Rigveda · Maṇḍala 1

Sūkta 31

मन्त्र 1

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अंगि॑रा॒ ऋषि॑र्दे॒वो दे॒वाना॑मभवः शि॒वः सखा॑ । तव॑ व्र॒ते क॒वयो॑ विद्म॒नाप॒सोऽजा॑यंत म॒रुतो॒ भ्राज॑दृष्टयः ॥

tvámagne prathamó áṅgirā ṛ́ṣirdevó devā́nāmabhavaḥ śiváḥ sákhā ǀ táva vraté kaváyo vidmanā́pasó’jāyanta marúto bhrā́jadṛṣṭayaḥ ǁ

मन्त्र 2

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो अंगि॑रस्तमः क॒विर्दे॒वानां॒ परि॑ भूषसि व्र॒तं । वि॒भुर्विश्व॑स्मै॒ भुव॑नाय॒ मेधि॑रो द्विमा॒ता श॒युः क॑ति॒धा चि॑दा॒यवे॑ ॥

tvámagne prathamó áṅgirastamaḥ kavírdevā́nām pári bhūṣasi vratám ǀ vibhúrvíśvasmai bhúvanāya médhiro dvimātā́ śayúḥ katidhā́ cidāyáve ǁ

मन्त्र 3

त्वम॑ग्ने प्रथ॒मो मा॑त॒रिश्व॑न आ॒विर्भ॑व सुक्रतू॒या वि॒वस्व॑ते । अरे॑जेतां॒ रोद॑सी होतृ॒वूर्येऽस॑घ्नोर्भा॒रमय॑जो म॒हो व॑सो ॥

tvámagne prathamó mātaríśvana āvírbhava sukratūyā́ vivásvate ǀ árejetām ródasī hotṛvū́ryé’saghnorbhārámáyajo mahó vaso ǁ

मन्त्र 4

त्वम॑ग्ने॒ मन॑वे॒ द्याम॑वाशयः पुरू॒रव॑से सु॒कृते॑ सु॒कृत्त॑रः । श्वा॒त्रेण॒ यत्पि॒त्रोर्मुच्य॑से॒ पर्या त्वा॒ पूर्व॑मनय॒न्नाप॑रं॒ पुनः॑ ॥

tvámagne mánave dyā́mavāśayaḥ purūrávase sukṛ́te sukṛ́ttaraḥ ǀ śvātréṇa yátpitrórmúcyase páryā́ tvā pū́rvamanayannā́param púnaḥ ǁ

मन्त्र 5

त्वम॑ग्ने वृष॒भः पु॑ष्टि॒वर्ध॑न॒ उद्य॑तस्रुचे भवसि श्र॒वाय्यः॑ । य आहु॑तिं॒ परि॒ वेदा॒ वष॑ट्कृति॒मेका॑यु॒रग्रे॒ विश॑ आ॒विवा॑ससि ॥

tvámagne vṛṣabháḥ puṣṭivárdhana údyatasruce bhavasi śravā́yyaḥ ǀ yá ā́hutim pári védā váṣaṭkṛtimékāyurágre víśa āvívāsasi ǁ

मन्त्र 6

त्वम॑ग्ने वृजि॒नव॑र्तनिं॒ नरं॒ सक्म॑न्पिपर्षि वि॒दथे॑ विचर्षणे । यः शूर॑साता॒ परि॑तक्म्ये॒ धने॑ द॒भ्रेभि॑श्चि॒त्समृ॑ता॒ हंसि॒ भूय॑सः ॥

tvámagne vṛjinávartanim náram sákmanpiparṣi vidáthe vicarṣaṇe ǀ yáḥ śū́rasātā páritakmye dháne dabhrébhiścitsámṛtā háṃsi bhū́yasaḥ ǁ

मन्त्र 7

त्वं तम॑ग्ने अमृत॒त्व उ॑त्त॒मे मर्तं॑ दधासि॒ श्रव॑से दि॒वेदि॑वे । यस्ता॑तृषा॒ण उ॒भया॑य॒ जन्म॑ने॒ मयः॑ कृ॒णोषि॒ प्रय॒ आ च॑ सू॒रये॑ ॥

tvám támagne amṛtatvá uttamé mártam dadhāsi śrávase divédive ǀ yástātṛṣāṇá ubháyāya jánmane máyaḥ kṛṇóṣi práya ā́ ca sūráye ǁ

मन्त्र 8

त्वं नो॑ अग्ने स॒नये॒ धना॑नां य॒शसं॑ का॒रुं कृ॑णुहि॒ स्तवा॑नः । ऋ॒ध्याम॒ कर्मा॒पसा॒ नवे॑न दे॒वैर्द्या॑वापृथिवी॒ प्राव॑तं नः ॥

tvám no agne sanáye dhánānām yaśásam kārúm kṛṇuhi stávānaḥ ǀ ṛdhyā́ma kármāpásā návena deváirdyāvāpṛthivī prā́vatam naḥ ǁ

मन्त्र 9

त्वं नो॑ अग्ने पि॒त्रोरु॒पस्थ॒ आ दे॒वो दे॒वेष्व॑नवद्य॒ जागृ॑विः । त॒नू॒कृद्बो॑धि॒ प्रम॑तिश्च का॒रवे॒ त्वं क॑ल्याण॒ वसु॒ विश्व॒मोपि॑षे ॥

tvám no agne pitrórupástha ā́ devó devéṣvanavadya jā́gṛviḥ ǀ tanūkṛ́dbodhi prámatiśca kāráve tvám kalyāṇa vásu víśvamópiṣe ǁ

मन्त्र 10

त्वम॑ग्ने॒ प्रम॑ति॒स्त्वं पि॒तासि॑ न॒स्त्वं व॑य॒स्कृत्तव॑ जा॒मयो॑ व॒यं । सं त्वा॒ रायः॑ श॒तिनः॒ सं स॑ह॒स्रिणः॑ सु॒वीरं॑ यंति व्रत॒पाम॑दाभ्य ॥

tvámagne prámatistvám pitā́si nastvám vayaskṛ́ttáva jāmáyo vayám ǀ sám tvā rā́yaḥ śatínaḥ sám sahasríṇaḥ suvī́ram yanti vratapā́madābhya ǁ

मन्त्र 11

त्वाम॑ग्ने प्रथ॒ममा॒युमा॒यवे॑ दे॒वा अ॑कृण्व॒न्नहु॑षस्य वि॒श्पतिं॑ । इळा॑मकृण्व॒न्मनु॑षस्य॒ शास॑नीं पि॒तुर्यत्पु॒त्रो मम॑कस्य॒ जाय॑ते ॥

tvā́magne prathamámāyúmāyáve devā́ akṛṇvannáhuṣasya viśpátim ǀ íḷāmakṛṇvanmánuṣasya śā́sanīm pitúryátputró mámakasya jā́yate ǁ

मन्त्र 12

त्वं नो॑ अग्ने॒ तव॑ देव पा॒युभि॑र्म॒घोनो॑ रक्ष त॒न्व॑श्च वंद्य । त्रा॒ता तो॒कस्य॒ तन॑ये॒ गवा॑म॒स्यनि॑मेषं॒ रक्ष॑माण॒स्तव॑ व्र॒ते ॥

tvám no agne táva deva pāyúbhirmaghóno rakṣa tanváśca vandya ǀ trātā́ tokásya tánaye gávāmasyánimeṣam rákṣamāṇastáva vraté ǁ

मन्त्र 13

त्वम॑ग्ने॒ यज्य॑वे पा॒युरंत॑रोऽनिषं॒गाय॑ चतुर॒क्ष इ॑ध्यसे । यो रा॒तह॑व्योऽवृ॒काय॒ धाय॑से की॒रेश्चि॒न्मंत्रं॒ मन॑सा व॒नोषि॒ तं ॥

tvámagne yájyave pāyúrántaro’niṣaṅgā́ya caturakṣá idhyase ǀ yó rātáhavyo’vṛkā́ya dhā́yase kīréścinmántram mánasā vanóṣi tám ǁ

मन्त्र 14

त्वम॑ग्न उरु॒शंसा॑य वा॒घते॑ स्पा॒र्हं यद्रेक्णः॑ पर॒मं व॒नोषि॒ तत् । आ॒ध्रस्य॑ चि॒त्प्रम॑तिरुच्यसे पि॒ता प्र पाकं॒ शास्सि॒ प्र दिशो॑ वि॒दुष्ट॑रः ॥

tvámagna uruśáṃsāya vāgháte spārhám yádrékṇaḥ paramám vanóṣi tát ǀ ādhrásya citprámatirucyase pitā́ prá pā́kam śā́ssi prá díśo vidúṣṭaraḥ ǁ

मन्त्र 15

त्वम॑ग्ने॒ प्रय॑तदक्षिणं॒ नरं॒ वर्मे॑व स्यू॒तं परि॑ पासि वि॒श्वतः॑ । स्वा॒दु॒क्षद्मा॒ यो व॑स॒तौ स्यो॑न॒कृज्जी॑वया॒जं यज॑ते॒ सोप॒मा दि॒वः ॥

tvámagne práyatadakṣiṇam náram vármeva syūtám pári pāsi viśvátaḥ ǀ svādukṣádmā yó vasatáu syonakṛ́jjīvayājám yájate sópamā́ diváḥ ǁ

मन्त्र 16

इ॒माम॑ग्ने श॒रणिं॑ मीमृषो न इ॒ममध्वा॑नं॒ यमगा॑म दू॒रात् । आ॒पिः पि॒ता प्रम॑तिः सो॒म्यानां॒ भृमि॑रस्यृषि॒कृन्मर्त्या॑नां ॥

imā́magne śaráṇim mīmṛṣo na imámádhvānam yámágāma dūrā́t ǀ āpíḥ pitā́ prámatiḥ somyā́nām bhṛ́mirasyṛṣikṛ́nmártyānām ǁ

मन्त्र 17

म॒नु॒ष्वद॑ग्ने अंगिर॒स्वदं॑गिरो ययाति॒वत्सद॑ने पूर्व॒वच्छु॑चे । अच्छ॑ या॒ह्या व॑हा॒ दैव्यं॒ जन॒मा सा॑दय ब॒र्हिषि॒ यक्षि॑ च प्रि॒यं ॥

manuṣvádagne aṅgirasvádaṅgiro yayātivátsádane pūrvavácchuce ǀ áccha yāhyā́ vahā dáivyam jánamā́ sādaya barhíṣi yákṣi ca priyám ǁ

मन्त्र 18

ए॒तेना॑ग्ने॒ ब्रह्म॑णा वावृधस्व॒ शक्ती॑ वा॒ यत्ते॑ चकृ॒मा वि॒दा वा॑ । उ॒त प्र णे॑ष्य॒भि वस्यो॑ अ॒स्मान्त्सं नः॑ सृज सुम॒त्या वाज॑वत्या ॥

eténāgne bráhmaṇā vāvṛdhasva śáktī vā yátte cakṛmā́ vidā́ vā ǀ utá prá ṇeṣyabhí vásyo asmā́ntsám naḥ sṛja sumatyā́ vā́javatyā ǁ

Rigveda 1.31 — Sūkta 31 | VedaPath