Verses 1, 2
यः जातः एव प्रथमो मनस्वान् देवो देवान् क्रतुना पर्यभूषत् । यस्य शुष्कात् रोदसी अभ्यसेतां नृम्णस्य मह्ना तः जनास इन्द्रः ॥
yaḥ jātaḥ eva prathamo manasvān devo devān kratunā paryabhūṣat । yasya śuṣkāt rodasī abhyasetāṃ nṛmnasya mahnā taḥ janāsa indraḥ ॥
यो विश्वं प्रब्वणः शमयति हन्ति वृत्रं वि दधाति स्रतीः । यः शक्रस्य शुष्मं कुरुते स्वपस्यां सः जनास इन्द्रः ॥
yo viśvaṃ prabvaṇaḥ śamayati hanti vṛtraṃ vi dadhāti sratīḥ । yaḥ śakrasya śuṣmaṃ kurute svapasyāṃ saḥ janāsa indraḥ ॥
ಈ ಮಂತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಋಷಿ ಗೃತ್ಸಮದನು ಇಂದ್ರನ ಪರಮ ತತ್ವವನ್ನು ಸಾರುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರನು ಕೇವಲ ಭೌತಿಕ ದೇವನಲ್ಲ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆರಂಭದಲ್ಲೇ ಮನುಸ್ವಾನ್ (ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ಣ) ಆಗಿ ಜನಿಸಿದ ಪರಮ ಚೈತನ್ಯ. ಆತನ ದಿವ್ಯ ಶಕ್ತಿಯ ಮುಂದೆ ಇಡೀ ಸೃಷ್ಟಿ ತಲೆಬಾಗುತ್ತದೆ. ಎರಡನೇ ಮಂತ್ರವು ಅಜ್ಞಾನದ ಆವರಣವಾದ ವೃತ್ರಾಸುರನನ್ನು ವಧಿಸಿ, ಜೀವನದ ನದಿಗಳನ್ನು (ಪ್ರವಾಹಗಳನ್ನು) ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸುವ ಇಂದ್ರನ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಾಧಕನ ಒಳಗೆ ಇರುವ ಅಡಚಣೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.
Verse 1: ಯಾರು ಜನಿಸಿದ ಕೂಡಲೇ ಪ್ರಥಮ ಹಾಗೂ ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ಣನಾಗಿ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿದನೋ ಮತ್ತು ಯಾರ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ದ್ಯಾವಾಪೃಥ್ವಿಗಳು ನಡುಗಿದವೋ, ಎಲೈ ಜನರೇ, ಆತನೇ ಇಂದ್ರ.
Verse 2: ಯಾರು ಎಲ್ಲಾ ಉಪದ್ರವಗಳನ್ನು ಶಮನಗೊಳಿಸಿ ವೃತ್ರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸುತ್ತಾನೋ ಹಾಗೂ ನದಿಗಳನ್ನು ಹರಿಯುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಾನೋ, ಎಲೈ ಜನರೇ, ಆತನೇ ಇಂದ್ರ.
ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಇಂದ್ರನನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ನಿಯಾಮಕನಾಗಿ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ವೃತ್ರಾಸುರನನ್ನು ಕೊಂದ ಮಹಾವೀರನಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂದ್ರನು ದಿವ್ಯ ಮನಸ್ಸಿನ (Divine Mind) ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದ್ದು, ಆಂತರಿಕ ಅಂಧಕಾರವನ್ನು ಹೋಗಲಾಡಿಸುವ ತೇಜಸ್ಸು.
| Devanāgarī | IAST | Translation |
|---|---|---|
| प्रथमो | prathamo | ಮೊದಲನೆಯ / ಪ್ರಥಮ |
| मनस्वान् | manasvān | ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಕೂಡಿದ / ಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ಣ |
| इन्द्रः | indraḥ | ಪರಮೇಶ್ವರನಾದ ಇಂದ್ರ |
| Devanāgarī | IAST | Translation |
|---|---|---|
| वृत्रम् | vṛtram | ಅಡೆತಡೆ ಅಥವಾ ಅಜ್ಞಾನದ ಪ್ರತೀಕವಾದ ವೃತ್ರಾಸುರ |
| शमयति | śamayati | ಶಾಂತಗೊಳಿಸುತ್ತಾನೆ / ಶಮನ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ |
ಇಂದ್ರನು ಪ್ರಥಮ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಾಶಮಾಡುವ ವೃತ್ರಹತ್ಯೆ - 'ಜನಾಸ ಇಂದ್ರಃ' ಎಂಬ ಪದಪುಂಜವೇ ಈ ಸೂಕ್ತದ ಜೀವಾಳ.