ವ॒ನೇಮ॑ ಪೂ॒ರ್ವೀರ॒ರ್ಯೋ ಮ॑ನೀ॒ಷಾ ಅ॒ಗ್ನಿಃ ಸು॒ಶೋಕೋ॒ ವಿಶ್ವಾ॑ನ್ಯಶ್ಯಾಃ ॥
व॒नेम॑ पू॒र्वीर॒र्यो म॑नी॒षा अ॒ग्निः सु॒शोको॒ विश्वा॑न्यश्याः ॥
ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2, 3, 4
ವ॒ನೇಮ॑ ಪೂ॒ರ್ವೀರ॒ರ್ಯೋ ಮ॑ನೀ॒ಷಾ ಅ॒ಗ್ನಿಃ ಸು॒ಶೋಕೋ॒ ವಿಶ್ವಾ॑ನ್ಯಶ್ಯಾಃ ॥
व॒नेम॑ पू॒र्वीर॒र्यो म॑नी॒षा अ॒ग्निः सु॒शोको॒ विश्वा॑न्यश्याः ॥
ಆ ದೈವ್ಯಾ॑ನಿ ವ್ರ॒ತಾ ಚಿ॑ಕಿ॒ತ್ವಾನಾ ಮಾನು॑ಷಸ್ಯ॒ ಜನ॑ಸ್ಯ॒ ಜನ್ಮ॑ ॥
आ दैव्या॑नि व्र॒ता चि॑कि॒त्वाना मानु॑षस्य॒ जन॑स्य॒ जन्म॑ ॥
ಗರ್ಭೋ॒ ಯೋ ಅ॒ಪಾಂ ಗರ್ಭೋ॒ ವನಾ॑ನಾಂ॒ ಗರ್ಭ॑ಶ್ಚ ಸ್ಥಾ॒ತಾಂ ಗರ್ಭ॑ಶ್ಚ॒ರಥಾಂ॑ ॥
गर्भो॒ यो अ॒पां गर्भो॒ वना॑नां॒ गर्भ॑श्च स्था॒तां गर्भ॑श्च॒रथां॑ ॥
ಅದ್ರೌ॑ ಚಿದಸ್ಮಾ ಅಂ॒ತರ್ದು॑ರೋ॒ಣೇ ವಿ॒ಶಾಂ ನ ವಿಶ್ವೋ॑ ಅ॒ಮೃತಃ॑ ಸ್ವಾ॒ಧೀಃ ॥
अद्रौ॑ चिदस्मा अं॒तर्दु॑रो॒णे वि॒शां न विश्वो॑ अ॒मृतः॑ स्वा॒धीः ॥
ಈ ಮೊದಲ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ಅಗ್ನಿಯು ಕೇವಲ ಒಂದು ಲೌಕಿಕ ಬೆಂಕಿಯಲ್ಲ, ಸೃಷ್ಟಿಯ ಎಲ್ಲ ಮಗ್ಗಲುಗಳಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯಾಪಿಸಿರುವ ಪರಮ ದೈವಿಕ ತತ್ವ ಎಂದು ಬಣ್ಣಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ನೀರಿನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿದ್ದಾನೆ, ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದ್ದಾನೆ, ಚರ ಮತ್ತು ಅಚರ ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ದೈವಿಕ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾನವ ಕುಲದ ಜನ್ಮರಹಸ್ಯವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಬಲ್ಲವನು.
ಮಂತ್ರ 1: ಅಗ್ನಿಯ ಮೇಧಾವಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ನಾವು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯೋಣ; ದೀಪ್ತಿಶಾಳಿಯಾದ ಅಗ್ನಿಯು ಎಲ್ಲವನ್ನು ತಲುಪಲಿ.
ಮಂತ್ರ 2: ದೈವಿಕ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅರಿತ ಅಗ್ನಿಯು ಮಾನವ ಕುಲದ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಹುಟ್ಟನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಮಂತ್ರ 3: ಅವನು ನೀರಿನ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವವನು, ವೃಕ್ಷಗಳ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವವನು, ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲರ ಗರ್ಭದಲ್ಲಿರುವವನು.
ಮಂತ್ರ 4: ಕಲ್ಲಿನ ಒಳಗೂ, ಮನೆಯ ಒಳಗೂ, ಎಲ್ಲರ ಮಧ್ಯೆಯೂ ಅಮರನಾದ ಆ ಜ್ಞಾನದೀಪವು ಪ್ರಕಾಶಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಸಾಯಣರು ಅಗ್ನಿಯ ಭೌತಿಕ ಹಾಗೂ ಯಜ್ಞಿಕ ರೂಪವನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ, ಶ್ರೀ ಅಬಿರೋಬೊ ಇವರನ್ನು ಚೈತನ್ಯದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬೆಳಕು ಎಂದು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುತ್ತಾರೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ವನೇಮ | वनेम | ನಾವು ಪಡೆಯೋಣ |
| ಮನೀಷಾ | मनीषा | ಬುದ್ಧಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಿಂದ |
| ಅಗ್ನಿಃ | अग्निः | ಅಗ್ನಿ ದೇವನು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ವ್ರತಾ | व्रता | ದೈವಿಕ ವ್ರತಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ನಿಯಮಗಳನ್ನು |
| ಚಿಕಿತ್ವಾನ್ | चिकित्वान् | ತಿಳಿದಿರುವವನು, ಜ್ಞಾನಿ |
| ಮಾನುಷಸ್ಯ | मानुषस्य | ಮಾನವನ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಗರ್ಭಃ | गर्भः | ಗರ್ಭ ಅಥವಾ ಮೂಲ |
| ಅಪಾಮ್ | अपाम् | ನೀರಿನ |
| ವನಾನಾಮ್ | वनानाम् | ಕಾಡುಗಳು ಅಥವಾ ವೃಕ್ಷಗಳ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಅದ್ರೌ | अद्रौ | ಕಲ್ಲು ಅಥವಾ ಪರ್ವತದಲ್ಲಿ |
| ಅಮೃತಃ | अमृतः | ಅಮರನಾದ |
| ಸುಆಧೀಃ | सुआधीः | ಉತ್ತಮ ಬುದ್ಧಿಯುಳ್ಳವನು |
ನೀರಿನಲ್ಲೂ, ಮರಗಳಲ್ಲೂ, ಕಲ್ಲಿನಲ್ಲೂ ಬೆಂಕಿಯು ಅಡಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಮಂತ್ರಗಳು 5, 6, 7, 8
ಸ ಹಿ ಕ್ಷ॒ಪಾವಾಁ॑ ಅ॒ಗ್ನೀ ರ॑ಯೀ॒ಣಾಂ ದಾಶ॒ದ್ಯೋ ಅ॑ಸ್ಮಾ॒ ಅರಂ॑ ಸೂ॒ಕ್ತೈಃ ॥
स हि क्ष॒पावाँ॑ अ॒ग्नी र॑यी॒णां दाश॒द्यो अ॑स्मा॒ अरं॑ सू॒क्तैः ॥
ಏ॒ತಾ ಚಿ॑ಕಿತ್ವೋ॒ ಭೂಮಾ॒ ನಿ ಪಾ॑ಹಿ ದೇ॒ವಾನಾಂ॒ ಜನ್ಮ॒ ಮರ್ತಾಂ॑ಶ್ಚ ವಿ॒ದ್ವಾನ್ ॥
ए॒ता चि॑कित्वो॒ भूमा॒ नि पा॑हि दे॒वानां॒ जन्म॒ मर्तां॑श्च वि॒द्वान् ॥
ವರ್ಧಾ॒ನ್ಯಂ ಪೂ॒ರ್ವೀಃ ಕ್ಷ॒ಪೋ ವಿರೂ॑ಪಾಃ ಸ್ಥಾ॒ತುಶ್ಚ॒ ರಥ॑ಮೃ॒ತಪ್ರ॑ವೀತಂ ॥
वर्धा॒न्यं पू॒र्वीः क्ष॒पो विरू॑पाः स्था॒तुश्च॒ रथ॑मृ॒तप्र॑वीतं ॥
ಅರಾ॑ಧಿ॒ ಹೋತಾ॒ ಸ್ವ೧॒॑ರ್ನಿಷ॑ತ್ತಃ ಕೃ॒ಣ್ವನ್ವಿಶ್ವಾ॒ನ್ಯಪಾಂ॑ಸಿ ಸ॒ತ್ಯಾ ॥
अरा॑धि॒ होता॒ स्व१॒॑र्निष॑त्तः कृ॒ण्वन्विश्वा॒न्यपां॑सि स॒त्या ॥
ಈ ಮಧ್ಯಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ರಾತ್ರಿಯ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ, ಸಂಪತ್ತನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸುವವನಾಗಿ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇವನು ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹವ್ಯಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಮುಖಂಡ (ಹೋತ). ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರ್ತ್ಯರ ಜನ್ಮವನ್ನು ಅರಿತುಕೊಂಡು ಸತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮಂತ್ರ 5: ಆ ರಾತ್ರಿಯ ರಕ್ಷಕನಾದ ಅಗ್ನಿಯು ತನ್ನನ್ನು ಸ್ತೋತ್ರಗಳಿಂದ ಪೂಜಿಸುವವರಿಗೆ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮಂತ್ರ 6: ಎಲ್ಲವನ್ನು ತಿಳಿದಿರುವ ಜ್ಞಾನಿಯೇ, ದೇವತೆಗಳ ಮತ್ತು ಮರ್ತ್ಯರ ಮೂಲವನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಸ್ತವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು.
ಮಂತ್ರ 7: ವಿವಿಧ ರೂಪದ ರಾತ್ರಿಗಳು ಮತ್ತು ಸ್ಥಾವರಗಳ ರಥವು ಋತದಿಂದ (ದೈವಿಕ ಸತ್ಯದಿಂದ) ಪೋಷಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ.
ಮಂತ್ರ 8: ದೈವಿಕ ಮುಖಂಡನಾದ ಹೋತೃವು ಸ್ವರ್ಗದಲ್ಲಿ ಆಸೀನನಾಗಿ ಸತ್ಯವಾದ ಕರ್ಮಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾದ 'ಹೋತ' ಮತ್ತು 'ಋತಪ್ರವೀತಾ' ಪದಗಳು ಯಜ್ಞದ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ಸತ್ಯ ನಿಯಮಗಳೆರಡರ ಮೇಲೆಯೂ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲುತ್ತವೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಕ್ಷಪಾವಾನ್ | क्षपावान् | ರಾತ್ರಿಯ ರಕ್ಷಕ |
| ರಯೀಣಾಮ್ | रयीणाम् | ಸಂಪತ್ತುಗಳ |
| ಸೂಕ್ತೈಃ | सूक्तैः | ಶ್ರೇಷ್ಠ ಮಂತ್ರಗಳಿಂದ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಚಿಕಿತ್ವಃ | चिकित्वः | ಎಲೈ ಜ್ಞಾನಿಯೇ |
| ಪಾಹಿ | पाहि | ಕಾಪಾಡು |
| ಮರ್ತಾನ್ | मर्तान् | ಮರ್ತ್ಯರನ್ನು, ಮಾನವರನ್ನು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಪೂರ್ವೀಃ | पूर्वीः | ಅನೇಕವಾದ |
| ವಿರೂಪಾಃ | विरूपाः | ವಿವಿಧ ರೂಪಗಳುಳ್ಳ |
| ರಥಮ್ | रथम् | ರಥವನ್ನು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಹೋತಾ | होता | ಹೋತೃ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸುವವನು |
| ನಿಸತ್ತಃ | निसत्तः | ಕುಳಿತಿರುವವನು |
| ಸತ್ಯಾ | सत्या | ಸತ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು |
ಅಗ್ನಿಯು ರಾತ್ರಿಯ ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸಿ, ಯಜ್ಞದಲ್ಲಿ ಹೋತೃವಾಗಿ ಕುಳಿತು ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಮಂತ್ರಗಳು 9, 10, 11
ಗೋಷು॒ ಪ್ರಶ॑ಸ್ತಿಂ॒ ವನೇ॑ಷು ಧಿಷೇ॒ ಭರಂ॑ತ॒ ವಿಶ್ವೇ॑ ಬ॒ಲಿಂ ಸ್ವ॑ರ್ಣಃ ॥
गोषु॒ प्रश॑स्तिं॒ वने॑षु धिषे॒ भरं॑त॒ विश्वे॑ ब॒लिं स्व॑र्णः ॥
ವಿ ತ್ವಾ॒ ನರಃ॑ ಪುರು॒ತ್ರಾ ಸ॑ಪರ್ಯನ್ಪಿ॒ತುರ್ನ ಜಿವ್ರೇ॒ರ್ವಿ ವೇದೋ॑ ಭರಂತ ॥
वि त्वा॒ नरः॑ पुरु॒त्रा स॑पर्यन्पि॒तुर्न जिव्रे॒र्वि वेदो॑ भरंत ॥
ಸಾ॒ಧುರ್ನ ಗೃ॒ಧ್ನುರಸ್ತೇ॑ವ॒ ಶೂರೋ॒ ಯಾತೇ॑ವ ಭೀ॒ಮಸ್ತ್ವೇ॒ಷಃ ಸ॒ಮತ್ಸು॑ ॥
सा॒धुर्न गृ॒ध्नुरस्ते॑व॒ शूरो॒ याते॑व भी॒मस्त्वे॒षः स॒मत्सु॑ ॥
ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ಕಾನನಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ ಪೂಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾನೆ. ಮನುಷ್ಯರು ಅವನಿಗೆ ತಮ್ಮ ಕಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಸಮರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ. ವೃದ್ಧನಾದ ತಂದೆಯನ್ನು ಜನರು ಹೇಗೆ ಗೌರವಿಸುತ್ತಾರೋ ಹಾಗೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಸೇವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನು ಶೂರನಂತೆ, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಂತೆ ಭೀಕರನೂ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಆಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ಮಂತ್ರ 9: ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ವೃಕ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನ ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುತ್ತೇವೆ; ಎಲ್ಲರೂ ಸ್ವರ್ಗದಂತಹ ಕಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಾರೆ.
ಮಂತ್ರ 10: ಮನುಷ್ಯರು ನಾನಾ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೂಜಿಸುತ್ತಾರೆ; ವೃದ್ಧ ತಂದೆಯಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುವಂತೆ ನಿನ್ನಿಂದ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಾರೆ.
ಮಂತ್ರ 11: ಆಸೆಬುಕನಾದ ಸಾಧುವಿನಂತೆ, ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಂತೆ, ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ತೇಜಸ್ವಿಯೂ ಭೀಕರನೂ ಆದ ಶೂರನಂತೆ ಅಗ್ನಿಯಿದ್ದಾನೆ.
ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಕೇವಲ ಶಾಂತ ದೇವತೆಯಾಗಿರದೆ, ಕದನಗಳಲ್ಲಿ ಅಸುರೀ ಶಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡುವ ಉಗ್ರ ಮತ್ತು ರಕ್ಷಕ ಯೋಧನಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿದೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಗೋಷು | गोषु | ಗೋವುಗಳಲ್ಲಿ |
| ಪ್ರಶಸ್ತಿಮ್ | प्रशस्तिम् | ಕೀರ್ತಿಯನ್ನು |
| ಬಲಿಮ್ | बलिम् | ಕಾಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಬಲಿಯನ್ನು |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ನರಃ | नरः | ನೇತೃಗಳು, ಮನುಷ್ಯರು |
| ಪುರುತ್ರಾ | पुरुत्रा | ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ |
| ಜಿವ್ರೇಃ | जिव्रेः | ವೃದ್ಧನಾದ ತಂದೆಯಿಂದ |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಅಸ್ತೈವ | अस्तैव | ಬಿಲ್ಲುಗಾರನಂತೆ |
| ಶೂರಃ | शूरः | ವೀರ ಅಥವಾ ಶೂರ |
| ಸಮತ್ಸು | समत्सु | ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕದನಗಳಲ್ಲಿ |
ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಶತ್ರುಗಳನ್ನು ಸದೆಬಡಿಯುವ ಶೂರನಂತೆ ಮತ್ತು ತಂದೆಯನ್ನು ಪ್ರೀತಿಸುವಂತೆ ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಭಜಿಸಬೇಕು.