ಮಂತ್ರ 1ಪ್ರ ಮಂ॒ದಿನೇ॑ ಪಿತು॒ಮದ॑ರ್ಚತಾ॒ ವಚೋ॒ ಯಃ ಕೃ॒ಷ್ಣಗ॑ರ್ಭಾ ನಿ॒ರಹ॑ನ್ನೃ॒ಜಿಶ್ವ॑ನಾ ।
ಅ॒ವ॒ಸ್ಯವೋ॒ ವೃಷ॑ಣಂ॒ ವಜ್ರ॑ದಕ್ಷಿಣಂ ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
प्र मं॒दिने॑ पितु॒मद॑र्चता॒ वचो॒ यः कृ॒ष्णग॑र्भा नि॒रह॑न्नृ॒जिश्व॑ना ।
अ॒व॒स्यवो॒ वृष॑णं॒ वज्र॑दक्षिणं म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
ಮಂತ್ರ 2ಯೋ ವ್ಯಂ॑ಸಂ ಜಾಹೃಷಾ॒ಣೇನ॑ ಮ॒ನ್ಯುನಾ॒ ಯಃ ಶಂಬ॑ರಂ॒ ಯೋ ಅಹ॒ನ್ಪಿಪ್ರು॑ಮವ್ರ॒ತಂ ।
ಇಂದ್ರೋ॒ ಯಃ ಶುಷ್ಣ॑ಮ॒ಶುಷಂ॒ ನ್ಯಾವೃ॑ಣಙ್ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
यो व्यं॑सं जाहृषा॒णेन॑ म॒न्युना॒ यः शंब॑रं॒ यो अह॒न्पिप्रु॑मव्र॒तं ।
इंद्रो॒ यः शुष्ण॑म॒शुषं॒ न्यावृ॑णङ्म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
ಮಂತ್ರ 3ಯಸ್ಯ॒ ದ್ಯಾವಾ॑ಪೃಥಿ॒ವೀ ಪೌಂಸ್ಯಂ॑ ಮ॒ಹದ್ಯಸ್ಯ॑ ವ್ರ॒ತೇ ವರು॑ಣೋ॒ ಯಸ್ಯ॒ ಸೂರ್ಯಃ॑ ।
ಯಸ್ಯೇಂದ್ರ॑ಸ್ಯ॒ ಸಿಂಧ॑ವಃ॒ ಸಶ್ಚ॑ತಿ ವ್ರ॒ತಂ ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
यस्य॒ द्यावा॑पृथि॒वी पौंस्यं॑ म॒हद्यस्य॑ व्र॒ते वरु॑णो॒ यस्य॒ सूर्यः॑ ।
यस्येंद्र॑स्य॒ सिंध॑वः॒ सश्च॑ति व्र॒तं म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
ಮಂತ್ರ 4ಯೋ ಅಶ್ವಾ॑ನಾಂ॒ ಯೋ ಗವಾಂ॒ ಗೋಪ॑ತಿರ್ವ॒ಶೀ ಯ ಆ॑ರಿ॒ತಃ ಕರ್ಮ॑ಣಿಕರ್ಮಣಿ ಸ್ಥಿ॒ರಃ ।
ವೀ॒ಳೋಶ್ಚಿ॒ದಿಂದ್ರೋ॒ ಯೋ ಅಸು॑ನ್ವತೋ ವ॒ಧೋ ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
यो अश्वा॑नां॒ यो गवां॒ गोप॑तिर्व॒शी य आ॑रि॒तः कर्म॑णिकर्मणि स्थि॒रः ।
वी॒ळोश्चि॒दिंद्रो॒ यो असु॑न्वतो व॒धो म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
ಮಂತ್ರ 5ಯೋ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಯ॒ ಜಗ॑ತಃ ಪ್ರಾಣ॒ತಸ್ಪತಿ॒ರ್ಯೋ ಬ್ರ॒ಹ್ಮಣೇ॑ ಪ್ರಥ॒ಮೋ ಗಾ ಅವಿಂ॑ದತ್ ।
ಇಂದ್ರೋ॒ ಯೋ ದಸ್ಯೂಁ॒ರಧ॑ರಾಁ ಅ॒ವಾತಿ॑ರನ್ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
यो विश्व॑स्य॒ जग॑तः प्राण॒तस्पति॒र्यो ब्र॒ह्मणे॑ प्रथ॒मो गा अविं॑दत् ।
इंद्रो॒ यो दस्यूँ॒रध॑राँ अ॒वाति॑रन्म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
ಮಂತ್ರ 6ಯಃ ಶೂರೇ॑ಭಿ॒ರ್ಹವ್ಯೋ॒ ಯಶ್ಚ॑ ಭೀ॒ರುಭಿ॒ರ್ಯೋ ಧಾವ॑ದ್ಭಿರ್ಹೂ॒ಯತೇ॒ ಯಶ್ಚ॑ ಜಿ॒ಗ್ಯುಭಿಃ॑ ।
ಇಂದ್ರಂ॒ ಯಂ ವಿಶ್ವಾ॒ ಭುವ॑ನಾ॒ಭಿ ಸಂ॑ದ॒ಧುರ್ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
यः शूरे॑भि॒र्हव्यो॒ यश्च॑ भी॒रुभि॒र्यो धाव॑द्भिर्हू॒यते॒ यश्च॑ जि॒ग्युभिः॑ ।
इंद्रं॒ यं विश्वा॒ भुव॑ना॒भि सं॑द॒धुर्म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
ಮಂತ್ರ 7ರು॒ದ್ರಾಣಾ॑ಮೇತಿ ಪ್ರ॒ದಿಶಾ॑ ವಿಚಕ್ಷ॒ಣೋ ರು॒ದ್ರೇಭಿ॒ರ್ಯೋಷಾ॑ ತನುತೇ ಪೃ॒ಥು ಜ್ರಯಃ॑ ।
ಇಂದ್ರಂ॑ ಮನೀ॒ಷಾ ಅ॒ಭ್ಯ॑ರ್ಚತಿ ಶ್ರು॒ತಂ ಮ॒ರುತ್ವಂ॑ತಂ ಸ॒ಖ್ಯಾಯ॑ ಹವಾಮಹೇ ॥
रु॒द्राणा॑मेति प्र॒दिशा॑ विचक्ष॒णो रु॒द्रेभि॒र्योषा॑ तनुते पृ॒थु ज्रयः॑ ।
इंद्रं॑ मनी॒षा अ॒भ्य॑र्चति श्रु॒तं म॒रुत्वं॑तं स॒ख्याय॑ हवामहे ॥
📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ
ಈ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ಇಂದ್ರನನ್ನು 'ಮರುತ್ವನ್' ಅಂದರೆ ಮರುತ್ತುಗಳ (ಗಾಳಿಯ ದೇವತೆಗಳು) ಜೊತೆಗೂಡಿದವನಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ಕೃಷ್ಣಗರ್ಭಗಳನ್ನು, ಶಂಬರನನ್ನು, ಪಿಪ್ರುವನ್ನು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಣನನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸಿದ ಮಹಾವೀರ. ಜಗತ್ತಿನ ಸಕಲ ಚರಾಚರ ವಸ್ತುಗಳು, ದ್ಯಾವಾಪೃಥುವಿಗಳು, ಸೂರ್ಯ ಮತ್ತು ಸಿಂಧುಗಳು ಇಂದ್ರನ ವ್ರತಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಇವನು ಅಶ್ವಗಳ, ಹಸುಗಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಒಡೆಯ.
ಇಂದ್ರನು ಕೇವಲ ಶೌರ್ಯದ ಪ್ರತೀಕ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗೆ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಒದಗಿಸಿದ ಪರಮ ದೇವತೆ. ಶೂರರು, ಭೀರುಗಳು, ಓಡುವವರು ಮತ್ತು ಜಯಶಾಲಿಗಳು ಎಲ್ಲರೂ ಆತನನ್ನೇ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸುತ್ತಾರೆ. ರುದ್ರರ ಗಣದೊಂದಿಗೆ ವಿಚಕ್ಷಣನಾಗಿ ಸಂಚರಿಸುವ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಋಷಿಯು ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತಾನೆ.
💭 ಭಾವಾರ್ಥ
ಮಂತ್ರ 1: ಮರುತ್ತುಗಳ ಜೊತೆಗೂಡಿದ, ವಜ್ರಾಯುಧವನ್ನು ಧರಿಸಿದ, ಮನ್ದಿನ್ ಎಂಬ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡುವವನಿಗಾಗಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುವ ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಾವು ನಮ್ಮ ಸೌಹಾರ್ದತೆಗಾಗಿ ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಮಂತ್ರ 2: ಯಾರು ವ್ಯಂಸ, ಶಂಬರ, ಪಿಪ್ರು ಮತ್ತು ಶುಷ್ಣನೆಂಬ ಅಸುರರನ್ನು ತನ್ನ ಉಗ್ರ ಕೋಪದಿಂದ ಹಾಗೂ ಪರಾಕ್ರಮದಿಂದ ನಾಶಪಡಿಸಿದನೋ, ಆ ಮರುತ್ಸಹಿತ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಮಂತ್ರ 3: ಯಾವ ಇಂದ್ರನ ಮಹಾಪರಾಕ್ರಮಕ್ಕೆ ದ್ಯಾವಾಪೃಥ್ವಿಗಳು ತಲೆಬಾಗಿವೆಯೋ, ಯಾರ ನಿಯಮಕ್ಕೆ ವರುಣ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನು ಒಳಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೋ, ಆ ಇಂದ್ರನ ವ್ರತವನ್ನು ನದಿಗಳು ಅನುಸರಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಂತ್ರ 4: ಯಾರು ಅಶ್ವಗಳು ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳ ಒಡೆಯನೋ, ಎಲ್ಲಾ ಕರ್ಮಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಸ್ಥಿರವಾಗಿ ನಿಲ್ಲುವವನೋ, ಯಜ್ಞ ಮಾಡದವರಿಗೆ ವಧೆಯುಂಟುಮಾಡುವವನೋ, ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಾವು ಆಹ್ವಾನಿಸುತ್ತೇವೆ.
ಮಂತ್ರ 5: ಯಾರು ಚರಾಚರ ಜಗತ್ತಿಗೆ ಪ್ರಾಣಶಕ್ತಿಯನ್ನು ನೀಡುವವನೋ, ಬ್ರಹ್ಮಜ್ಞಾನಿಗಳಿಗೆ ಗೋವುಗಳನ್ನು ಮೊದಲು ಹುಡುಕಿ ಕೊಟ್ಟವನೋ, ಆ ಇಂದ್ರನು ದಸ್ಯುಗಳನ್ನು ಅಧೋಗತಿಗೆ ತಳ್ಳಿದನು.
ಮಂತ್ರ 6: ಯಾರನ್ನು ಶೂರರು, ಭೀರುಗಳು, ವೇಗವಾಗಿ ಓಡುವವರು ಹಾಗೂ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಜಯಿಸಿದವರು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೋ, ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ಸಕಲ ಲೋಕಗಳು ಆಶ್ರಯಿಸಿವೆ.
ಮಂತ್ರ 7: ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿಯಾದ ಇಂದ್ರನು ರುದ್ರರ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ರುದ್ರರೊಡಗೂಡಿ ತನ್ನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಆ ಇಂದ್ರನನ್ನು ನಮ್ಮ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಸ್ತುತಿಸುತ್ತೇವೆ.
📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ
ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಇಲ್ಲಿ ಬರುವ 'ಶಂಬರ', 'ಶುಷ್ಣ' ಮುಂತಾದವರನ್ನು ಅಸುರರೆಂದು ವಿವರಿಸಿದ್ದರೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಇವು ಆಂತರಿಕ ಅಜ್ಞಾನದ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.
🧠ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)
ಇಂದ್ರನು ವಜ್ರಾಯುಧ ಹಿಡಿದು ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ದಮನ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ನದಿಗಳಿಗೆ ಒಡೆಯನಾಗಿ ನಿಂತಿರುವುದನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.