ಋಗ್ವೇದ · ಮಂಡಲ 1

ದೈವಿಕ ರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ಕಷ್ಟಗಳ ನಿವಾರಣೆ - ಋಗ್ವೇದ ಮಂಡಲ 1, ಸೂಕ್ತ 106

ಭಾಗ 1

ವಿಶ್ವದೇವತೆಗಳ ಆವಾಹನೆ ಮತ್ತು ಅಂತರಂಗದ ಸಂರಕ್ಷಣೆ

ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7

ಮಂತ್ರ 1

ಇಂದ್ರಂ॑ ಮಿ॒ತ್ರಂ ವರು॑ಣಮ॒ಗ್ನಿಮೂ॒ತಯೇ॒ ಮಾರು॑ತಂ॒ ಶರ್ಧೋ॒ ಅದಿ॑ತಿಂ ಹವಾಮಹೇ । ರಥಂ॒ ನ ದು॒ರ್ಗಾದ್ವ॑ಸವಃ ಸುದಾನವೋ॒ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಮಾನ್ನೋ॒ ಅಂಹ॑ಸೋ॒ ನಿಷ್ಪಿ॑ಪರ್ತನ ॥

इंद्रं॑ मि॒त्रं वरु॑णम॒ग्निमू॒तये॒ मारु॑तं॒ शर्धो॒ अदि॑तिं हवामहे । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

ಮಂತ್ರ 2

ತ ಆ॑ದಿತ್ಯಾ॒ ಆ ಗ॑ತಾ ಸ॒ರ್ವತಾ॑ತಯೇ ಭೂ॒ತ ದೇ॑ವಾ ವೃತ್ರ॒ತೂರ್ಯೇ॑ಷು ಶಂ॒ಭುವಃ॑ । ರಥಂ॒ ನ ದು॒ರ್ಗಾದ್ವ॑ಸವಃ ಸುದಾನವೋ॒ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಮಾನ್ನೋ॒ ಅಂಹ॑ಸೋ॒ ನಿಷ್ಪಿ॑ಪರ್ತನ ॥

त आ॑दित्या॒ आ ग॑ता स॒र्वता॑तये भू॒त दे॑वा वृत्र॒तूर्ये॑षु शं॒भुवः॑ । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

ಮಂತ್ರ 3

ಅವಂ॑ತು ನಃ ಪಿ॒ತರಃ॑ ಸುಪ್ರವಾಚ॒ನಾ ಉ॒ತ ದೇ॒ವೀ ದೇ॒ವಪು॑ತ್ರೇ ಋತಾ॒ವೃಧಾ॑ । ರಥಂ॒ ನ ದು॒ರ್ಗಾದ್ವ॑ಸವಃ ಸುದಾನವೋ॒ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಮಾನ್ನೋ॒ ಅಂಹ॑ಸೋ॒ ನಿಷ್ಪಿ॑ಪರ್ತನ ॥

अवं॑तु नः पि॒तरः॑ सुप्रवाच॒ना उ॒त दे॒वी दे॒वपु॑त्रे ऋता॒वृधा॑ । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

ಮಂತ್ರ 4

ನರಾ॒ಶಂಸಂ॑ ವಾ॒ಜಿನಂ॑ ವಾ॒ಜಯ॑ನ್ನಿ॒ಹ ಕ್ಷ॒ಯದ್ವೀ॑ರಂ ಪೂ॒ಷಣಂ॑ ಸು॒ಮ್ನೈರೀ॑ಮಹೇ । ರಥಂ॒ ನ ದು॒ರ್ಗಾದ್ವ॑ಸವಃ ಸುದಾನವೋ॒ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಮಾನ್ನೋ॒ ಅಂಹ॑ಸೋ॒ ನಿಷ್ಪಿ॑ಪರ್ತನ ॥

नरा॒शंसं॑ वा॒जिनं॑ वा॒जय॑न्नि॒ह क्ष॒यद्वी॑रं पू॒षणं॑ सु॒म्नैरी॑महे । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

ಮಂತ್ರ 5

ಬೃಹ॑ಸ್ಪತೇ॒ ಸದ॒ಮಿನ್ನಃ॑ ಸು॒ಗಂ ಕೃ॑ಧಿ॒ ಶಂ ಯೋರ್ಯತ್ತೇ॒ ಮನು॑ರ್ಹಿತಂ॒ ತದೀ॑ಮಹೇ । ರಥಂ॒ ನ ದು॒ರ್ಗಾದ್ವ॑ಸವಃ ಸುದಾನವೋ॒ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಮಾನ್ನೋ॒ ಅಂಹ॑ಸೋ॒ ನಿಷ್ಪಿ॑ಪರ್ತನ ॥

बृह॑स्पते॒ सद॒मिन्नः॑ सु॒गं कृ॑धि॒ शं योर्यत्ते॒ मनु॑र्हितं॒ तदी॑महे । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

ಮಂತ್ರ 6

ಇಂದ್ರಂ॒ ಕುತ್ಸೋ॑ ವೃತ್ರ॒ಹಣಂ॒ ಶಚೀ॒ಪತಿಂ॑ ಕಾ॒ಟೇ ನಿಬಾ॑ಳ್ಹ॒ ಋಷಿ॑ರಹ್ವದೂ॒ತಯೇ॑ । ರಥಂ॒ ನ ದು॒ರ್ಗಾದ್ವ॑ಸವಃ ಸುದಾನವೋ॒ ವಿಶ್ವ॑ಸ್ಮಾನ್ನೋ॒ ಅಂಹ॑ಸೋ॒ ನಿಷ್ಪಿ॑ಪರ್ತನ ॥

इंद्रं॒ कुत्सो॑ वृत्र॒हणं॒ शची॒पतिं॑ का॒टे निबा॑ळ्ह॒ ऋषि॑रह्वदू॒तये॑ । रथं॒ न दु॒र्गाद्व॑सवः सुदानवो॒ विश्व॑स्मान्नो॒ अंह॑सो॒ निष्पि॑पर्तन ॥

ಮಂತ್ರ 7

ದೇ॒ವೈರ್ನೋ॑ ದೇ॒ವ್ಯದಿ॑ತಿ॒ರ್ನಿ ಪಾ॑ತು ದೇ॒ವಸ್ತ್ರಾ॒ತಾ ತ್ರಾ॑ಯತಾ॒ಮಪ್ರ॑ಯುಚ್ಛನ್ । ತನ್ನೋ॑ ಮಿ॒ತ್ರೋ ವರು॑ಣೋ ಮಾಮಹಂತಾ॒ಮದಿ॑ತಿಃ॒ ಸಿಂಧುಃ॑ ಪೃಥಿ॒ವೀ ಉ॒ತ ದ್ಯೌಃ ॥

दे॒वैर्नो॑ दे॒व्यदि॑ति॒र्नि पा॑तु दे॒वस्त्रा॒ता त्रा॑यता॒मप्र॑युच्छन् । तन्नो॑ मि॒त्रो वरु॑णो मामहंता॒मदि॑तिः॒ सिंधुः॑ पृथि॒वी उ॒त द्यौः ॥

📖 ಆಳವಾದ ಕಥಾ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ದರ್ಶನ

ಈ ಸೂಕ್ತದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ಸಮಸ್ತ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿ, ಮಾನವನ ಜೀವನದ ಕಷ್ಟಗಳೆಂಬ ದುರ್ಗಮ ಅಡಚಣೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಂತೆ ಕೋರುತ್ತಾನೆ. ಇಂದ್ರ, ಮಿತ್ರ, ವರುಣ, ಅಗ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಾರುತರು ಕೇವಲ ಬಾಹ್ಯ ಪ್ರಕೃತಿ ಶಕ್ತಿಗಳಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಮ್ಮ ಅಂತಃಚೇತನವನ್ನು ಬೆಳಗುವ ದಿವ್ಯ ಚೈತನ್ಯಗಳು. ಜೀವನದ ಹಾದಿಯಲ್ಲಿ ಒದಗುವ ಅಂಧಕಾರ, ಭಯ ಮತ್ತು ಸಂಕಟಗಳನ್ನು ದಾಟಲು ಈ ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೃಪೆ ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕ. ಪ್ರತಿ ಮಂತ್ರದ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ಬರುವ ಪುನರಾವರ್ತಿತ ಸಾಲು - 'ರಥಂ ನ ದುರ್ಗಾದ್ ವಸವಃ ಸುದಾನವೋ ವಿಶ್ವಸ್ಮಾನ್ ನೋ ಅಂಹಸೋ ನಿಷ್ಪಿಪರ್ತನ' - ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತವಾದ ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯಾಗಿದೆ. ಕುದುರೆಗಳ ಅಥವಾ ರಥದ ಮೂಲಕ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ದಾಟುವಂತೆ, ಭಕ್ತರನ್ನು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಪಾಪ ಮತ್ತು ದುಃಖಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿ ಎಂದು ಉದಾರ ಮನಸ್ಸಿನ ವಸುಗಳಾದ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಭಕ್ತನು ಕಳಕಳಿಯಿಂದ ಬೇಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

💭 ಭಾವಾರ್ಥ

ಮಂತ್ರ 1: We invoke Indra, Mitra, Varuna, Agni for protection, along with the Maruts' might and Aditi, that the generous Vasus may carry us safely across all narrow, difficult paths and away from all distress as if in a chariot.

ಮಂತ್ರ 2: O Ādityas, come hither for our complete well-being, and become givers of bliss to us in the battles that overcome Vṛtra.

ಮಂತ್ರ 3: May our famed fathers protect us, and may the divine mothers, children of the Divine, who grow by the Truth, guard us.

ಮಂತ್ರ 4: We invoke Narāśaṃsa, full of energy and inspiring energy here, and Pūṣan, who dwells with heroes, through our prayers.

ಮಂತ್ರ 5: O Bṛhaspati, make our path ever easy to tread, and we ask of you that bliss which is fitted for Manu.

ಮಂತ್ರ 6: Kutsa called upon Indra, the slayer of Vṛtra and lord of might, when pressed in the pit, for his help.

ಮಂತ್ರ 7: May the divine Aditi protect us with the gods; may the divine protector safeguard us unremittingly. May Mitra, Varuna, Aditi, Sindhu, Earth, and Heaven grant us magnificence.

📝 ವಿದ್ವಾಂಸರ ಟಿಪ್ಪಣಿ

ಸಾಯಣಾಚಾರ್ಯರು ಈ ಮಂತ್ರಗಳನ್ನು ಯಾಗ ಕರ್ಮಗಳ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಋಷಿಗಳ (ಕುತ್ಸ ಮುಂತಾದವರು) ಕಥೆಗಳ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಶ್ರೀ ಅರಬಿಂದರವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ, ದೇವತೆಗಳು ಆಂತರಿಕ ಚೇತನದ ವಿವಿಧ ಆಯಾಮಗಳಾಗಿದ್ದು, 'ದುರ್ಗ' ಎಂಬುದು ಅಜ್ಞಾನದ ಕಠಿಣ ಹಾದಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.

📚 ಪದಶಃ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ

ಮಂತ್ರ 1

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಇನ್ದ್ರಮ್इन्द्रम्Indra, the supreme leader of devas
ಮಿತ್ರಮ್मित्रम्Mitra, lord of harmony
ವರುಣಮ್वरुणम्Varuna, lord of cosmic order
ಅಗ್ನಿಮअग्निमAgni, the divine fire
ಊತಯೇऊतयेfor protection or help

ಮಂತ್ರ 2

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಆದಿತ್ಯಾಃआदित्याःsons of Aditi, solar deities
ಸರ್ವತಾತಯೇसर्वतातयेfor complete well-being or wholeness
ವೃತ್ರತೂರ್ಯೇಷುवृत्रतूर्येषुin battles against obstacles (Vṛtra)

ಮಂತ್ರ 3

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಪಿತರಃपितरःancestors or ancient wise fathers
ಸುಪ್ರವಾಚನಾಃसुप्रवाचनाःwidely famed or eloquent
ಋತಾವೃಧಾऋतावृधाgrowing by cosmic truth (Ṛta)

ಮಂತ್ರ 4

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ನರಾಶಂಸಮ್नराशंसम्Narāśaṃsa, praised by men (Agni)
ವಾಜಿನಮ್वाजिनम्full of vigour or swift steed
ಪೂಷಣಮ್पूषणम्Pūṣan, the nourisher

ಮಂತ್ರ 5

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಬೃಹಸ್ಪತೇबृहस्पतेlord of prayer and sacred speech
ಸುಗಮ್सुगम्easy path or safe passage
ಮನುಹಿತಮ್मनुहितम्established for humanity/Manu

ಮಂತ್ರ 6

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಕುತ್ಸಃकुत्सःKutsa, an ancient seer
ವೃತ್ರಹಣಮ್वृत्रहणम्slayer of Vṛtra/resistance
ಶಚೀಪತಿಮ್शचीपतिम्lord of power/action

ಮಂತ್ರ 7

ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ)ದೇವನಾಗರೀಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ
ಅದಿತಿಃअदितिःthe indivisible cosmic mother
ತ್ರಾತಾत्राताprotector or savior
ಪೃಥಿವೀपृथिवीMother Earth
🧠

ನೆನಪಿನ ಸೂತ್ರ (ಸ್ಮೃತಿ)

ಬಾಹ್ಯ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅಡೆತಡೆಗಳೆಂಬ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ದಾಟಲು ದೇವತೆಗಳ ರಥವು ನಮ್ಮನ್ನು ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ಮುನ್ನಡೆಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ದೃಢ ನಂಬಿಕೆ.