Rigveda · Maṇḍala 1

Sūkta 163

मन्त्र 1

यदक्रं॑दः प्रथ॒मं जाय॑मान उ॒द्यन्त्स॑मु॒द्रादु॒त वा॒ पुरी॑षात् । श्ये॒नस्य॑ प॒क्षा ह॑रि॒णस्य॑ बा॒हू उ॑प॒स्तुत्यं॒ महि॑ जा॒तं ते॑ अर्वन् ॥

yádákrandaḥ prathamám jā́yamāna udyántsamudrā́dutá vā púrīṣāt ǀ śyenásya pakṣā́ hariṇásya bāhū́ upastútyam máhi jātám te arvan ǁ

मन्त्र 2

य॒मेन॑ द॒त्तं त्रि॒त ए॑नमायुन॒गिंद्र॑ एणं प्रथ॒मो अध्य॑तिष्ठत् । गं॒ध॒र्वो अ॑स्य रश॒नाम॑गृभ्णा॒त्सूरा॒दश्वं॑ वसवो॒ निर॑तष्ट ॥

yaména dattám tritá enamāyunagíndra eṇam prathamó ádhyatiṣṭhat ǀ gandharvó asya raśanā́magṛbhṇātsū́rādáśvam vasavo nírataṣṭa ǁ

मन्त्र 3

असि॑ य॒मो अस्या॑दि॒त्यो अ॑र्व॒न्नसि॑ त्रि॒तो गुह्ये॑न व्र॒तेन॑ । असि॒ सोमे॑न स॒मया॒ विपृ॑क्त आ॒हुस्ते॒ त्रीणि॑ दि॒वि बंध॑नानि ॥

ási yamó ásyādityó arvannási tritó gúhyena vraténa ǀ ási sómena samáyā vípṛkta āhúste trī́ṇi diví bándhanāni ǁ

मन्त्र 4

त्रीणि॑ त आहुर्दि॒वि बंध॑नानि॒ त्रीण्य॒प्सु त्रीण्यं॒तः स॑मु॒द्रे । उ॒तेव॑ मे॒ वरु॑णश्छंत्स्यर्व॒न्यत्रा॑ त आ॒हुः प॑र॒मं ज॒नित्रं॑ ॥

trī́ṇi ta āhurdiví bándhanāni trī́ṇyapsú trī́ṇyantáḥ samudré ǀ utéva me váruṇaśchantsyarvanyátrā ta āhúḥ paramám janítram ǁ

मन्त्र 5

इ॒मा ते॑ वाजिन्नव॒मार्ज॑नानी॒मा श॒फानां॑ सनि॒तुर्नि॒धाना॑ । अत्रा॑ ते भ॒द्रा र॑श॒ना अ॑पश्यमृ॒तस्य॒ या अ॑भि॒रक्षं॑ति गो॒पाः ॥

imā́ te vājinnavamā́rjanānīmā́ śaphā́nām sanitúrnidhā́nā ǀ átrā te bhadrā́ raśanā́ apaśyamṛtásya yā́ abhirákṣanti gopā́ḥ ǁ

मन्त्र 6

आ॒त्मानं॑ ते॒ मन॑सा॒राद॑जानाम॒वो दि॒वा प॒तयं॑तं पतं॒गं । शिरो॑ अपश्यं प॒थिभिः॑ सु॒गेभि॑ररे॒णुभि॒र्जेह॑मानं पत॒त्रि ॥

ātmā́nam te mánasārā́dajānāmavó divā́ patáyantam pataṃgám ǀ śíro apaśyam pathíbhiḥ sugébhirareṇúbhirjéhamānam patatrí ǁ

मन्त्र 7

अत्रा॑ ते रू॒पमु॑त्त॒मम॑पश्यं॒ जिगी॑षमाणमि॒ष आ प॒दे गोः । य॒दा ते॒ मर्तो॒ अनु॒ भोग॒मान॒ळादिद्ग्रसि॑ष्ठ॒ ओष॑धीरजीगः ॥

átrā te rūpámuttamámapaśyam jígīṣamāṇamiṣá ā́ padé góḥ ǀ yadā́ te márto ánu bhógamā́naḷā́dídgrásiṣṭha óṣadhīrajīgaḥ ǁ

मन्त्र 8

अनु॑ त्वा॒ रथो॒ अनु॒ मर्यो॑ अर्व॒न्ननु॒ गावोऽनु॒ भगः॑ क॒नीनां॑ । अनु॒ व्राता॑स॒स्तव॑ स॒ख्यमी॑यु॒रनु॑ दे॒वा म॑मिरे वी॒र्यं॑ ते ॥

ánu tvā rátho ánu máryo arvannánu gā́vó’nu bhágaḥ kanī́nām ǀ ánu vrā́tāsastáva sakhyámīyuránu devā́ mamire vīryám te ǁ

मन्त्र 9

हिर॑ण्यशृं॒गोऽयो॑ अस्य॒ पादा॒ मनो॑जवा॒ अव॑र॒ इंद्र॑ आसीत् । दे॒वा इद॑स्य हवि॒रद्य॑माय॒न्यो अर्वं॑तं प्रथ॒मो अ॒ध्यति॑ष्ठत् ॥

híraṇyaśṛṅgó’yo asya pā́dā mánojavā ávara índra āsīt ǀ devā́ ídasya havirádyamāyanyó árvantam prathamó adhyátiṣṭhat ǁ

मन्त्र 10

ई॒र्मांता॑सः॒ सिलि॑कमध्यमासः॒ सं शूर॑णासो दि॒व्यासो॒ अत्याः॑ । हं॒सा इ॑व श्रेणि॒शो य॑तंते॒ यदाक्षि॑षुर्दि॒व्यमज्म॒मश्वाः॑ ॥

īrmā́ntāsaḥ sílikamadhyamāsaḥ sám śū́raṇāso divyā́so átyāḥ ǀ haṃsā́ iva śreṇiśó yatante yádā́kṣiṣurdivyámájmamáśvāḥ ǁ

मन्त्र 11

तव॒ शरी॑रं पतयि॒ष्ण्व॑र्व॒न्तव॑ चि॒त्तं वात॑ इव॒ ध्रजी॑मान् । तव॒ शृंगा॑णि॒ विष्ठि॑ता पुरु॒त्रार॑ण्येषु॒ जर्भु॑राणा चरंति ॥

táva śárīram patayiṣṇvárvantáva cittám vā́ta iva dhrájīmān ǀ táva śṛ́ṅgāṇi víṣṭhitā purutrā́raṇyeṣu járbhurāṇā caranti ǁ

मन्त्र 12

उप॒ प्रागा॒च्छस॑नं वा॒ज्यर्वा॑ देव॒द्रीचा॒ मन॑सा॒ दीध्या॑नः । अ॒जः पु॒रो नी॑यते॒ नाभि॑र॒स्यानु॑ प॒श्चात्क॒वयो॑ यंति रे॒भाः ॥

úpa prā́gācchásanam vājyárvā devadrī́cā mánasā dī́dhyānaḥ ǀ ajáḥ puró nīyate nā́bhirasyā́nu paścā́tkaváyo yanti rebhā́ḥ ǁ

मन्त्र 13

उप॒ प्रागा॑त्पर॒मं यत्स॒धस्थ॒मर्वाँ॒ अच्छा॑ पि॒तरं॑ मा॒तरं॑ च । अ॒द्या दे॒वाञ्जुष्ट॑तमो॒ हि ग॒म्या अथा शा॑स्ते दा॒शुषे॒ वार्या॑णि ॥

úpa prā́gātparamám yátsadhásthamárvām̐ ácchā pitáram mātáram ca ǀ adyā́ devā́ñjúṣṭatamo hí gamyā́ áthā́ śāste dāśúṣe vā́ryāṇi ǁ