Rigveda · Maṇḍala 1

Sūkta 166

मन्त्र 1

तन्नु वो॑चाम रभ॒साय॒ जन्म॑ने॒ पूर्वं॑ महि॒त्वं वृ॑ष॒भस्य॑ के॒तवे॑ । ऐ॒धेव॒ याम॑न्मरुतस्तुविष्वणो यु॒धेव॑ शक्रास्तवि॒षाणि॑ कर्तन ॥

tánnú vocāma rabhasā́ya jánmane pū́rvam mahitvám vṛṣabhásya ketáve ǀ aidhéva yā́manmarutastuviṣvaṇo yudhéva śakrāstaviṣā́ṇi kartana ǁ

मन्त्र 2

नित्यं॒ न सू॒नुं मधु॒ बिभ्र॑त॒ उप॒ क्रीळं॑ति क्री॒ळा वि॒दथे॑षु॒ घृष्व॑यः । नक्षं॑ति रु॒द्रा अव॑सा नम॒स्विनं॒ न म॑र्धंति॒ स्वत॑वसो हवि॒ष्कृतं॑ ॥

nítyam ná sūnúm mádhu bíbhrata úpa krī́ḷanti krīḷā́ vidátheṣu ghṛ́ṣvayaḥ ǀ nákṣanti rudrā́ ávasā namasvínam ná mardhanti svátavaso haviṣkṛ́tam ǁ

मन्त्र 3

यस्मा॒ ऊमा॑सो अ॒मृता॒ अरा॑सत रा॒यस्पोषं॑ च ह॒विषा॑ ददा॒शुषे॑ । उ॒क्षंत्य॑स्मै म॒रुतो॑ हि॒ता इ॑व पु॒रू रजां॑सि॒ पय॑सा मयो॒भुवः॑ ॥

yásmā ū́māso amṛ́tā árāsata rāyáspóṣam ca havíṣā dadāśúṣe ǀ ukṣántyasmai marúto hitā́ iva purū́ rájāṃsi páyasā mayobhúvaḥ ǁ

मन्त्र 4

आ ये रजां॑सि॒ तवि॑षीभि॒रव्य॑त॒ प्र व॒ एवा॑सः॒ स्वय॑तासो अध्रजन् । भयं॑ते॒ विश्वा॒ भुव॑नानि ह॒र्म्या चि॒त्रो वो॒ यामः॒ प्रय॑तास्वृ॒ष्टिषु॑ ॥

ā́ yé rájāṃsi táviṣībhirávyata prá va évāsaḥ sváyatāso adhrajan ǀ bháyante víśvā bhúvanāni harmyā́ citró vo yā́maḥ práyatāsvṛṣṭíṣu ǁ

मन्त्र 5

यत्त्वे॒षया॑मा न॒दयं॑त॒ पर्व॑तान्दि॒वो वा॑ पृ॒ष्ठं नर्या॒ अचु॑च्यवुः । विश्वो॑ वो॒ अज्म॑न्भयते॒ वन॒स्पती॑ रथी॒यंती॑व॒ प्र जि॑हीत॒ ओष॑धिः ॥

yáttveṣáyāmā nadáyanta párvatāndivó vā pṛṣṭhám náryā ácucyavuḥ ǀ víśvo vo ájmanbhayate vánaspátī rathīyántīva prá jihīta óṣadhiḥ ǁ

मन्त्र 6

यू॒यं न॑ उग्रा मरुतः सुचे॒तुनारि॑ष्टग्रामाः सुम॒तिं पि॑पर्तन । यत्रा॑ वो दि॒द्युद्रद॑ति॒ क्रिवि॑र्दती रि॒णाति॑ प॒श्वः सुधि॑तेव ब॒र्हणा॑ ॥

yūyám na ugrā marutaḥ sucetúnā́riṣṭagrāmāḥ sumatím pipartana ǀ yátrā vo didyúdrádati krívirdatī riṇā́ti paśváḥ súdhiteva barháṇā ǁ

मन्त्र 7

प्र स्कं॒भदे॑ष्णा अनव॒भ्ररा॑धसोऽलातृ॒णासो॑ वि॒दथे॑षु॒ सुष्टु॑ताः । अर्चं॑त्य॒र्कं म॑दि॒रस्य॑ पी॒तये॑ वि॒दुर्वी॒रस्य॑ प्रथ॒मानि॒ पौंस्या॑ ॥

prá skambhádeṣṇā anavabhrárādhaso’lātṛṇā́so vidátheṣu súṣṭutāḥ ǀ árcantyarkám madirásya pītáye vidúrvīrásya prathamā́ni páuṃsyā ǁ

मन्त्र 8

श॒तभु॑जिभि॒स्तम॒भिह्रु॑तेर॒घात्पू॒र्भी र॑क्षता मरुतो॒ यमाव॑त । जनं॒ यमु॑ग्रास्तवसो विरप्शिनः पा॒थना॒ शंसा॒त्तन॑यस्य पु॒ष्टिषु॑ ॥

śatábhujibhistámabhíhruteraghā́tpūrbhī́ rakṣatā maruto yámā́vata ǀ jánam yámugrāstavaso virapśinaḥ pāthánā śáṃsāttánayasya puṣṭíṣu ǁ

मन्त्र 9

विश्वा॑नि भ॒द्रा म॑रुतो॒ रथे॑षु वो मिथ॒स्पृध्ये॑व तवि॒षाण्याहि॑ता । अंसे॒ष्वा वः॒ प्रप॑थेषु खा॒दयोऽक्षो॑ वश्च॒क्रा स॒मया॒ वि वा॑वृते ॥

víśvāni bhadrā́ maruto rátheṣu vo mithaspṛ́dhyeva taviṣā́ṇyā́hitā ǀ áṃseṣvā́ vaḥ prápatheṣu khādáyó’kṣo vaścakrā́ samáyā ví vāvṛte ǁ

मन्त्र 10

भूरी॑णि भ॒द्रा नर्ये॑षु बा॒हुषु॒ वक्षः॑सु रु॒क्मा र॑भ॒सासो॑ अं॒जयः॑ । अंसे॒ष्वेताः॑ प॒विषु॑ क्षु॒रा अधि॒ वयो॒ न प॒क्षान्व्यनु॒ श्रियो॑ धिरे ॥

bhū́rīṇi bhadrā́ náryeṣu bāhúṣu vákṣaḥsu rukmā́ rabhasā́so añjáyaḥ ǀ áṃseṣvétāḥ pavíṣu kṣurā́ ádhi váyo ná pakṣā́nvyánu śríyo dhire ǁ

मन्त्र 11

म॒हांतो॑ म॒ह्ना वि॒भ्वो॒३॒॑ विभू॑तयो दूरे॒दृशो॒ ये दि॒व्या इ॑व॒ स्तृभिः॑ । मं॒द्राः सु॑जि॒ह्वाः स्वरि॑तार आ॒सभिः॒ संमि॑श्ला॒ इंद्रे॑ म॒रुतः॑ परि॒ष्टुभः॑ ॥

mahā́nto mahnā́ vibhvó víbhūtayo dūredṛ́śo yé divyā́ iva stṛ́bhiḥ ǀ mandrā́ḥ sujihvā́ḥ sváritāra āsábhiḥ sámmiślā índre marútaḥ pariṣṭúbhaḥ ǁ

मन्त्र 12

तद्वः॑ सुजाता मरुतो महित्व॒नं दी॒र्घं वो॑ दा॒त्रमदि॑तेरिव व्र॒तं । इंद्र॑श्च॒न त्यज॑सा॒ वि ह्रु॑णाति॒ तज्जना॑य॒ यस्मै॑ सु॒कृते॒ अरा॑ध्वं ॥

tádvaḥ sujātā maruto mahitvanám dīrghám vo dātrámáditeriva vratám ǀ índraścaná tyájasā ví hruṇāti tájjánāya yásmai sukṛ́te árādhvam ǁ

मन्त्र 13

तद्वो॑ जामि॒त्वं म॑रुतः॒ परे॑ यु॒गे पु॒रू यच्छंस॑ममृतास॒ आव॑त । अ॒या धि॒या मन॑वे श्रु॒ष्टिमाव्या॑ सा॒कं नरो॑ दं॒सनै॒रा चि॑कित्रिरे ॥

tádvo jāmitvám marutaḥ páre yugé purū́ yáccháṃsamamṛtāsa ā́vata ǀ ayā́ dhiyā́ mánave śruṣṭímā́vyā sākám náro daṃsánairā́ cikitrire ǁ

मन्त्र 14

येन॑ दी॒र्घं म॑रुतः शू॒शवा॑म यु॒ष्माके॑न॒ परी॑णसा तुरासः । आ यत्त॒तन॑न्वृ॒जने॒ जना॑स ए॒भिर्य॒ज्ञेभि॒स्तद॒भीष्टि॑मश्यां ॥

yéna dīrghám marutaḥ śūśávāma yuṣmā́kena párīṇasā turāsaḥ ǀ ā́ yáttatánanvṛjáne jánāsa ebhíryajñébhistádabhī́ṣṭimaśyām ǁ

मन्त्र 15

ए॒ष वः॒ स्तोमो॑ मरुत इ॒यं गीर्मां॑दा॒र्यस्य॑ मा॒न्यस्य॑ का॒रोः । एषा या॑सीष्ट त॒न्वे॑ व॒यां वि॒द्यामे॒षं वृ॒जनं॑ जी॒रदा॑नुं ॥

eṣá vaḥ stómo maruta iyám gī́rmāndāryásya mānyásya kāróḥ ǀ éṣā́ yāsīṣṭa tanvé vayā́m vidyā́meṣám vṛjánam jīrádānum ǁ