವೀ ಉ॒ತ ದ್ಯೌಃ ॥

ए॒वा नो॑ अग्ने स॒मिधा॑ वृधा॒नो रे॒वत्पा॑वक॒ श्रव॑से॒ वि भा॑हि । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहंता॒मदि॑तिः॒ सिंधुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಅಂತಿಮ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು 'ದ್ರವಿಣೋದಾ' (ಸಂಪತ್ತನ್ನು ನೀಡುವವನು) ಎಂದು ಪದೇ ಪದೇ ಸಂಬೋಧಿಸಿ ನಮಗೆ ವೀರಪುತ್ರರನ್ನು, ಶ್ರೇಷ್ಠ ಆಹಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸನ್ನು ನೀಡುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಡೆಗೆ, ಅಗ್ನಿಯು ತನ್ನ ಪವಿತ್ರ ಸಮಿತ್ತುಗಳಿಂದ ಬೆಳಗುತ್ತಾ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅದಿತಿ, ಸಿಂಧು, ಪೃಥ್ವಿ ಮತ್ತು ದ್ಯೌಸ್ ಎಂಬ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಈ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿ ಆಶೀರ್ವದಿಸಲಿ ಎಂದು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯು ಮಂಗಳಗೀತೆಯಾಗಿ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 8: ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಹಾಗೂ ಸಮೃದ್ಧವಾದ ಧನವನ್ನು ನಮಗೆ ಕರುಣಿಸಲಿ. ಆ ದ್ರವಿಣೋದನು ವೀರರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಆಹಾರವನ್ನು ಮತ್ತು ದೀರ್ಘವಾದ ಆಯುಸ್ಸನ್ನು ನಮಗೆ ಕರುಣಿಸಲಿ.

ಮಂತ್ರ 9: ಎಲೈ ಪಾವಕ ಅಗ್ನಿಯೇ, ನಮ್ಮ ಸಮಿತ್ತುಗಳಿಂದ ವೃದ್ಧನಾದ ನೀನು ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾಗಿ ಬೆಳಗು. ನಮ್ಮ ಈ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅದಿತಿ, ಸಿಂಧು, ಪೃಥ್ವಿ ಮತ್ತು ಸ್ವರ್ಗವು ಅನುಮೋದಿಸಲಿ.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಯಸ್ಕರ ನಿರುಕ್ತದ ಪ್ರಕಾರ 'ದ್ರವಿಣೋದಾ' ಎಂಬ ಪದದ ನಿರ್ವಚನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಅಗ್ನಿಯು ಸಕಲ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಂಪತ್ತುಗಳ ಮೂಲವೆಂದು ಇಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 8

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ದ್ರವಿಣೋದಾಃद्रविणोदाःಧನವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಾನ ಮಾಡುವವನು
ವೀರವತೀಮ್वीरवतीम्ವೀರಪುತ್ರರಿಂದ ಅಥವಾ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ
ಆಯುಃआयुःಆಯಸ್ಸು, ಜೀವನ ಕಾಲ

ಮಂತ್ರ 9

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸಮಿಧಾसमिधाಯಜ್ಞದ ಸಮಿತ್ತು (ಮರದ ತುಂಡು) ಅಥವಾ ಉರಿಯಿಂದ
ಪಾವಕपावकಪವಿತ್ರಗೊಳಿಸುವವನೇ, ಶುದ್ಧನಾದವನೇ
ಅದಿತಿಃअदितिःಅದಿತಿ ದೇವತೆ (ಅಖಂಡ ಸ್ವರೂಪಿಣಿ)
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಸಮಸ್ತ ಪ್ರಕೃತಿ ದೇವತೆಗಳು ಒಂದಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಮಾನವನಿಗೆ ದೀರ್ಘಾಯುಸ್ಸು ಮತ್ತು ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಕರುಣಿಸುವ ಹರ್ಷದ ಕ್ಷಣ.