ಋಗ್ವೇದ · ಮಂಡಲ 1

ಸವಿತೃ ದೇವನ ಸ್ತುತಿ: ದೈವಿಕ ಪ್ರೇರಣೆ ಮತ್ತು ಬೆಳಕಿನ ಆವಾಹನೆ

ಭಾಗ 1

ಆವಾಹನೆ ಮತ್ತು ಸವಿತೃ ದೇವನ ಸುವರ್ಣ ರಥದ ಆಗಮನ

ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2, 3, 4, 5

ಮಂತ್ರ 1

ಹ್ವಯಾ॑ಮ್ಯ॒ಗ್ನಿಂ ಪ್ರ॑ಥ॒ಮಂ ಸ್ವ॒ಸ್ತಯೇ॒ ಹ್ವಯಾ॑ಮಿ ಮಿ॒ತ್ರಾವರು॑ಣಾವಿ॒ಹಾವ॑ಸೇ । ಹ್ವಯಾ॑ಮಿ॒ ರಾತ್ರೀಂ॒ ಜಗ॑ತೋ ನಿ॒ವೇಶ॑ನೀಂ॒ ಹ್ವಯಾ॑ಮಿ ದೇ॒ವಂ ಸ॑ವಿ॒ತಾರ॑ಮೂ॒ತಯೇ॑ ॥

ह्वया॑म्य॒ग्निं प्र॑थ॒मं स्व॒स्तये॒ ह्वया॑मि मि॒त्रावरु॑णावि॒हाव॑से । ह्वया॑मि॒ रात्रीं॒ जग॑तो नि॒वेश॑नीं॒ ह्वया॑मि दे॒वं स॑वि॒तार॑मू॒तये॑ ॥

ಮಂತ್ರ 2

ಆ ಕೃ॒ಷ್ಣೇನ॒ ರಜ॑ಸಾ॒ ವರ್ತ॑ಮಾನೋ ನಿವೇ॒ಶಯ॑ನ್ನ॒ಮೃತಂ॒ ಮರ್ತ್ಯಂ॑ ಚ । ಹಿ॒ರ॒ಣ್ಯಯೇ॑ನ ಸವಿ॒ತಾ ರಥೇ॒ನಾ ದೇ॒ವೋ ಯಾ॑ತಿ॒ ಭುವ॑ನಾನಿ॒ ಪಶ್ಯ॑ನ್ ॥

आ कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ वर्त॑मानो निवे॒शय॑न्न॒मृतं॒ मर्त्यं॑ च । हि॒र॒ण्यये॑न सवि॒ता रथे॒ना दे॒वो या॑ति॒ भुव॑नानि॒ पश्य॑न् ॥

ಮಂತ್ರ 3

ಯಾತಿ॑ ದೇ॒ವಃ ಪ್ರ॒ವತಾ॒ ಯಾತ್ಯು॒ದ್ವತಾ॒ ಯಾತಿ॑ ಶು॒ಭ್ರಾಭ್ಯಾಂ॑ ಯಜ॒ತೋ ಹರಿ॑ಭ್ಯಾಂ । ಆ ದೇ॒ವೋ ಯಾ॑ತಿ ಸವಿ॒ತಾ ಪ॑ರಾ॒ವತೋಽಪ॒ ವಿಶ್ವಾ॑ ದುರಿ॒ತಾ ಬಾಧ॑ಮಾನಃ ॥

याति॑ दे॒वः प्र॒वता॒ यात्यु॒द्वता॒ याति॑ शु॒भ्राभ्यां॑ यज॒तो हरि॑भ्यां । आ दे॒वो या॑ति सवि॒ता प॑रा॒वतोऽप॒ विश्वा॑ दुरि॒ता बाध॑मानः ॥

ಮಂತ್ರ 4

ಅ॒ಭೀವೃ॑ತಂ॒ ಕೃಶ॑ನೈರ್ವಿ॒ಶ್ವರೂ॑ಪಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಶಮ್ಯಂ ಯಜ॒ತೋ ಬೃ॒ಹಂತಂ॑ । ಆಸ್ಥಾ॒ದ್ರಥಂ॑ ಸವಿ॒ತಾ ಚಿ॒ತ್ರಭಾ॑ನುಃ ಕೃ॒ಷ್ಣಾ ರಜಾಂ॑ಸಿ॒ ತವಿ॑ಷೀಂ॒ ದಧಾ॑ನಃ ॥

अ॒भीवृ॑तं॒ कृश॑नैर्वि॒श्वरू॑पं॒ हिर॑ण्यशम्यं यज॒तो बृ॒हंतं॑ । आस्था॒द्रथं॑ सवि॒ता चि॒त्रभा॑नुः कृ॒ष्णा रजां॑सि॒ तवि॑षीं॒ दधा॑नः ॥

ಮಂತ್ರ 5

ವಿ ಜನಾ॑ಞ್ಛ್ಯಾ॒ವಾಃ ಶಿ॑ತಿ॒ಪಾದೋ॑ ಅಖ್ಯ॒ನ್ರಥಂ॒ ಹಿರ॑ಣ್ಯಪ್ರಉಗಂ॒ ವಹಂ॑ತಃ । ಶಶ್ವ॒ದ್ವಿಶಃ॑ ಸವಿ॒ತುರ್ದೈವ್ಯ॑ಸ್ಯೋ॒ಪಸ್ಥೇ॒ ವಿಶ್ವಾ॒ ಭುವ॑ನಾನಿ ತಸ್ಥುಃ ॥

वि जना॑ञ्छ्या॒वाः शि॑ति॒पादो॑ अख्य॒न्रथं॒ हिर॑ण्यप्रउगं॒ वहं॑तः । शश्व॒द्विशः॑ सवि॒तुर्दैव्य॑स्यो॒पस्थे॒ विश्वा॒ भुव॑नानि तस्थुः ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಪ್ರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯೇ, ಈ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ವಿಶ್ವಾತ್ಮಕ ಶಕ್ತಿಯಾದ ಸವಿತೃ ದೇವನನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸಲು ಸಿದ್ಧನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿ, ಮಿತ್ರ-ವರುಣರು ಮತ್ತು ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಗೊಳಿಸುವ ರಾತ್ರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದ ನಂತರ, ಕತ್ತಲೆಯ ರಜಸ್ಸಿನ ಮೂಲಕ (ಅಥವಾ ಕಪ್ಪು ಬಣ್ಣದ ಅಂತರಿಕ್ಷದ ಮೂಲಕ) ಅಮೃತ ಹಾಗೂ ಮರ್ತ್ಯರಾದ ಎಲ್ಲ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮಗಳಿಗೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಪ್ರೇರೇಪಿಸುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಸವಿತೃ ದೇವನ ಭವ್ಯ ದರ್ಶನವಾಗುತ್ತದೆ. ಆ ದೇವನ ರಥವು ಸುವರ್ಣಮಯವಾದುದು, ಪ್ರಕಾಶಮಾನವಾದುದು. ಸವಿತೃ ದೇವನು ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಏರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿಯೂ, ಬಿಳಿಯ ಗೊರಸುಗಳ ಹಾಗೂ ಕಪ್ಪು ಮೈಬಣ್ಣದ ಹರ್ಷದಾಯಕ ಅಶ್ವಗಳಿಂದ ಎಳೆಯಲ್ಪಡುವ ತನ್ನ ರಥದ ಮೇಲೆ ಸಾಗುತ್ತಾನೆ. ಆತನ ರಥದ ಮುಂಭಾಗವು ಚಿನ್ನದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಆ ದೇವನು ಸಮಸ್ತ ಭುವನಗಳನ್ನು ತನ್ನ ದಿವ್ಯ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾ, ಸಮಸ್ತ ದುರಿತಗಳನ್ನು ಅಂದರೆ ಅಡೆತಡೆಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಪಗಳನ್ನು ದೂರ ಓಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಸಕಲ ಜೀವಿಗಳು ಆ ಸವಿತೃ ದೇವನ ದಿವ್ಯ ಉಪಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿವೆ. ಈ ಆರಂಭಿಕ ಮಂತ್ರಗಳು ಕೇವಲ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸೂರ್ಯನ ಉದಯದ ವರ್ಣನೆಯಲ್ಲ; ನಮ್ಮ ಒಳಗಿನ ಅರಿವಿನ ಸೂರ್ಯನು ಜಾಗೃತಗೊಂಡು ಅಜ್ಞಾನದ ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಸರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ರೂಪಕವಾಗಿದೆ. ಋಷಿಯು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಕಳೆದು, ದೈವಿಕ ಪ್ರೇರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಲು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಿದ್ದಾನೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 1: I invoke Agni first for our well-being, I invoke Mitra and Varuṇa for our protection here; I invoke Night who brings rest to the world, and I invoke the divine Savitṛ for our grace and succor.

ಮಂತ್ರ 2: Moving through the dark realm, causing both the immortal and the mortal to rest, the divine Savitṛ comes in a golden chariot, beholding all the worlds.

ಮಂತ್ರ 3: The divine god goes by downward slopes, goes by upward slopes, the worshipful one goes with bright, bay steeds; the divine Savitṛ comes from afar, driving away all evil.

ಮಂತ್ರ 4: Enwrapped with ornaments of gold, all-formed, with golden yokes, worshipful and high, Savitṛ of wondrous light has mounted his chariot, holding supreme power and dark spaces.

ಮಂತ್ರ 5: The dark, white-footed horses have beheld the people, bearing the chariot with its golden pro-ug. Ever in the lap of the divine Savitṛ do all the worlds stand.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಭೌತಿಕ ಸಂಚಾರವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ, ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರಂತಹ ಆಧುನಿಕ ದ್ರಷ್ಟಾರರು ಇದನ್ನು ಪರಮ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಮಾನವ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ರೂಪಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 1

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಹ್ವಯಾಮಿह्वयामिI invoke / I call upon
ಅಗ್ನಿಮ್अग्निम्Agni, the divine fire
ಸ್ವಸ್ತಯೇस्वस्तयेfor well-being / for safe passage
ಸವಿತಾसविताSavitṛ, the deity of divine stimulation and impulse

ಮಂತ್ರ 2

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕೃಷ್ಣೇನ ರಜಸಾकृष्णेन रजसाthrough the dark realm / space
ನಿವೇಶಯನ್निवेशयन्causing to rest / settling
ಹಿರಣ್ಯಯೇನ ರಥೇನहिरण्ययेन रथेनin a golden chariot

ಮಂತ್ರ 3

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಪ್ರವತಾप्रवताby downward slopes
ಉದ್ವತಾउद्वताby upward slopes
ಬಾಧಮಾನಃबाधमानःdriving away / warding off

ಮಂತ್ರ 4

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕೃಶನೈಃकृशनैःwith pearl or gold ornaments
ಚಿತ್ರಭಾನುಃचित्रभानुःof wondrous/manifold light
ತವಿಷೀಮ್तविषीम्might / power

ಮಂತ್ರ 5

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಶಿತಿಪಾದಃशितिपादःwhite-footed (horses)
ಹಿರಣ್ಯಪ್ರಉಗಮ್हिरण्यप्रउगम्with a golden fore-part/pole
ಉಪಸ್ಥೇउपस्थेin the lap / bosom
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಚಿನ್ನದ ರಥದಲ್ಲಿ, ಕತ್ತಲು ಮತ್ತು ಬೆಳಕನ್ನು ಮೀರಿ, ಸಮಸ್ತ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಮಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಯುತ್ತಾ ಸಾಗುವ ಸವಿತೃ ದೇವನ ಭವ್ಯ ಉದಯದ ಕಲ್ಪನೆ.

ಭಾಗ 2

ವಿಶ್ವದ ರಹಸ್ಯ, ಸೂರ್ಯನ ವ್ಯಾಪ್ತಿ ಮತ್ತು ಕತ್ತಲೆಯನ್ನು ಓಡಿಸುವ ದೈವಿಕ ರಕ್ಷಣೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 6, 7, 8, 9, 10, 11

ಮಂತ್ರ 6

ತಿ॒ಸ್ರೋ ದ್ಯಾವಃ॑ ಸವಿ॒ತುರ್ದ್ವಾ ಉ॒ಪಸ್ಥಾಁ॒ ಏಕಾ॑ ಯ॒ಮಸ್ಯ॒ ಭುವ॑ನೇ ವಿರಾ॒ಷಾಟ್ । ಆ॒ಣಿಂ ನ ರಥ್ಯ॑ಮ॒ಮೃತಾಧಿ॑ ತಸ್ಥುರಿ॒ಹ ಬ್ರ॑ವೀತು॒ ಯ ಉ॒ ತಚ್ಚಿಕೇ॑ತತ್ ॥

ति॒स्रो द्यावः॑ सवि॒तुर्द्वा उ॒पस्थाँ॒ एका॑ य॒मस्य॒ भुव॑ने विरा॒षाट् । आ॒णिं न रथ्य॑म॒मृताधि॑ तस्थुरि॒ह ब्र॑वीतु॒ य उ॒ तच्चिके॑तत् ॥

ಮಂತ್ರ 7

ವಿ ಸು॑ಪ॒ರ್ಣೋ ಅಂ॒ತರಿ॑ಕ್ಷಾಣ್ಯಖ್ಯದ್ಗಭೀ॒ರವೇ॑ಪಾ॒ ಅಸು॑ರಃ ಸುನೀ॒ಥಃ । ಕ್ವೇ॒೩॒॑ದಾನೀಂ॒ ಸೂರ್ಯಃ॒ ಕಶ್ಚಿ॑ಕೇತ ಕತ॒ಮಾಂ ದ್ಯಾಂ ರ॒ಶ್ಮಿರ॒ಸ್ಯಾ ತ॑ತಾನ ॥

वि सु॑प॒र्णो अं॒तरि॑क्षाण्यख्यद्गभी॒रवे॑पा॒ असु॑रः सुनी॒थः । क्वे॒३॒॑दानीं॒ सूर्यः॒ कश्चि॑केत कत॒मां द्यां र॒श्मिर॒स्या त॑तान ॥

ಮಂತ್ರ 8

ಅ॒ಷ್ಟೌ ವ್ಯ॑ಖ್ಯತ್ಕ॒ಕುಭಃ॑ ಪೃಥಿ॒ವ್ಯಾಸ್ತ್ರೀ ಧನ್ವ॒ ಯೋಜ॑ನಾ ಸ॒ಪ್ತ ಸಿಂಧೂ॑ನ್ । ಹಿ॒ರ॒ಣ್ಯಾ॒ಕ್ಷಃ ಸ॑ವಿ॒ತಾ ದೇ॒ವ ಆಗಾ॒ದ್ದಧ॒ದ್ರತ್ನಾ॑ ದಾ॒ಶುಷೇ॒ ವಾರ್ಯಾ॑ಣಿ ॥

अ॒ष्टौ व्य॑ख्यत्क॒कुभः॑ पृथि॒व्यास्त्री धन्व॒ योज॑ना स॒प्त सिंधू॑न् । हि॒र॒ण्या॒क्षः स॑वि॒ता दे॒व आगा॒द्दध॒द्रत्ना॑ दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥

ಮಂತ್ರ 9

ಹಿರ॑ಣ್ಯಪಾಣಿಃ ಸವಿ॒ತಾ ವಿಚ॑ರ್ಷಣಿರು॒ಭೇ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀ ಅಂ॒ತರೀ॑ಯತೇ । ಅಪಾಮೀ॑ವಾಂ॒ ಬಾಧ॑ತೇ॒ ವೇತಿ॒ ಸೂರ್ಯ॑ಮ॒ಭಿ ಕೃ॒ಷ್ಣೇನ॒ ರಜ॑ಸಾ॒ ದ್ಯಾಮೃ॑ಣೋತಿ ॥

हिर॑ण्यपाणिः सवि॒ता विच॑र्षणिरु॒भे द्यावा॑पृथि॒वी अं॒तरी॑यते । अपामी॑वां॒ बाध॑ते॒ वेति॒ सूर्य॑म॒भि कृ॒ष्णेन॒ रज॑सा॒ द्यामृ॑णोति ॥

ಮಂತ್ರ 10

ಹಿರ॑ಣ್ಯಹಸ್ತೋ॒ ಅಸು॑ರಃ ಸುನೀ॒ಥಃ ಸು॑ಮೃಳೀ॒ಕಃ ಸ್ವವಾಁ॑ ಯಾತ್ವ॒ರ್ವಾಙ್ । ಅ॒ಪ॒ಸೇಧ॑ನ್ರ॒ಕ್ಷಸೋ॑ ಯಾತು॒ಧಾನಾ॒ನಸ್ಥಾ॑ದ್ದೇ॒ವಃ ಪ್ರ॑ತಿದೋ॒ಷಂ ಗೃ॑ಣಾ॒ನಃ ॥

हिर॑ण्यहस्तो॒ असु॑रः सुनी॒थः सु॑मृळी॒कः स्ववाँ॑ यात्व॒र्वाङ् । अ॒प॒सेध॑न्र॒क्षसो॑ यातु॒धाना॒नस्था॑द्दे॒वः प्र॑तिदो॒षं गृ॑णा॒नः ॥

ಮಂತ್ರ 11

ಯೇ ತೇ॒ ಪಂಥಾಃ॑ ಸವಿತಃ ಪೂ॒ರ್ವ್ಯಾಸೋ॑ಽರೇ॒ಣವಃ॒ ಸುಕೃ॑ತಾ ಅಂ॒ತರಿ॑ಕ್ಷೇ । ತೇಭಿ॑ರ್ನೋ ಅ॒ದ್ಯ ಪ॒ಥಿಭಿಃ॑ ಸು॒ಗೇಭೀ॒ ರಕ್ಷಾ॑ ಚ ನೋ॒ ಅಧಿ॑ ಚ ಬ್ರೂಹಿ ದೇವ ॥

ये ते॒ पंथाः॑ सवितः पू॒र्व्यासो॑ऽरे॒णवः॒ सुकृ॑ता अं॒तरि॑क्षे । तेभि॑र्नो अ॒द्य प॒थिभिः॑ सु॒गेभी॒ रक्षा॑ च नो॒ अधि॑ च ब्रूहि देव ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೇವನ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಯ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಗೋಳಗಳ ರಹಸ್ಯದ ಸುಂದರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ಇದೆ. ಸವಿತೃ ದೇವನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಮೂರು ಲೋಕಗಳು (ಅಥವಾ ದ್ಯುಲೋಕಗಳು) ಇವೆ; ಎರಡು ಉಪಸ್ಥಗಳು, ಮತ್ತು ಒಂದು ಯಮನ ಲೋಕದಲ್ಲಿ ವಿಜಯಶಾಲಿಯಾಗಿ ನೆಲೆಸಿದೆ. ಅಮರರೆಲ್ಲರೂ ರಥದ ಅಕ್ಷದ ಮೇಲಿರುವಂತೆ ಆ ಸವಿತೃ ದೇವನ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದನ್ನು ಯಾರು ತಾನೇ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿತಿದ್ದಾರೆ? ಪಕ್ಷಿಯಂತೆ ಗಂಭೀರವಾದ ಕಂಪನವಿರುವ, ಮಂಗಲಕರವಾದ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾದ ಆ ಅಸುರ (ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದೇವ) ಸೂರ್ಯನು ಅಂತರಿಕ್ಷವನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈಗ ಸೂರ್ಯನು ಎಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ? ಯಾವ ದ್ಯುಲೋಕವನ್ನು ಆತನ ರಶ್ಮಿಯು ವ್ಯಾಪಿಸಿದೆ? ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಋಷಿ ವಿಸ್ಮಯದಿಂದ ಕೇಳುತ್ತಾನೆ. ಸವಿತೃ ದೇವನು ಭೂಮಿಯ ಅಷ್ಟು ದಿಕ್ಕುಗಳನ್ನು, ಮೂರು ಪಾಳುಭೂಮಿಗಳನ್ನು (ಧನ್ವ) ಮತ್ತು ಏಳು ನದಿಗಳನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಾನೆ. ಚಿನ್ನದ ಕಣ್ಣುಳ್ಳ, ಚಿನ್ನದ ಹಸ್ತವುಳ್ಳ ಆ ದೇವನು ಭಕ್ತನಿಗೆ ಸಕಲ ರತ್ನಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ನೀಡಲು ಆಗಮಿಸುತ್ತಾನೆ. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ, ಸವಿತೃ ದೇವನು ರಾಕ್ಷಸರನ್ನು ಮತ್ತು ಯಾತುಧಾನರನ್ನು (ಮಾಯಾವಿ ಅಸುರರನ್ನು) ಓಡಿಸುತ್ತಾ, ಸಂಜೆಯ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ತುತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾ ನಮ್ಮ ಬಳಿಗೆ ಬರುವಂತೆ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅರಿವಿನ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಧೂಳಿಲ್ಲದ, ಪ್ರಾಚೀನವಾದ, ಸುಲಭವಾಗಿ ಕ್ರಮಿಸಬಹುದಾದ ದೈವಿಕ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು ಎಂದು ಋಷಿಯು ಶ್ರದ್ಧೆಯಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 6: Three are the heavens of Savitṛ, two the assemblies/laps, one is victorious in the world of Yama; the immortals stand established upon him as upon the linchpin of a chariot. Let him who knows this declare it here.

ಮಂತ್ರ 7: Like a noble bird, deep-trembling, the Asura, the good guide, has looked across the spaces. Where is Surya now? Who knows it? Over which heaven has his ray extended?

ಮಂತ್ರ 8: He has beheld the eight regions of the earth, the three desert expanses, the seven rivers. Golden-eyed, the divine Savitṛ has come, bestowing desirable treasures upon the giver/worshipper.

ಮಂತ್ರ 9: Golden-handed, all-surveying, Savitṛ moves between heaven and earth. He drives away disease, approaches Sūrya, and fills heaven with his dark space.

ಮಂತ್ರ 10: Golden-handed, asura, good guide, full of grace, possessed of self-splendor, may he come hither! Repelling the demons and sorcerers, the god has taken his stand, praised at twilight.

ಮಂತ್ರ 11: Those ancient, dustless, well-formed paths of yours, O Savitṛ, in the midspace—by those easy paths protect us today, O God, and speak words of blessing over us!

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಯಾಸ್ಕರ ನಿರುಕ್ತದ ಪ್ರಕಾರ 'ಸವಿತಾ ಸರ್ವಸ್ಯ ಪ್ರಸವಿತಾ' - ಎಲ್ಲ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ಮೂಲ ಸವಿತೃ. ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಅರೆಣವಃ ಪಂಥಾಃ' ಅಂದರೆ ಧೂಳಿಲ್ಲದ ಮಾರ್ಗವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಸಾಧನೆಯ ನಿರ್ಮಲ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 6

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ತಿಸ್ರೋ ದ್ಯಾವಃतिस्रो द्यावःthree heavens/light-worlds
ಆಣಿಮ್ ನ ರಥ್ಯಮ್आणिम् न रथ्यम्like the linchpin of a chariot
ಅಮೃತಾಃअमृताःthe immortals

ಮಂತ್ರ 7

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಸುಪರ್ಣಃसुपर्णःfair-winged bird / sun
ಅಸುರಃअसुरःmighty lord / spirit
ಸುನೀಥಃसुनीथःgood guide

ಮಂತ್ರ 8

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕಕುಭಃककुभःregions / quarters
ಹಿರಣ್ಯಾಕ್ಷಃहिरण्याक्षःgolden-eyed
ದಾಶುಷೇदाशुषेto the worshipper / giver

ಮಂತ್ರ 9

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಹಿರಣ್ಯಪಾಣಿಃहिरण्यपाणिःgolden-handed
ಅಮೀವಾಮ್अमीवाम्disease / sickness
ಬಾಧತೇबाधतेdrives away / repels

ಮಂತ್ರ 10

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಹಿರಣ್ಯಹಸ್ತಃहिरण्यहस्तःgolden-handed
ಸುಮೃಳೀಕಃसुमृळीकःvery gracious / compassionate
ರಕ್ಷಸಃरक्षसःdemons / malevolent beings

ಮಂತ್ರ 11

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಅರೇಣವಃअरेणवःdustless / pure
ಸುಗೇಭಿಃसुगेभिःeasy to traverse / safe
ಅಧಿ ಬ್ರೂಹಿअधि ब्रूहिspeak in our favor / bless us
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಚಿನ್ನದ ಕೈಯಿಂದ ರೋಗಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ, ಧೂಳಿಲ್ಲದ ದೈವಿಕ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರನ್ನು ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಸವಿತೃ ದೇವನ ಅಭಯ ಹಸ್ತ.