ಶ್ರೀ॒ಣನ್ನುಪ॑ ಸ್ಥಾ॒ದ್ದಿವಂ॑ ಭುರ॒ಣ್ಯುಃ ಸ್ಥಾ॒ತುಶ್ಚ॒ರಥ॑ಮ॒ಕ್ತೂನ್ವ್ಯೂ॑ರ್ಣೋತ್ ॥
श्री॒णन्नुप॑ स्था॒द्दिवं॑ भुर॒ण्युः स्था॒तुश्च॒रथ॑म॒क्तून्व्यू॑र्णोत् ॥
ಮಂತ್ರಗಳು 1, 2, 3, 4, 5
ಶ್ರೀ॒ಣನ್ನುಪ॑ ಸ್ಥಾ॒ದ್ದಿವಂ॑ ಭುರ॒ಣ್ಯುಃ ಸ್ಥಾ॒ತುಶ್ಚ॒ರಥ॑ಮ॒ಕ್ತೂನ್ವ್ಯೂ॑ರ್ಣೋತ್ ॥
श्री॒णन्नुप॑ स्था॒द्दिवं॑ भुर॒ण्युः स्था॒तुश्च॒रथ॑म॒क्तून्व्यू॑र्णोत् ॥
ಪರಿ॒ ಯದೇ॑ಷಾ॒ಮೇಕೋ॒ ವಿಶ್ವೇ॑ಷಾಂ॒ ಭುವ॑ದ್ದೇ॒ವೋ ದೇ॒ವಾನಾಂ॑ ಮಹಿ॒ತ್ವಾ ॥
परि॒ यदे॑षा॒मेको॒ विश्वे॑षां॒ भुव॑द्दे॒वो दे॒वानां॑ महि॒त्वा ॥
ಆದಿತ್ತೇ॒ ವಿಶ್ವೇ॒ ಕ್ರತುಂ॑ ಜುಷಂತ॒ ಶುಷ್ಕಾ॒ದ್ಯದ್ದೇ॑ವ ಜೀ॒ವೋ ಜನಿ॑ಷ್ಠಾಃ ॥
आदित्ते॒ विश्वे॒ क्रतुं॑ जुषंत॒ शुष्का॒द्यद्दे॑व जी॒वो जनि॑ष्ठाः ॥
ಭಜಂ॑ತ॒ ವಿಶ್ವೇ॑ ದೇವ॒ತ್ವಂ ನಾಮ॑ ಋ॒ತಂ ಸಪಂ॑ತೋ ಅ॒ಮೃತ॒ಮೇವೈಃ॑ ॥
भजं॑त॒ विश्वे॑ देव॒त्वं नाम॑ ऋ॒तं सपं॑तो अ॒मृत॒मेवैः॑ ॥
ಋ॒ತಸ್ಯ॒ ಪ್ರೇಷಾ॑ ಋ॒ತಸ್ಯ॑ ಧೀ॒ತಿರ್ವಿ॒ಶ್ವಾಯು॒ರ್ವಿಶ್ವೇ॒ ಅಪಾಂ॑ಸಿ ಚಕ್ರುಃ ॥
ऋ॒तस्य॒ प्रेषा॑ ऋ॒तस्य॑ धी॒तिर्वि॒श्वायु॒र्विश्वे॒ अपां॑सि चक्रुः ॥
ಈ ಪ್ರಥಮ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಋಷಿಯು ಅಗ್ನಿಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಮತ್ತು ಅವನ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಕೊಂಡಾಡುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಕೇವಲ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜ್ವಾಲೆಯಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ಆಕಾಶವನ್ನು ಬೆಳಗುವ, ಕತ್ತಲನ್ನು ಹೊಡೆದೋಡಿಸುವ ದೈವಿಕ ಶಕ್ತಿ. ಅವನು ಸ್ಥಾವರ ಮತ್ತು ಜಂಗಮ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ತುಂಬುತ್ತಾನೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವರುಗಳ ಮಧ್ಯೆ ಅಗ್ನಿಯು ತನ್ನ ಮಹಿಮೆಯಿಂದ ಸರ್ವಶ್ರೇಷ್ಠನಾಗಿ ಹೊರಹೊಮ್ಮುತ್ತಾನೆ. ಇವನ ಆಗಮನದಿಂದ ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವು ದೈವಿಕ ಸಂಕಲ್ಪಕ್ಕೆ (ಕ್ರತು) ತಲೆಬಾಗುತ್ತದೆ. ಒಣಗಿದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಅಗ್ನಿಯು ದಿವ್ಯ ಜೀವಿಯಾಗಿ ಜನಿಸಿದಂತೆ, ವಿಶ್ವದ ಸೃಷ್ಟಿಯೂ ಸಹ ಈ ಪರಮ ಸತ್ಯದ (ಋತ) ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವತೆಗಳು ಸಹ ಅಗ್ನಿಯ ದೈವಿಕತೆಯನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ ಮತ್ತು ಋತದ (ವಿಶ್ವ ನಿಯಮ) ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಈ ಮಂತ್ರಗಳು ಭೌತಿಕ ಅಗ್ನಿಯಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಿಶ್ವದ ಚೈತನ್ಯದವರೆಗಿನ ಅಗ್ನಿಯ ಬಹುಮುಖಿ ರೂಪವನ್ನು ನಮಗೆ ಪರಿಚಯಿಸುತ್ತವೆ.
ಮಂತ್ರ 1: The radiant and eager fire ascends to illuminate the heavens, opening the paths of the moving and the unmoving, and unveiling the darkness.
ಮಂತ್ರ 2: When by his own greatness he alone becomes the supreme god among all the shining ones.
ಮಂತ್ರ 3: Then all beings delight in your divine will, O Agni, when from the dry wood you are born as the living spirit.
ಮಂತ್ರ 4: All partake in the divine nature, upholding the cosmic order and immortality by their actions.
ಮಂತ್ರ 5: The impulse of truth, the thought of truth—all-pervading, all beings perform their sacred works.
ಸಾಯಣರು ಇಲ್ಲಿಯ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದರೆ, ಶ್ರೀ ಅರವಿಂದರು ಇದನ್ನು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಆಂತರಿಕ ಅಗ್ನಿಯ (ಚೈತನ್ಯದ) ವಿಕಾಸವಾಗಿ ರೂಪಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದ್ದಾರೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಶ್ರೀಣನ್ | श्रीणन् | making brilliant or cooking/shining |
| ಉಪ ಸ್ಥಾತ್ | उप स्थात् | approached, stood near |
| ದಿವಮ್ | दिवम् | to the sky/heaven |
| ಭುರಣ್ಯುಃ | भुरण्युः | active, eager, restless |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಪರಿ | परि | around, completely |
| ಏಕಃ | एकः | one alone |
| ವಿಶ್ವೇಷಾಮ್ | विश्वेषाम् | of all |
| ಮಹಿತ್ವಾ | महित्वा | by greatness |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಕ್ರತುಮ್ | क्रतुम् | will, power, divine intent |
| ಶುಷ್ಕಾತ್ | शुष्कात् | from the dry (wood) |
| ಜೀವಃ | जीवः | living being, life |
| ಜನಿಷ್ಠಾಃ | जनिष्ठाः | you are born |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ದೇವತ್ವಮ್ | देवत्वम् | divinity |
| ಋತಮ್ | ऋतम् | cosmic truth, order |
| ಅಮೃತಮ್ | अमृतम् | immortality |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಪ್ರೇಷಾಃ | प्रेषाः | impulses, missives |
| ಧೀತಿಃ | धीतिः | thought, vision |
| ಅಪಾಂಸಿ | अपांसि | works, deeds |
ಒಣಗಿದ ಕಟ್ಟಿಗೆಯಿಂದ ಉರಿಯುವ ಅಗ್ನಿಯ ಕಿಡಿಯು ಸಮಸ್ತ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಬೆಳಗುವ ದೈವಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ರೂಪಕ.
ಮಂತ್ರಗಳು 6, 7, 8, 9, 10
ಯಸ್ತುಭ್ಯಂ॒ ದಾಶಾ॒ದ್ಯೋ ವಾ॑ ತೇ॒ ಶಿಕ್ಷಾ॒ತ್ತಸ್ಮೈ॑ ಚಿಕಿ॒ತ್ವಾನ್ರ॒ಯಿಂ ದ॑ಯಸ್ವ ॥
यस्तुभ्यं॒ दाशा॒द्यो वा॑ ते॒ शिक्षा॒त्तस्मै॑ चिकि॒त्वान्र॒यिं द॑यस्व ॥
ಹೋತಾ॒ ನಿಷ॑ತ್ತೋ॒ ಮನೋ॒ರಪ॑ತ್ಯೇ॒ ಸ ಚಿ॒ನ್ನ್ವಾ॑ಸಾಂ॒ ಪತೀ॑ ರಯೀ॒ಣಾಂ ॥
होता॒ निष॑त्तो॒ मनो॒रप॑त्ये॒ स चि॒न्न्वा॑सां॒ पती॑ रयी॒णां ॥
ಇ॒ಚ್ಛಂತ॒ ರೇತೋ॑ ಮಿ॒ಥಸ್ತ॒ನೂಷು॒ ಸಂ ಜಾ॑ನತ॒ ಸ್ವೈರ್ದಕ್ಷೈ॒ರಮೂ॑ರಾಃ ॥
इ॒च्छंत॒ रेतो॑ मि॒थस्त॒नूषु॒ सं जा॑नत॒ स्वैर्दक्षै॒रमू॑राः ॥
ಪಿ॒ತುರ್ನ ಪು॒ತ್ರಾಃ ಕ್ರತುಂ॑ ಜುಷಂತ॒ ಶ್ರೋಷ॒ನ್ಯೇ ಅ॑ಸ್ಯ॒ ಶಾಸಂ॑ ತು॒ರಾಸಃ॑ ॥
पि॒तुर्न पु॒त्राः क्रतुं॑ जुषंत॒ श्रोष॒न्ये अ॑स्य॒ शासं॑ तु॒रासः॑ ॥
ವಿ ರಾಯ॑ ಔರ್ಣೋ॒ದ್ದುರಃ॑ ಪುರು॒ಕ್ಷುಃ ಪಿ॒ಪೇಶ॒ ನಾಕಂ॒ ಸ್ತೃಭಿ॒ರ್ದಮೂ॑ನಾಃ ॥
वि राय॑ और्णो॒द्दुरः॑ पुरु॒क्षुः पि॒पेश॒ नाकं॒ स्तृभि॒र्दमू॑नाः ॥
ಎರಡನೇ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅಗ್ನಿಯು ತನ್ನ ಭಕ್ತರಿಗೆ ನೀಡುವ ಉದಾರ ಕೊಡುಗೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವದ ರಕ್ಷಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಯಾರು ಅಗ್ನಿಯನ್ನು ಅರ್ಚಿಸುತ್ತಾರೋ ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೋ, ಅಂತಹ ಬುದ್ಧಿವಂತನಿಗೆ ಅಗ್ನಿಯು ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಅನುಗ್ರಹಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅಗ್ನಿಯು ಮಾನವಕುಲದ ಆದಿಕಾರಿಯಾದ ಮನುವಿನ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಹವಿಸ್ಸನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುವ ಹೋತುವಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವನು ಎಲ್ಲಾ ಸಂಪತ್ತುಗಳಿಗೆ ಒಡೆಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಭಕ್ತರು ತಮ್ಮ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ದೈವಿಕ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಪರಸ್ಪರ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮಕ್ಕಳು ತಂದೆಯ ಇಚ್ಛೆಯನ್ನು ಗೌರವಿಸುವಂತೆ, ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಮನುಷ್ಯರು ಅಗ್ನಿಯ ಆಜ್ಞೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಅಗ್ನಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಖರತೆಯಿಂದ ಸ್ವರ್ಗವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸಿ, ವಿಶ್ವದ ರಕ್ಷಕನಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ.
ಮಂತ್ರ 6: Whoever offers to you, O Agni, or instructs in your path, to him in your wisdom grant abundant wealth.
ಮಂತ್ರ 7: The Priest placed within the progeny of Manu, he indeed is now the lord of all these riches.
ಮಂತ್ರ 8: Seeking the seed within their bodies, wise and unbewildered, they know each other through their own energies.
ಮಂತ್ರ 9: Like sons delighting in a father's will, may these swift ones listen to his supreme command.
ಮಂತ್ರ 10: Rich in nourishment, he opens the doors of wealth and adorns the vault of heaven with stars as a household master.
ಇಲ್ಲಿಯ 'ದಮೂನಾಃ' (ಮನೆಯೊಡೆಯ) ಮತ್ತು 'ಸ್ತೃಭಿಃ' (ನಕ್ಷತ್ರಗಳು) ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಸಾಯಣರು ಭೌತಿಕ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಬರೆದರೆ, ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ ಇದು ನಮ್ಮ ಶರೀರವೆಂಬ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿದ ದೈವಿಕ ಚೈತನ್ಯದ ಪ್ರತೀಕವಾಗಿದೆ.
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ತುಭ್ಯಮ್ | तुभ्यम् | to you |
| ದಾಶಾತ್ | दाशात् | who offers/worships |
| ಚಿಕಿತ್ವಾನ್ | चिकित्वान् | knowing, wise |
| ರಯಿಮ್ | रयिम् | wealth, treasure |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಹೋತಾ | होता | invoking priest |
| ಮನೋಃ ಅಪತ್ಯೇ | मनोः अपत्ये | in the progeny of Manu (mankind) |
| ಪತಿಃ | पतिः | lord, master |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ರೇತಃ | रेतः | seed, essence |
| ತನೂಷು | तनूषु | in bodies |
| ಅಮೂರಾಃ | अमूराः | wise, not foolish |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಪಿತುಃ ನ ಪುತ್ರಾಃ | पितुः न पुत्राः | like sons of a father |
| ಶಾಸಮ್ | शासम् | instruction, command |
| ತುರಾಸಃ | तुरासः | swift, powerful |
| ಪದ (ಕನ್ನಡ ಲಿಪಿ) | ದೇವನಾಗರೀ | ಕನ್ನಡ ಅರ್ಥ |
|---|---|---|
| ಪುರುಕ್ಷುಃ | पुरुक्षुः | rich in food/nourishment |
| ನಾಕಮ್ | नाकम् | firmament, heaven |
| ಸ್ತೃಭಿಃ | स्तृभिः | with stars |
| ದಮೂನಾಃ | दमूनाः | lord of the house, indwelling spirit |
ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನಂತೆ ಎಲ್ಲರನ್ನೂ ಕಾಪಾಡುತ್ತಾ, ಆಕಾಶವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಿಂದ ಅಲಂಕರಿಸುವ ಅಗ್ನಿಯ ವೈಭವದ ಚಿತ್ರಣ.