Rigveda · Maṇḍala 1

Sūkta 64

मन्त्र 1

वृष्णे॒ शर्धा॑य॒ सुम॑खाय वे॒धसे॒ नोधः॑ सुवृ॒क्तिं प्र भ॑रा म॒रुद्भ्यः॑ । अ॒पो न धीरो॒ मन॑सा सु॒हस्त्यो॒ गिरः॒ समं॑जे वि॒दथे॑ष्वा॒भुवः॑ ॥

vṛ́ṣṇe śárdhāya súmakhāya vedháse nódhaḥ suvṛktím prá bharā marúdbhyaḥ ǀ apó ná dhī́ro mánasā suhástyo gíraḥ sámañje vidátheṣvābhúvaḥ ǁ

मन्त्र 2

ते ज॑ज्ञिरे दि॒व ऋ॒ष्वास॑ उ॒क्षणो॑ रु॒द्रस्य॒ मर्या॒ असु॑रा अरे॒पसः॑ । पा॒व॒कासः॒ शुच॑यः॒ सूर्या॑ इव॒ सत्वा॑नो॒ न द्र॒प्सिनो॑ घो॒रव॑र्पसः ॥

té jajñire divá ṛṣvā́sa ukṣáṇo rudrásya máryā ásurā arepásaḥ ǀ pāvakā́saḥ śúcayaḥ sū́ryā iva sátvāno ná drapsíno ghorávarpasaḥ ǁ

मन्त्र 3

युवा॑नो रु॒द्रा अ॒जरा॑ अभो॒ग्घनो॑ वव॒क्षुरध्रि॑गावः॒ पर्व॑ता इव । दृ॒ळ्हा चि॒द्विश्वा॒ भुव॑नानि॒ पार्थि॑वा॒ प्र च्या॑वयंति दि॒व्यानि॑ म॒ज्मना॑ ॥

yúvāno rudrā́ ajárā abhoggháno vavakṣúrádhrigāvaḥ párvatā iva ǀ dṛḷhā́ cidvíśvā bhúvanāni pā́rthivā prá cyāvayanti divyā́ni majmánā ǁ

मन्त्र 4

चि॒त्रैरं॒जिभि॒र्वपु॑षे॒ व्यं॑जते॒ वक्षः॑सु रु॒क्माँ अधि॑ येतिरे शु॒भे । अंसे॑ष्वेषां॒ नि मि॑मृक्षुर्ऋ॒ष्टयः॑ सा॒कं ज॑ज्ञिरे स्व॒धया॑ दि॒वो नरः॑ ॥

citráirañjíbhirvápuṣe vyáñjate vákṣaḥsu rukmā́m̐ ádhi yetire śubhé ǀ áṃseṣveṣām ní mimṛkṣurṛṣṭáyaḥ sākám jajñire svadháyā divó náraḥ ǁ

मन्त्र 5

ई॒शा॒न॒कृतो॒ धुन॑यो रि॒शाद॑सो॒ वाता॑न्वि॒द्युत॒स्तवि॑षीभिरक्रत । दु॒हंत्यूध॑र्दि॒व्यानि॒ धूत॑यो॒ भूमिं॑ पिन्वंति॒ पय॑सा॒ परि॑ज्रयः ॥

īśānakṛ́to dhúnayo riśā́daso vā́tānvidyútastáviṣībhirakrata ǀ duhántyū́dhardivyā́ni dhū́tayo bhū́mim pinvanti páyasā párijrayaḥ ǁ

मन्त्र 6

पिन्वं॑त्य॒पो म॒रुतः॑ सु॒दान॑वः॒ पयो॑ घृ॒तव॑द्वि॒दथे॑ष्वा॒भुवः॑ । अत्यं॒ न मि॒हे वि न॑यंति वा॒जिन॒मुत्सं॑ दुहंति स्त॒नयं॑त॒मक्षि॑तं ॥

pínvantyapó marútaḥ sudā́navaḥ páyo ghṛtávadvidátheṣvābhúvaḥ ǀ átyam ná mihé ví nayanti vājínamútsam duhanti stanáyantamákṣitam ǁ

मन्त्र 7

म॒हि॒षासो॑ मा॒यिन॑श्चि॒त्रभा॑नवो गि॒रयो॒ न स्वत॑वसो रघु॒ष्यदः॑ । मृ॒गा इ॑व ह॒स्तिनः॑ खादथा॒ वना॒ यदारु॑णीषु॒ तवि॑षी॒रयु॑ग्ध्वं ॥

mahiṣā́so māyínaścitrábhānavo giráyo ná svátavaso raghuṣyádaḥ ǀ mṛgā́ iva hastínaḥ khādathā vánā yádā́ruṇīṣu táviṣīráyugdhvam ǁ

मन्त्र 8

सिं॒हा इ॑व नानदति॒ प्रचे॑तसः पि॒शा इ॑व सु॒पिशो॑ वि॒श्ववे॑दसः । क्षपो॒ जिन्वं॑तः॒ पृष॑तीभिर्ऋ॒ष्टिभिः॒ समित्स॒बाधः॒ शव॒साहि॑मन्यवः ॥

siṃhā́ iva nānadati prácetasaḥ piśā́ iva supíśo viśvávedasaḥ ǀ kṣápo jínvantaḥ pṛ́ṣatībhirṛṣṭíbhiḥ sámítsabā́dhaḥ śávasā́himanyavaḥ ǁ

मन्त्र 9

रोद॑सी॒ आ व॑दता गणश्रियो॒ नृषा॑चः शूराः॒ शव॒साहि॑मन्यवः । आ वं॒धुरे॑ष्व॒मति॒र्न द॑र्श॒ता वि॒द्युन्न त॑स्थौ मरुतो॒ रथे॑षु वः ॥

ródasī ā́ vadatā gaṇaśriyo nṛ́ṣācaḥ śūrāḥ śávasā́himanyavaḥ ǀ ā́ vandhúreṣvamátirná darśatā́ vidyúnná tasthau maruto rátheṣu vaḥ ǁ

मन्त्र 10

वि॒श्ववे॑दसो र॒यिभिः॒ समो॑कसः॒ संमि॑श्लास॒स्तवि॑षीभिर्विर॒प्शिनः॑ । अस्ता॑र॒ इषुं॑ दधिरे॒ गभ॑स्त्योरनं॒तशु॑ष्मा॒ वृष॑खादयो॒ नरः॑ ॥

viśvávedaso rayíbhiḥ sámokasaḥ sáṃmiślāsastáviṣībhirvirapśínaḥ ǀ ástāra íṣum dadhire gábhastyoranantáśuṣmā vṛ́ṣakhādayo náraḥ ǁ

मन्त्र 11

हि॒र॒ण्यये॑भिः प॒विभिः॑ पयो॒वृध॒ उज्जि॑घ्नंत आप॒थ्यो॒३॒॑ न पर्व॑तान् । म॒खा अ॒यासः॑ स्व॒सृतो॑ ध्रुव॒च्युतो॑ दुध्र॒कृतो॑ म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः ॥

hiraṇyáyebhiḥ pavíbhiḥ payovṛ́dha újjighnanta āpathyó ná párvatān ǀ makhā́ ayā́saḥ svasṛ́to dhruvacyúto dudhrakṛ́to marúto bhrā́jadṛṣṭayaḥ ǁ

मन्त्र 12

घृषुं॑ पाव॒कं व॒निनं॒ विच॑र्षणिं रु॒द्रस्य॑ सू॒नुं ह॒वसा॑ गृणीमसि । र॒ज॒स्तुरं॑ त॒वसं॒ मारु॑तं ग॒णमृ॑जी॒षिणं॒ वृष॑णं सश्चत श्रि॒ये ॥

ghṛ́ṣum pāvakám vanínam vícarṣaṇim rudrásya sūnúm havásā gṛṇīmasi ǀ rajastúram tavásam mā́rutam gaṇámṛjīṣíṇam vṛ́ṣaṇam saścata śriyé ǁ

मन्त्र 13

प्र नू स मर्तः॒ शव॑सा॒ जनाँ॒ अति॑ त॒स्थौ व॑ ऊ॒ती म॑रुतो॒ यमाव॑त । अर्व॑द्भि॒र्वाजं॑ भरते॒ धना॒ नृभि॑रा॒पृच्छ्यं॒ क्रतु॒मा क्षे॑ति॒ पुष्य॑ति ॥

prá nū́ sá mártaḥ śávasā jánām̐ áti tastháu va ūtī́ maruto yámā́vata ǀ árvadbhirvā́jam bharate dhánā nṛ́bhirāpṛ́cchyam krátumā́ kṣeti púṣyati ǁ

मन्त्र 14

च॒र्कृत्यं॑ मरुतः पृ॒त्सु दु॒ष्टरं॑ द्यु॒मंतं॒ शुष्मं॑ म॒घव॑त्सु धत्तन । ध॒न॒स्पृत॑मु॒क्थ्यं॑ वि॒श्वच॑र्षणिं तो॒कं पु॑ष्येम॒ तन॑यं श॒तं हिमाः॑ ॥

carkṛ́tyam marutaḥ pṛtsú duṣṭáram dyumántam śúṣmam maghávatsu dhattana ǀ dhanaspṛ́tamukthyám viśvácarṣaṇim tokám puṣyema tánayam śatám hímāḥ ǁ

मन्त्र 15

नू ष्ठि॒रं म॑रुतो वी॒रवं॑तमृती॒षाहं॑ र॒यिम॒स्मासु॑ धत्त । स॒ह॒स्रिणं॑ श॒तिनं॑ शूशु॒वांसं॑ प्रा॒तर्म॒क्षू धि॒याव॑सुर्जगम्यात् ॥

nū́ ṣṭhirám maruto vīrávantamṛtīṣā́ham rayímasmā́su dhatta ǀ sahasríṇam śatínam śūśuvā́ṃsam prātármakṣū́ dhiyā́vasurjagamyāt ǁ