The Immortal Craft: The Ṛbhus, the Four Goblets, and the Ascent to Divinity

किमु॒ श्रेष्ठः॒ किं यवि॑ष्ठो न॒ आज॑ग॒न्किमी॑यते दू॒त्यं१॒॑ कद्यदू॑चि॒म । न निं॑दिम चम॒सं यो म॑हाकु॒लोऽग्ने॑ भ्रात॒र्द्रुण॒ इद्भू॒तिमू॑दिम ॥

kímu śréṣṭhaḥ kím yáviṣṭho na ā́jagankímīyate dūtyám kádyádūcimá ǀ ná nindima camasám yó mahākuló’gne bhrātardrúṇa ídbhūtímūdima ǁ

एकं॑ चम॒सं च॒तुरः॑ कृणोतन॒ तद्वो॑ दे॒वा अ॑ब्रुव॒न्तद्व॒ आग॑मं । सौध॑न्वना॒ यद्ये॒वा क॑रि॒ष्यथ॑ सा॒कं दे॒वैर्य॒ज्ञिया॑सो भविष्यथ ॥

ékam camasám catúraḥ kṛṇotana tádvo devā́ abruvantádva ā́gamam ǀ sáudhanvanā yádyevā́ kariṣyátha sākám deváiryajñíyāso bhaviṣyatha ǁ

अ॒ग्निं दू॒तं प्रति॒ यदब्र॑वीत॒नाश्वः॒ कर्त्वो॒ रथ॑ उ॒तेह कर्त्वः॑ । धे॒नुः कर्त्वा॑ युव॒शा कर्त्वा॒ द्वा तानि॑ भ्रात॒रनु॑ वः कृ॒त्व्येम॑सि ॥

agním dūtám práti yádábravītanā́śvaḥ kártvo rátha utéhá kártvaḥ ǀ dhenúḥ kártvā yuvaśā́ kártvā dvā́ tā́ni bhrātaránu vaḥ kṛtvyémasi ǁ

च॒कृ॒वांस॑ ऋभव॒स्तद॑पृच्छत॒ क्वेद॑भू॒द्यः स्य दू॒तो न॒ आज॑गन् । य॒दावाख्य॑च्चम॒साञ्च॒तुरः॑ कृ॒तानादित्त्वष्टा॒ ग्नास्वं॒तर्न्या॑नजे ॥

cakṛvā́ṃsa ṛbhavastádapṛcchata kvédabhūdyáḥ syá dūtó na ā́jagan ǀ yadā́vā́khyaccamasā́ñcatúraḥ kṛtā́nā́díttváṣṭā gnā́svantárnyā́naje ǁ

हना॑मैनाँ॒ इति॒ त्वष्टा॒ यदब्र॑वीच्चम॒सं ये दे॑व॒पान॒मनिं॑दिषुः । अ॒न्या नामा॑नि कृण्वते सु॒ते सचाँ॑ अ॒न्यैरे॑नान्क॒न्या॒३॒॑ नाम॑भिः स्परत् ॥

hánāmainām̐ íti tváṣṭā yádábravīccamasám yé devapā́namánindiṣuḥ ǀ anyā́ nā́māni kṛṇvate suté sácām̐ anyáirenānkanyā́ nā́mabhiḥ sparat ǁ

इंद्रो॒ हरी॑ युयु॒जे अ॒श्विना॒ रथं॒ बृह॒स्पति॑र्वि॒श्वरू॑पा॒मुपा॑जत । ऋ॒भुर्विभ्वा॒ वाजो॑ दे॒वाँ अ॑गच्छत॒ स्वप॑सो य॒ज्ञियं॑ भा॒गमै॑तन ॥

índro hárī yuyujé aśvínā rátham bṛ́haspátirviśvárūpāmúpājata ǀ ṛbhúrvíbhvā vā́jo devā́m̐ agacchata svápaso yajñíyam bhāgámaitana ǁ

निश्चर्म॑णो॒ गाम॑रिणीत धी॒तिभि॒र्या जरं॑ता युव॒शा ताकृ॑णोतन । सौध॑न्वना॒ अश्वा॒दश्व॑मतक्षत यु॒क्त्वा रथ॒मुप॑ दे॒वाँ अ॑यातन ॥

níścármaṇo gā́mariṇīta dhītíbhiryā́ járantā yuvaśā́ tā́kṛṇotana ǀ sáudhanvanā áśvādáśvamatakṣata yuktvā́ ráthamúpa devā́m̐ ayātana ǁ

इ॒दमु॑द॒कं पि॑ब॒तेत्य॑ब्रवीतने॒दं वा॑ घा पिबता मुंज॒नेज॑नं । सौध॑न्वना॒ यदि॒ तन्नेव॒ हर्य॑थ तृ॒तीये॑ घा॒ सव॑ने मादयाध्वै ॥

idámudakám pibatétyabravītanedám vā ghā pibatā muñjanéjanam ǀ sáudhanvanā yádi tánnéva háryatha tṛtī́ye ghā sávane mādayādhvai ǁ

आपो॒ भूयि॑ष्ठा॒ इत्येको॑ अब्रवीद॒ग्निर्भूयि॑ष्ठ॒ इत्य॒न्यो अ॑ब्रवीत् । व॒ध॒र्यंतीं॑ ब॒हुभ्यः॒ प्रैको॑ अब्रवीदृ॒ता वदं॑तश्चम॒साँ अ॑पिंशत ॥

ā́po bhū́yiṣṭhā ítyéko abravīdagnírbhū́yiṣṭha ítyanyó abravīt ǀ vadharyántīm bahúbhyaḥ práiko abravīdṛtā́ vádantaścamasā́m̐ apiṃśata ǁ

श्रो॒णामेक॑ उद॒कं गामवा॑जति मां॒समेकः॑ पिंशति सू॒नयाभृ॑तं । आ नि॒म्रुचः॒ शकृ॒देको॒ अपा॑भर॒त्किं स्वि॑त्पु॒त्रेभ्यः॑ पि॒तरा॒ उपा॑वतुः ॥

śroṇā́méka udakám gā́mávājati māṃsámékaḥ piṃśati sūnáyā́bhṛtam ǀ ā́ nimrúcaḥ śákṛdéko ápābharatkím svitputrébhyaḥ pitárā úpāvatuḥ ǁ

उ॒द्वत्स्व॑स्मा अकृणोतना॒ तृणं॑ नि॒वत्स्व॒पः स्व॑प॒स्यया॑ नरः । अगो॑ह्यस्य॒ यदस॑स्तना गृ॒हे तद॒द्येदमृ॑भवो॒ नानु॑ गच्छथ ॥

udvátsvasmā akṛṇotanā tṛ́ṇam nivátsvapáḥ svapasyáyā naraḥ ǀ ágohyasya yádásastanā gṛhé tádadyédámṛbhavo nā́nu gacchatha ǁ

सं॒मील्य॒ यद्भुव॑ना प॒र्यस॑र्पत॒ क्व॑ स्वित्ता॒त्या पि॒तरा॑ व आसतुः । अश॑पत॒ यः क॒रस्नं॑ व आद॒दे यः प्राब्र॑वी॒त्प्रो तस्मा॑ अब्रवीतन ॥

saṃmī́lya yádbhúvanā paryásarpata kvá svittātyā́ pitárā va āsatuḥ ǀ áśapata yáḥ karásnam va ādadé yáḥ prā́bravītpró tásmā abravītana ǁ

सु॒षु॒प्वांस॑ ऋभव॒स्तद॑पृच्छ॒तागो॑ह्य॒ क इ॒दं नो॑ अबूबुधत् । श्वानं॑ ब॒स्तो बो॑धयि॒तार॑मब्रवीत्संवत्स॒र इ॒दम॒द्या व्य॑ख्यत ॥

suṣupvā́ṃsa ṛbhavastádapṛcchatā́gohya ká idám no abūbudhat ǀ śvā́nam bastó bodhayitā́ramabravītsaṃvatsará idámadyā́ vyákhyata ǁ

दि॒वा यां॑ति म॒रुतो॒ भूम्या॒ग्निर॒यं वातो॑ अं॒तरि॑क्षेण याति । अ॒द्भिर्या॑ति॒ वरु॑णः समु॒द्रैर्यु॒ष्माँ इ॒च्छंतः॑ शवसो नपातः ॥

divā́ yānti marúto bhū́myāgnírayám vā́to antárikṣeṇa yāti ǀ adbhíryāti váruṇaḥ samudráiryuṣmā́m̐ icchántaḥ śavaso napātaḥ ǁ